Ποια παράσταση ξεχωρίσατε στο Φεστιβάλ Αθηνών 2019;

Στην τυπική αλλά και καθιερωμένη ερώτηση που ακολουθεί την ολοκλήρωση του Φεστιβάλ Αθηνών, έχουμε απάντηση. Τέσσερις άνθρωποι της τέχνης, με αποδεδειγμένη προσήλωση στην παρακολούθηση παραστατικών τεχνών – κάτι που σχεδόν τους χαρακτηρίζει «επαγγελματίες θεατές» – ανακεφαλαιώνουν την σχέση τους με τη φετινή διοργάνωση. Σαράντα πέντε ημέρες, 31 ελληνικές και 21 ξένες παραγωγές μετά, η Ματίνα Καλτάκη, η Ιρις Κρητικού, ο Δημήτρης Κουρτάκης και ο Γιάννης Μόσχος, επιλέγουν εκείνη την παράσταση που θα θυμούνται για καιρό. Ίσως, και μέχρι την έναρξη του επόμενου Φεστιβάλ Αθηνών.

Δεν υπήρξε στο φετινό Φεστιβάλ Αθηνών κάποια θεατρική παράσταση – απ’ όσες είδα τουλάχιστον -που να με ενθουσίασε, να με συγκίνησε βαθιά, να τυπωθεί μέσα μου με γράμματα που δεν ξεθωριάζουν στον χρόνο. Οι ελληνικές είχαν πολλές αδυναμίες. Από τις ξένες, της Λίντελ ήταν σχεδόν απωθητική, του Καστελούτσι αδιάφορη, του Thom Luz ανόητη. Ενδιαφέρον ως τρίπτυχο μετα-αποικιακού θεάτρου είχαν οι «Αγνοούμενοι» του κολομβιανού Mapa Teatro, η «Σαϊγκόν» της Γαλλοβιετναμέζας Καρολίν Γκιγελά Ενγκιγέν και το «Kanata» του Καναδού Ρομπέρ Λεπάζ (Theatre du Soleil).

“Αυτόχειρες Παρθένοι” της Σουζάνε Κένεντι

Ωστόσο, είναι οι «Αυτόχειρες Παρθένοι» της Σουζάνε Κένεντι που ξεχωρίζω – για την σύνθετη όσο και πρωτότυπη «οπτικότητά» της. Το σκηνικό κείμενο (εμπνευσμένο από το ομότιτλο μυθιστόρημα του Τζέφρι Ευγενίδη, την Θιβετιανή Βίβλο των Νεκρών, και οδηγίες του Τίμοθι Λίρι σ’ αυτούς που ετοιμάζονταν να συναντήσουν την «Lucy in the Sky with Diamonds») ένιωθες ότι έκρυβε αγωνίες αλλά και διάθεση πρόκλησης – οπωσδήποτε η σύνδεση που επιχείρησε η σκηνοθέτης έμεινε ανεπίδοτη. Αλλά δεν μπορώ να μην αναγνωρίσω, ότι ήταν η παράσταση του Φεστιβάλ Αθηνών 2019 που συνομιλούσε καλύτερα με το παρόν και το μέλλον μας: με την, πολυπρισματικής αισθητικής, ανεκτίμητων δυνατοτήτων, θησαυρών (μαζί) και σκουπιδιών, δυνάμει ευεργετική και καταστροφική, κουλτούρα του κυβερνοχώρου.

Δημήτρης Κουρτάκης, σκηνοθέτης

Αντί της επιλογής μιας παράστασης προτιμώ να αναφερθώ στο ίδιο το Φεστιβάλ ως μεγα-παράσταση: Μια μεγάλη δραματουργία που εμπεριέχει επιμέρους δραματουργίες. Η έναρξη του Φεστιβάλ συναντά στην παράσταση της Angelica Liddell, την αντι-έναρξη ενός εξουθενωμένου κόσμου που επιθυμεί την εξαφάνισή του προκειμένου να αγγίξει το ιερό. Στην εγκάρσια περιήγηση-τομή σε χώρο και χρόνο του Μανόλη Κορρέ στη Ρωμαϊκή Αγορά, μοιάζει να απαντά ο Μπομπ Γουίλσον που διανοίγει το αρχαίο θέατρο (και τον μύθο) και μας ξανα-συστήνει τον χώρο της Επιδαύρου.

