H νέα μόδα στην τέχνη: Έργα καταστρέφονται… στο βωμό των NFT

Δεν έχει περάσει μεγάλο χρονικό διάστημα από τότε που όλοι αρχίσαμε ξαφνικά να ακούμε για τα NFT και την -επαναστατική για κάποιους ή καταστροφική για άλλους- αλλαγή που υπόσχεται να φέρει στην αγορά. Μέσα σε λίγους μόλις μήνες η ψηφιακή αυτή αγορά έχει καταφέρει να προσελκύσει διάσημους καλλιτέχνες (από την Grimes και τους Kings of Leon μέχρι και τον Damien Hirst), αλλά και συλλέκτες και διάσημους οίκους (όπως τον Christie’s).

Τα NFT  ουσιαστικά αποτελούν μη ανταλλάξιμα στοιχεία που αντιπροσωπεύουν αγαθά και στη δεδομένη περίπτωση αντιπροσωπεύουν έργα τέχνης σε ψηφιακή μορφή. Αυτό το γεγονός οδήγησε το περιοδικό Times να τα αποκαλέσει «τέχνη που δεν υπάρχει». Άλλοι, για παράδειγμα, αναρωτιούνται τί νόημα έχει να αγοράσει κάποιος ένα έργο που μπορεί εύκολα να απολαύσει με ένα μόνο κλικ στις εικόνες της Google.

Φυσικά, υπάρχει και η άλλη πλευρά, η οποία απαντά ότι η τέχνη αυτή υπάρχει, απλά στον ψηφιακό κόσμο, ενώ αυτό που έχει σημασία είναι η ιδιοκτησία ενός έργου, που είναι και αυτό που εξασφαλίζει μία αγορά NFT.

Έτσι, πολλοί είναι εκείνοι που “καταστρέφουν” υλικά έργα τέχνης, ώστε στη συνέχεια να τα πουλήσουν ως μοναδικά NFT. Την αρχή φαίνεται να έκανε η Injective Protocol, μία μία εταιρεία blockchain – fan των κρυπτονομισμάτων, που έκαψε και στη συνέχεια ψηφιοποίησε ένα έργο του Banksy.

Συγκεκριμένα, η εταιρεία είχε αγοράσει μία έκδοση του πίνακα “Morons” του Banksy για 95 χιλιάδες δολάρια από την Γκαλερί Taglialatella της Νέας Υόρκης. Όταν όμως πούλησε σε δημοπρασία το έργο, το οποίο πλέον ήταν αποκλειστικά σε μορφή NFT, η τιμή του εκτοξεύθηκε -πουλήθηκε δηλαδή σε τιμή σχεδόν τέσσερις φορές υψηλότερη από την αρχική!

Αυτή ήταν η πρώτη φορά που ένα έργο τέχνης με υλική υπόσταση καταστράφηκε για να μεταμορφωθεί σε ένα μοναδικό ψηφιακό αγαθό. Σίγουρα, όμως, δεν ήταν η τελευταία, αφού η πράξη αυτή φαίνεται να αποτέλεσε για πολλούς πηγή έμπνευσης.

Ο “βασιλιάς” των κρυπτονομισμάτων Brock Pierce, Αμερικανός επιχειρηματίας και πρώην ηθοποιός, έκαψε έναν αυθεντικό πίνακα του Domingo Zapata, του διάσημου Ισπανού νεο-εξπρεσιονιστή ζωγράφου. Η “καταστροφή” του πίνακα έγινε με τη σύμφωνη γνώμη του καλλιτέχνη, ενώ σύμφωνα με το ρεπορτάζ του Page Six όλα ξεκίνησαν όταν ο Pierce θέλησε να εξηγήσει στον Paolo Zampollini (πρέσβη του ΟΗΕ και συλλέκτη) τι είναι τα NFT. Έτσι, έκαψε τον πίνακα και απαθανάτισε τη στιγμή σε βίντεο, το οποίο θα πουληθεί ως NFT σε δημοπρασία στο Κέντρο Κένεντι.

O Paolo Zampolli και ο Brock Pierce βάζουν φωτιά σε έργο του Domingo Zapata

Λίγες ημέρες αργότερα, ο Βρετανός street artist Nathan Murdoch δημιούργησε μία τεράστια τοιχογραφία, τη φωτογράφισε και στη συνέχεια την κάλυψε με μπογιά. Το σχέδιο του; Να το πουλήσει στο eBay και ως NFT. Μιλώντας στο Reuters, o καλλιτέχνης δήλωσε ότι η απόφαση του να καταστρέψει με αυτό τον τρόπο το νέο έργο του συμβολίζει την μεταστροφή του στον ψηφιακό κόσμο, όπου το κοινό είναι πολύ μεγαλύτερο.

Τέλος, ας μην ξεχνάμε και την… περίεργη προσπάθεια να πουληθεί ένας πίνακας του Basquiat ως NFT, που μάλιστα “προσκαλούσε” τον αγοραστή να το καταστρέψει. Η δημοπρασία, που επρόκειτο να πραγματοποιηθεί στο OpenSea, τελικά δεν έγινε ποτέ, αφού το ίδρυμα που διαχειρίζεται την περιουσία και την “κληρονομιά” του καλλιτέχνη δήλωσε ότι κάτι τέτοιο είναι παράνομο.

JeanMichel Basquiat, Free Comb with Pagoda, credits: DaystromNFT

Αυτή η τελευταία προσπάθεια ήταν και εκείνη που προκάλεσε ερωτήματα γύρω από την “ηθική” των NFT. Πολλοί είναι εκείνοι που -εύλογα- αναρωτιούνται αν η καταστροφή έργων τέχνης τελικά δεν προάγει τον “υγιή πολιτισμό” που η κρυπτο-αγορά υπόσχεται.