Φεστιβάλ Ρεματιάς: Η δύναμη ενός πολιτισμού για όλους

«Για εμάς η αλληλεγγύη δεν είναι σύνθημα που συνοδεύει το Φεστιβάλ Ρεματιάς ή μια επικοινωνιακή τακτική· είναι η ίδια η ταυτότητα και η φιλοσοφία με την οποία προσεγγίζουμε τα κοινά στον Δήμο Χαλανδρίου».

Με την παραπάνω φράση η αντιδήμαρχος Πολιτισμού και Δημοσίων Σχέσεων του Δήμου Χαλανδρίου, Χριστίνα Μαχαίρα, μάς περιγράφει τον πυρήνα ενός θεσμού που εδώ και χρόνια έχει συνδέσει το όνομά του όχι μόνο με την καλλιτεχνική δημιουργία, αλλά και με την έννοια της συλλογικότητας.

Κάθε καλοκαίρι, λίγο πριν η πόλη χαμηλώσει τους ρυθμούς της, η Ρεματιά αποκτά ξανά τη δική της ξεχωριστή ζωή. Οι ήχοι της μουσικής, οι θεατρικές ιστορίες, οι συναντήσεις καλλιτεχνών και κοινού δημιουργούν μια εμπειρία που ξεπερνά τα όρια μιας απλής πολιτιστικής διοργάνωσης. Στο Ευριπίδειο Θέατρο Ρεματιάς – που σήκωσε την αυλαία του Φεστιβάλ στις 2 Ιουλίου- η τέχνη συναντά το φυσικό τοπίο και ο πολιτισμός επιστρέφει στην πιο ουσιαστική του διάσταση: ως δημόσιο αγαθό και κοινή εμπειρία.

Οι «Νύχτες Αλληλεγγύης» το μήνυμα που καθιερώθηκε, το 2015, από τον αείμνηστο Σέργιο Γκάκα, δεν αποτελεί έναν εύηχο υπότιτλο. Είναι η φιλοσοφία πάνω στην οποία οικοδομήθηκε ο θεσμός και η βασική αιτία που έχει αποκτήσει μια τόσο ιδιαίτερη σχέση με το κοινό. Σε μια περίοδο όπου η πρόσβαση στον πολιτισμό γίνεται ολοένα και πιο δύσκολη για πολλές οικογένειες, το Φεστιβάλ Ρεματιάς συνεχίζει να υπερασπίζεται το αυτονόητο: ότι η τέχνη μπορεί και πρέπει να είναι προσβάσιμη σε όλους.

Το Ευριπίδειο Θέατρο Ρεματιάς από ψηλά

Η αυλαία σηκώθηκε στις 2 Ιουλίου με τη συναυλία «Λόγια Κεντημένα», ένα αφιέρωμα στους μεγάλους Έλληνες συνθέτες με τη συμμετοχή της Φιλαρμονικής Ορχήστρας του Δήμου Χαλανδρίου, της Μαρίας Παπαγεωργίου και του Απόστολου Ρίζου. Λίγες ημέρες αργότερα, στις 5 Ιουλίου, η παράσταση «Τα Βιολοντσέλα Εκτός Προγράμματος και ο Σπύρος Γραμμένος» επιβεβαίωσε την έντονη ανταπόκριση του κοινού, με το Ευριπίδειο Θέατρο να γεμίζει από θεατές κάθε ηλικίας, αποτυπώνοντας έμπρακτα τη δυναμική που εξακολουθεί να έχει ο θεσμός.

Το Φεστιβάλ Ρεματιάς έχει πλέον ξεπεράσει τα στενά όρια ενός δημοτικού πολιτιστικού θεσμού. Το φυσικό τοπίο αποτελεί αναπόσπαστο μέρος αυτής της εμπειρίας. Η διαδρομή προς το θέατρο, η βλάστηση που περιβάλλει τη σκηνή, η αίσθηση ότι η παράσταση εξελίσσεται μέσα στη φύση δημιουργούν μια διαφορετική σχέση ανάμεσα στον καλλιτέχνη και τον θεατή.

