Η Κιβωτός των Ανθρώπων

Όταν οι γερμανοί καταλαμβάνουν το Παρίσι κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, «πέφτει» στα χέρια τους και το μουσείο του Λούβρου. Με αφορμή τη συνεργασία μεταξύ του γερμανού αξιωματικού Κόμη Βολφ Μέτερνιχ και του γάλλου διευθυντή του Λούβρου Ζακ Ζοζάρ για την διάσωση των ανεκτίμητων θησαυρών του διάσημου μουσείου, ο σκηνοθέτης Alexander Sokurov δημιουργεί μια πολυεπίπεδη ταινία για την τέχνη, τον πολιτισμό, τον πόλεμο και, φυσικά, τον άνθρωπο.

Τι θα ήταν το Παρίσι χωρίς το Λούβρο, ή η Ρωσία χωρίς το Ερμιτάζ, αναρωτιέται ο αφηγητής του φιλμ. Το ερώτημα αυτό δίνει και το έναυσμα για να ξεδιπλωθεί ένα ιδιαίτερο έργο, μεγαλόπνοο, επικό μα και παράξενο (το οποίο απευθύνεται κυρίως στους λάτρεις των τεχνών), που με αφορμή την ιστορία του Λούβρου, επιχειρεί να φωτίσει τη σημασία των «κιβωτών» τέχνης, ως διαχρονικά σύμβολα της ανθρωπότητας που διατηρούν ανεξίτηλη τη γοητεία τους στο πέρασμα των αιώνων.

Συνδυάζοντας το ντοκιμαντέρ (πλούσιο το αρχειακό υλικό του Alexander Sokurov από την εποχή της γερμανικής κατοχής στο Παρίσι αλλά και προγενέστερα), τη φιξιόν παρέμβαση καθώς βλέπουμε ηθοποιούς να ερμηνεύουν τους Μέτερνιχ και Ζοζάρ, αλλά και την ποιητική εκφορά του λόγου που «σχολιάζει» δημιουργικά την κίνηση της κάμερας επάνω από τις στέγες του Παρισιού, τούτη η «Κιβωτός» είναι ένα καλλιτεχνικό μανιφέστο που προσφέρει μοναδική γνώση και σπάνιο θέαμα σε όσους λατρεύουν την τέχνη.

Ο δημιουργός του «Faust» και του «Moloch», όπως κάνει και στις περισσότερες δουλειές του, έτσι κι εδώ πειραματίζεται διαρκώς με το θέμα του, καταλήγοντας στο συμπέρασμα πως ένας χώρος όπως το Λούβρο, είναι πολλά περισσότερα κι όχι απλώς ένας χώρος που φιλοξενεί κάποια έργα τέχνης. Εκτός από ζωντανό όργανο της γαλλικής πρωτεύουσας, είναι και μια έννοια ιερή.

Εξαιρετική η δουλειά που έχει γίνει και στις σκηνές με φόντο τα έργα τέχνης του του Λούβρου, όπου ο σκηνοθέτης εφαρμόζει το προσωπικό του όραμα σε σκηνοθετημένες αναπαραστάσεις και πλάνα αρχείων, «ζωντανεύοντας» ακόμη και τον Ναπολέοντα να μιλάει on camera δικαιολογώντας εν μέρει τις πολεμικές εκστρατείες του και τα λάφυρα που αποκόμισε σε αυτές, τονίζοντας με έπαρση – που έχει πάντως μεγάλη δόση αλήθειας- : «Πολλοί θησαυροί στο Λούβρο αποκτήθηκαν χάρη στους δικούς μου πολέμους»!

Κωνσταντίνος Καϊμάκης