Μπομπ Γουίλσον – “Οιδίπους”

Οι εγκιβωτισμένοι διαδοχικοί “ethno-fiction” τόποι του Mapa Teatro, τέμνουν με την σειρά τους τον χώρο των θεατών αποκαλύπτοντας την εύθραυστη ισορροπία μεταξύ γιορτής και βίας και το τέλος των ουτοπιών στην σύγχρονη Κολομβία. Και μέσα στην φεστιβαλική γεωγραφία, οι δύο Οιδίποδες όπως και οι 2×6 σουίτες του Μπαχ φαίνεται να συνομιλούν σε διαφορετικό χρόνο αλλά στον ίδιο τόπο. Συμβαίνει το εξής παράδοξο με τα πετυχημένα φεστιβάλ: Ενώ βρίσκονται εκτός χρόνου (θεατρική σεζόν) και χώρου, οι παραστάσεις τους είναι βαθιά ριζωμένες μέσα σε έναν ετεροτοπικό χώρο και ένα επείγον τώρα, αποκαλύπτοντάς μας με ακόμα μεγαλύτερη δύναμη τον κόσμο που μας περιβάλλει.

Ιρις Κρητικού, επιμελήτρια – ιστορικός τέχνης

Το φετινό πρόγραμμα είχε πιστεύω μια εξαιρετική ισορροπία μεταξύ διεθνών και ελληνικών παραγωγών, αλλά επίσης, ειδών θεάματος. Καιρό είχαμε να δούμε τόσες σημαντικές προτάσεις κλασικής μουσικής στο Ηρώδειο, κι εδώ ας μου επιτραπεί να μνημονεύσω τη βραδιά της Συμφωνικής Ορχήστρας της Βιέννης με τον Λεωνίδα Καβάκο στο πόντιουμ, κατά τη διάρκεια της οποίας υπήρξαν πυκνές στιγμές σπάνιας εντατικής ευφορίας.

Ή το προσηλωμένο βύθισμα ηθοποιών και θεατών στο παλιρροιακό σύμπαν του «Kanata». Ή ακόμη, τον χθόνιο και χωμάτινο «Οιδίποδα» του Κωνσταντίνου Μαρκουλάκη, του Πάρη Μέξη, του Δημήτρη Λιγνάδη και της Αμαλίας Μουτούση στην Επίδαυρο, το υπνωτιστικό μπλε «Minaret» του Ομάρ Ρατζέχ αλλά και την αληθινά θριαμβευτική γιορτή χορού της Κρατικής Σχολής Ορχηστικής Τέχνης.

“Ερωτευμένα Άλογα” της Ελένης Ευθυμίου

Ας μου επιτραπεί, ωστόσο, να επιλέξω τα «Ερωτευμένα Άλογα» της Ελένης Ευθυμίου, που τόσο σπαρακτικά μεστά και άναυδα έκλεισαν το Φεστιβάλ. Για τη σύλληψη, την ακάματη εργασία, την ειλικρίνεια, την οικονομία περιττού συναισθήματος. Για τον, κυριολεκτικά και συμβολικά, κατάματα γυμνό καλπασμό του επιλόγου που θ’ αργήσω να ξεχάσω. Για χίλιους ακόμη λόγους, που όσοι ήταν ανάμεσα στο κοινό μια από τις δυο μόνο βραδιές, είμαι σίγουρη πως θα κατανοήσουν.

Γιάννης Μόσχος – σκηνοθέτης

Παρακολούθησα, και φέτος, ένα μεγάλο μέρος των εκδηλώσεων του προγράμματος του Φεστιβάλ Αθηνών-Επιδαύρου, κυρίως παραστάσεων θεάτρου και χορού. Από τις πολλές ενδιαφέρουσες παραστάσεις που είδα θα ήθελα να ξεχωρίσω μία παράσταση χορού – αν και άνθρωπος του θεάτρου:  Το δίπτυχο «Wolf & Bliss» σε χορογραφία Hofesh Schechter και Johan Inger, από την ιταλική ομάδα χορού Fondazione Nazionale della Danza/ Aterballetto.

Wolf & Bliss

Προφανώς, και δεν είμαι ειδικός του χορού, δεν είναι το αντικείμενό μου, αλλά στα «αθώα» μάτια μου και οι δύο χορογραφίες – αν και πολύ διαφορετικές μεταξύ τους – ήταν συναρπαστικές. Δύο πολύ σύνθετες χορογραφίες, ερμηνευμένες από ένα μεγάλο σύνολο εξαιρετικών χορευτών, υπέροχα εναρμονισμένων, που μου πρόσφεραν όχι μόνο μεγάλη αισθητική απόλαυση, αλλά και συγκίνηση της ψυχής και του νου.