Σάκης Μπιρμπίλης: Σκηνοθέτης για μια παράσταση (και φωτιστής για πάντα)

Πάει καιρός, 15 μπορεί και 20 χρόνια από την πρώτη φορά που ο Σάκης Μπιρμπίλης διάβασε τον «Ωκεανό» του Αλεσσάντρο Μπαρίκο – δάνειο από τη βιβλιοθήκη του αδελφού του. Εκτοτε, μια ιδέα καρφώθηκε στο μυαλό του διακεκριμένου σχεδιαστή φωτισμών: Να το σκηνοθετήσει στο θέατρο. «Το πήρα τυχαία στα χέρια μου. Μου δημιούργησε πολύ ωραίες, πολύ δυνατές εικόνες και είδα το βιβλίο πολύ εύκολα μπροστά στα μάτια μου. Αργότερα, διάβασα ξανά και ξανά το μεσαίο κεφάλαιο “Τα σωθικά της θάλασσας” και κατέληξα σε αυτό. Επρεπε να το κάνω» λέει τώρα.

Τελικά, θα επέστρεφε πολύ αργότερα στην υπόσχεση που έδινε στον εαυτό του, την οποία σήμερα αντιμετωπίζει ως «εμμονή που κάπως έπρεπε να πετάξω από πάνω μου». Κι έτσι, μολονότι από το Σεπτέμβιο, έχει παραδώσει πέντε φωτιστικές εργασίες για το θέατρο – με πιο πρόσφατη αυτή του «Πέερ Γκυντ» στο Εθνικό – και θ’ ακολουθήσουν άλλες τόσες, κάποιες από αυτές και στο εξωτερικό, ο Σάκης Μπιρμπίλης δεν διστάζει να βάλει τον εαυτό του στη θέση του σκηνοθέτη. Ενας ακόμα πολυ-δημιουργός; «Οχι, δεν θέλω να γίνω σκηνοθέτης» ξεκαθαρίζει. «Δεν μπαίνω καν σε αυτή τη θέση, με την έννοια ότι δεν το αντιμετωπίζω σαν δουλειά. Αυτό με απελευθέρωσε πολύ και είδα τον “Ωκεανό” σαν ένα ευχάριστο διάλειμμα, σαν μια μικρή γιορτή» ομολογεί.

_{Πλάνο από την παράσταση «Ωκεανός».} 

Είναι μια από τις σπάνιες φορές που ο ίδιος αναγνωρίζει στον εαυτό του μια παρόμοια ελαφράδα ενώ βρίσκεται σε χώρο “εργασίας” αφού δηλώνει «σκληρός με αυτό που κάνει». Κι έτσι όταν ήρθε η ώρα να φωτίσει τη σκηνοθεσία του ξαναμπήκε στις ράγες της ευθύνης. «Δεν είχα κάνει καν το πλάνο του φωτισμού – λες και ήταν άλλος αυτός που σκηνοθετούσε την παράσταση κι όχι εγώ. Τότε, άρχισε να δουλεύει το άγχος και συνειδητοποίησα το πόσο με έχει ποτίσει η δουλειά του φωτιστή».

Δουλεύοντας αδιάκοπα από το 1995 μέχρι σήμερα στην Ελλάδα και στο εξωτερικό, στο σχεδιασμό φώτων – εσχάτως και σκηνικών – ο Σάκης Μπιρμπίλης αποκαλύπτει πως υπάρχουν πράγματα που ένας σκηνοθέτης δεν γνωρίζει το ίδιο καλά όσο ένας φωτιστής. «Οπως κι ένας φωτιστής δεν ξέρει όσα ξέρει ένας σκηνογράφος ή ένας ενδυματολόγος. Σαφώς, έχω συνεργαστεί και με σκηνοθέτες που έχουν καλή αίσθηση του φωτισμού μιας παράστασης. Πάντως, ο φωτιστής είναι εκείνος που ξέρει λίγο απ’ όλα αφού όλα φιλτράρονται, όλα περνούν μέσα από το φως. Για να αναδειχθεί ένα σκηνικό, ένα βλέμμα, ακόμα και για να υπογραμμιστεί μια μουσική χρειάζεται φως» εξηγεί.

Έχει εξασφαλίσει, λοιπόν, μια πρώτη εμπειρία σκηνοθεσίας; «Τα φώτα είναι ένα μέσο ανάγνωσης, δυνατό και χαρακτηριστικό αλλά ο φωτιστής είναι ένας κρίκος ανάμεσα σε όλους όσοι συντελούν στο ένα, στο μαζί. Οπότε ο σκηνοθέτης είναι σωστά τοποθετημένος στη θέση εκείνου που ηγείται» απαντά.

_{Η Ηλέκτρα Φραγκιαδάκη σε σκηνή από το μονόλογο.} 

Πριν ακόμα κάνει πρεμιέρα η πρώτη του σκηνοθεσία στο Θέατρο του Νέου Κόσμου, ο Σάκης Μπιρμπίλης ξέρει πως δεν θα υπάρξει επόμενη, δηλώνοντας κατηγορηματικά πως δεν σκέφτεται να το επιχειρήσει ξανά. «Αμέσως μόλις το πρότεινα στο Βαγγέλη Θεοδωρόπουλο, το είχα ήδη μετανιώσει. Έλεγα διαρκώς στον εαυτό μου πως πρέπει να το ακυρώσω. Για κάποιο λόγο άφησα τον καιρό να περάσει και τελικά παγιώθηκε η σκέψη μέσα μου».

Ως σκηνοθέτης… άπαξ παρασύρεται ξανά από το κύμα που τον κατέκλυσε κάποτε διαβάζοντας το έργο του Αλεσσάντρο Μπαρίκο· «στη μαγική, θρησκευτική εντύπωση εκείνης της ανάγνωσης που φωτογραφίζει πολύ καλά τον άνθρωπο· που μιλάει για την προσπάθεια του ανθρώπου ν’ ανακαλύψει μέσα του τη δύναμη της αυτοσυγχώρεσης αφού αδυνατεί να τη βρει στους άλλους».
Κι αν βρεθεί ένας καινούργιος «Ωκεανός» για να βουτήξει σκηνοθετικά; «Θα χρειαστεί να περάσουν άλλα 20 χρόνια για να το αποφασίσω. Έχουμε καιρό» λέει.