Προηρόσια: Μια γλυπτική έκθεση της Αφροδίτης Λίτη στο Παλαιό Ελαιουργείο Ελευσίνας

Η 2023 Ελευσίς Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης σε συνδιοργάνωση με την Αφροδίτη Λίτη παρουσιάζει την έκθεση γλυπτικής «Προηρόσια» στον χώρο του Παλαιού Ελαιουργείου Ελευσίνας, Αποθήκη 1, από τις 18 έως τις 29 Ιουνίου.

Η έκθεση περιλαμβάνει ένα συνεκτικό γλυπτικό σύνολο, με διαφορετικές θεματολογικές επιλογές, αλλά ισχυρή εσωτερική συνοχή. Πρόκειται για μια εικαστική αλληγορία εμπνευσμένη από τον κοσμογονικό μύθο της Δήμητρας και της Περσεφόνης, εστιάζοντας σε μία σημαντική λατρευτική γιορτή της αρχαιότητας, τα Προηρόσια. Το στάχυ, θησαυρός του Θριασίου Πεδίου – του σιτοβολώνα της αρχαίας Αθήνας– αποτελεί το επίκεντρο της εικαστικής αφήγησης.

Η γλυπτή τοπογραφία της Αφροδίτης Λίτη αποτελεί εγκώμιο στις δυνάμεις της βλάστησης και στην αέναη αναγέννηση της φύσης και είναι αφιερωμένη στον ιερό τόπο της αρχαιότητας, την Ελευσίνα, τόπο όπου σύμφωνα με τη μυθολογία πρωτοεμφανίστηκε το στάχυ. Κάθε Οκτώβριο, πριν από το όργωμα, οι κάτοικοι της Αττικής τελούσαν τελετουργίες με δεήσεις, θυσίες και προσφορές των πρώτων συγκομιδών για την ευδοκίμηση της νέας σοδειάς. Το έργο αφηγείται συμβολικά αυτές τις καθαγιαστικές πράξεις ως ανταπόδοση προς τις θεότητες της βλάστησης.

Κεντρικό έργο της έκθεσης αποτελεί η γλυπτή χάλκινη δέσμη σιτηρών, που υποβαστάζεται από μία γυναικεία μπρούτζινη φιγούρα, άμεσα συνδεδεμένη με την πόλη της Ελευσίνας και την έννοια των Προηροσίων.

Η καλλιτέχνις, μέσα από γλυπτικές εγκαταστάσεις τοποθετημένες στον εργοστασιακό ιστό –όπως ένα φύλλο με πουλιά, ένα φύλλο από καθρέφτη, μία μορφή με στάχυα, μία ροδακινιά, δύο δέντρα με πουλιά– προτείνει εκ νέου την οργανική σχέση γλυπτού και δημόσιου χώρου. Ταυτόχρονα συμβάλλει στον διαρκή διάλογο της σύγχρονης τέχνης με την παράδοση, από την οποία αντλεί έμπνευση.

Η Αφροδίτη Λίτη από τα πρώτα της έργα έχει στραφεί στους συμβολισμούς και τις αλληγορίες της ελληνικής μυθολογίας, όπως και στην αναπαράσταση του μαγικού κόσμου της φύσης.

Το έργο της εστιάζει διαχρονικά στον συμβολισμό του κύκλου της ζωής, μέσα από σαφή, αναγνωρίσιμα στοιχεία που αναδεικνύονται με δεξιοτεχνία, χάρη στις στιλπνές επιφάνειες του χυτού μπρούτζου, τις προσεγμένες επιχρυσώσεις, τα μέταλλα, τα καλλίγραμμα μάρμαρα, τα λαμπερά αλουμίνια, τις αντανακλάσεις του ανοξείδωτου χάλυβα, τις πολύχρωμες γυάλινες ψηφίδες murano, τους ημιπολύτιμους λίθους και τις ηλεκτρικές λυχνίες.

Τα γλυπτά με έντονη απεικονιστική δύναμη και σημασιολογική φόρτιση, προβάλλουν τη μυστηριακή σύνδεση του ανθρώπου με το φυσικό περιβάλλον, μυώντας τον επισκέπτη στη δύναμη της ζωής.

«Τα στάχυα προσπαθούν να ανασύρουν από τη μνήμη μας ξένοιαστες παραμονές στην εξοχή όπου η ανάμνηση ζωντανεύει και υλοποιείται μπροστά στα μάτια μας, αναπαραγάγοντας τη συγκίνηση της θύμησής τους. Έχοντας αυτό το σκεπτικό, η κατά προσέγγιση φυσιοκρατική απόδοσή τους τα μεγεθύνει και τα τιθασεύει. Τα έργα, σαν να αχνίζουν ακόμα από το πέπλο των αιώνων, μεταφέρουν τη σαγήνη των Ελευσίνιων Μυστηρίων στο σήμερα».