Η αντιδήμαρχος Πολιτισμού και Δημοσίων Σχέσεων του Δήμου Χαλανδρίου, Χριστίνα Μαχαίρα

Όπως επισημαίνει η αντιδήμαρχος Πολιτισμού και Δημοσίων Σχέσεων του Δήμου Χαλανδρίου, Χριστίνα Μαχαίρα, «Το Ευριπίδειο Θέατρο Ρεματιάς είναι η ψυχή του Φεστιβάλ μας. Υπάρχει μια μοναδική ενέργεια σε αυτόν τον χώρο, η οποία πηγάζει από τη συνάντηση της τέχνης με τη φύση». Η ίδια υπογραμμίζει ότι οι δημιουργοί αισθάνονται πως παρουσιάζουν τη δουλειά τους «στην αυλή ενός φιλόξενου σπιτιού», ενώ το κοινό έχει αναπτύξει μια σχέση προστασίας με τον χώρο, αντιλαμβανόμενο ότι το θέατρο αποτελεί τμήμα ενός ευαίσθητου φυσικού οικοσυστήματος.

Η πολυσυλλεκτικότητα του προγράμματος του από την άλλη, δεν είναι αποτέλεσμα απλής καλλιτεχνικής ποικιλίας αλλά αποτελεί συνειδητή πολιτιστική επιλογή. «Η βασική μας επιδίωξη είναι το Φεστιβάλ Ρεματιάς να παραμένει ανοιχτό, ζωντανό και ουσιαστικά πολυσυλλεκτικό. Μας ενδιαφέρει να αντανακλά την πολυμορφία της σύγχρονης πολιτιστικής δημιουργίας και να απευθύνεται σε όσο το δυνατόν ευρύτερο κοινό», σημειώνει η Χριστίνα Μαχαίρα.

Όπως εξηγεί, η πολυσυλλεκτικότητα υπηρετεί δύο βασικούς στόχους: «Έναν πολιτισμό για όλους και για τον καθένα ξεχωριστά, καθώς και το γεφύρωμα του παλιού με το νέο». Γι’ αυτό στο ίδιο πρόγραμμα συναντώνται καταξιωμένοι δημιουργοί και νέες καλλιτεχνικές φωνές, μεγάλες παραγωγές και πιο πειραματικές προσεγγίσεις, δράσεις για παιδιά αλλά και εκδηλώσεις που απευθύνονται σε διαφορετικά ηλικιακά και αισθητικά κοινά.

«Θέλουμε το Χαλάνδρι να είναι ένας ανοιχτός πολιτιστικός πνεύμονας για όλη την Αττική. Μια πόλη που δεν φοβάται το καινούργιο, που αγκαλιάζει τη διαφορετικότητα και που κρατά την ποιότητα ψηλά, χωρίς να την κάνει απρόσιτη», τονίζει χαρακτηριστικά.

Οι συντελεστές της παράστασης «Τα Βιολοντσέλα Εκτός Προγράμματος και ο Σπύρος Γραμμένος» και η Χριστίνα Μαχαίρα

Η φετινή διοργάνωση, που θα διαρκέσει έως τις 19 Σεπτεμβρίου, περιλαμβάνει συνολικά 40 εκδηλώσεις, επιβεβαιώνοντας τον πολυσυλλεκτικό χαρακτήρα που έχει αποκτήσει ο θεσμός. Στο πρόγραμμα συνυπάρχουν θεατρικές παραστάσεις – όπως το «Μια Ζωή, ο Μονόλογος μιας Μοδίστρας» με τη Νένα Μεντή, το «Όχι Άλλο Κάρβουνο» των Ρέππα – Παπαθανασίου – , συναυλίες – όπως αυτή υων Magic De Spell που γιορτάζουν 45 χρόνια πορείας και το αφιέρωμα στον Παύλο Σιδηρόπουλο -, μουσικοθεατρικά δρώμενα, αφιερώματα, κινηματογραφικές προβολές, δράσεις για παιδιά, stand-up comedy και διεθνείς συνεργασίες – όπως συνεργασία της Metropolitan Youth Orchestra της Νέας Υόρκης με την Underground Youth Orchestra – συνθέτοντας ένα πολιτιστικό μωσαϊκό που απευθύνεται σε θεατές κάθε ηλικίας.

Η σύνθεση αυτή δεν είναι τυχαία. Όπως σημειώνει η Χριστίνα Μαχαίρα, στόχος είναι το Φεστιβάλ να παραμένει «ένας θεσμός ανοιχτός, ζωντανός και ουσιαστικά πολυσυλλεκτικός», που φέρνει σε διάλογο το παλιό με το νέο, τους καταξιωμένους δημιουργούς με τις νεότερες φωνές και διαφορετικές μορφές έκφρασης, υπηρετώντας στην πράξη την ιδέα ενός «πολιτισμού για όλους».

Η μεγάλη πλειονότητα των εκδηλώσεων παραμένει δωρεάν, ενώ οι θεατές μπορούν, προαιρετικά, να προσφέρουν τρόφιμα, φάρμακα και είδη πρώτης ανάγκης για το Κοινωνικό Παντοπωλείο και το Κοινωνικό Φαρμακείο του Δήμου Χαλανδρίου. Για τη Χριστίνα Μαχαίρα, αυτή η επιλογή αποτελεί βασικό στοιχείο της φυσιογνωμίας του θεσμού ειδικά σε καιρούς που η πρόσβαση στην τέχνη και τον πολιτισμό θεωρούνται, και είναι, πολυτέλεια. «Όταν η πρόσβαση στην Τέχνη εξαρτάται από το πορτοφόλι του καθενός, τότε ο Πολιτισμός μετατρέπεται από κοινωνικό αγαθό σε προϊόν πολυτελείας. Για εμάς, η ελεύθερη είσοδος είναι η απάντηση στον αποκλεισμό.» δηλώνει η ίδια.

Η επιλογή αυτή συνεπάγεται αυξημένες οργανωτικές και οικονομικές απαιτήσεις. Παρ’ όλα αυτά, ο Δήμος επιμένει στη διατήρηση του δωρεάν χαρακτήρα των περισσότερων εκδηλώσεων, θεωρώντας ότι η επένδυση επιστρέφει στην κοινωνία με τρόπο που δεν μπορεί να αποτιμηθεί οικονομικά. «Η μεγαλύτερη ανταμοιβή μας είναι το γεμάτο θέατρο και τα χαμόγελα των ανθρώπων. Αυτό το συλλογικό κέρδος δεν αποτιμάται σε κανένα οικονομικό ισοζύγιο», σημειώνει η αντιδήμαρχος.

Eκεί βρίσκεται και η ιδιαιτερότητα του Φεστιβάλ Ρεματιάς στην πεποίθηση ότι ο πολιτισμός μπορεί ακόμη να λειτουργήσει ως σημείο συνάντησης μιας κοινότητας. Ένας χώρος όπου η τέχνη δεν αντιμετωπίζεται ως προνόμιο ούτε ως καταναλωτικό προϊόν, αλλά ως κοινό αγαθό που αποκτά πραγματική αξία όταν μοιράζεται. Και όσο το Ευριπίδειο Θέατρο συνεχίζει να γεμίζει κάθε καλοκαίρι από ανθρώπους διαφορετικών ηλικιών, τόσο αυτή η ιδέα μοιάζει να επιβεβαιώνεται.

Το Φεστιβάλ Ρεματιάς δεν αποτελεί απλώς ένα ακόμη καλοκαιρινό ραντεβού με τον πολιτισμό· είναι η απόδειξη ότι ένας δημοτικός θεσμός μπορεί να εξελίσσεται, να παραμένει ανοιχτός στην κοινωνία και, ταυτόχρονα, να διατηρεί αναλλοίωτο τον χαρακτήρα που τον έκανε ξεχωριστό.