ΤΡΙΤΗ
21
ΙΟΥΛΙΟΥ
Ελάχιστες φορές στην πρόσφατη ιστορία του Φεστιβάλ Χορού Καλαμάτας – συμπεριλαμβανομένης της καθηλωτικής εμφάνισης των Peeping Tom το 2022 – μπορεί κανείς να ανακαλέσει μια, τόσο υψηλών εσωτερικών δονήσεων, πρεμιέρα στη διοργάνωση. Ο Γάλλος χορευτής και χορογράφος Γιοάν Μπουρζουά επέστρεψε στην Ελλάδα για το 32ο Φεστιβάλ Χορού Καλαμάτας. Και επιφύλασσε δύο νύχτες άξιες αναμνήσεων. Μας είχε προϊδεάσει για την αντίληψη του πάνω στο κινησιολογικό θέαμα: μόλις πέρυσι, στα «Plasmata 3» της Στέγης στο Πεδίον Άρεως, είχε παρουσιάσει το εκπληκτικό του σόλο «Approach 17» για την υπαρξιακή εκκρεμότητα. Στην Καλαμάτα, η προβληματική αυτή πλάτυνε μπροστά στα μάτια μας και, κυρίως, εντός μας.
Πάνω σε μια ευμεγέθη ορθογώνια δοκό, έξι χορευτές (ο Ζυλιέν Κραμιλέ, ήταν ο μοναδικός ανάμεσα τους με καλλιτεχνική καταγωγή από το τσίρκο όπως και ο Μπουρζουά) έδιναν μάχη να ισορροπήσουν, να σταθούν όρθιοι, ίσως και, ένα ποιητικό φάσμα, να παραμείνουν ζωντανοί. Μια παράλληλη, ενίοτε και αντίστροφη, ανάγνωση της «Σχεδίας της Μέδουσας» του Ζερικώ, παρουσίαζε τους έξοχους περφόρμερ του ως τελευταίους επιζώντες πάνω σε αυτό το ξύλινο «παγόβουνο» που όσο τους έσωζε, άλλο τόσο απειλούσε να τους εξοντώσει και να τους συνθλίψει. Οι υφές δύναμης της συλλογικότητας, της αλληλεγγύης και της αντίστασης, της ματαίωσης της πτώσης και της απώλειας ανατροφοδοτούνταν σε ένα διαρκή αγώνα με το φυσικό σύστημα του «μαθηματικού εκκρεμούς» όπου η εκτροπή, η ανατροπή και η υπέρβαση γίνονταν έννοιες για να περιγράψουν το ανθρώπινο σώμα και τελικά την ανθρώπινη φύση. Μια ήσυχη και βαθιά συγκίνηση έμελλε να καταλάβει τους θεατές του «He who falls» (αυτός ήταν ο τίτλος της περφόρμανς), αναγνωρίζοντας σε αυτόν που ‘πέφτει’ τον πάσα ένα· και, φυσικά, τον εαυτό του.
Από την εναρκτήρια σκηνή του καθηλωτικού “He who falls”.
Αυτά συνέβαιναν στην Κεντρική Σκηνή του Μεγάρου Χορού Καλαμάτας, ενώ νωρίτερα στο Black Box, ο Σουηδός Γέφτα Βαν Ντίνχερ άνοιγε έναν άλλο δρόμο προς τον πάσα ένα. Η χορογραφία του «Mercury rising» ήταν μια συνδημιουργία με δύο κωφές χορεύτριες, την Ντίνα Μάτσα και την Ντον Γιάνι Μπίρλεϊ καθώς και τον Λούκας Μαλκόφσκι, γόνο δύο κωφών γονιών. Μέσα σε ένα αιωρούμενο κάδρο οι τρεις χορευτές, άρχιζαν να ψηλαφούν μορφές επικοινωνίας μέσα από την έκφραση και το φως, καθώς το σώμα τους πυροδοτούνταν με λέξεις από νοηματικές γλώσσες πολλών εθνών. Το αρχικά ανοίκειο θέαμα, καθώς η αίσθηση ενός άγνωστου – στους ακούοντες – καναλιού επικοινωνίας σχημάτιζε την πρώτη εντύπωση, τελικά μετουσιώθηκε σε μια γλώσσα που αφομοιώθηκε πλήρως από το σώμα – σαν μια φυσική λειτουργία του. Οι τρεις χορευτές εξέπεμψαν ένα πρωτότυπο σήμα: πρωταγωνίστησαν σε μια από τις σπάνιες συγκυρίες όπου οι ακούοντες δεν κατανοούν το σύμπαν που τους δίνεται και είναι οι ακούοντες που πρέπει να βηματίσουν προς αυτή την ‘άλλη’ πλευρά. Και την ίδια ώρα, κάθε κωφός, περφόρμερ ή θεατής, αισθανόταν πως έβγαινε με πολλαπλά ερεθίσματα από το ‘κάδρο’ που τον έχει τοποθετήσει η κοινωνία των στερεοτύπων και των αποκλεισμών.
Το «Mercury rising» ήταν μια ακόμα χειρονομία του Φεστιβάλ Χορού Καλαμάτας, υπό την καλλιτεχνική διεύθυνση της Τζένης Αργυρίου – πέρυσι είχε προηγηθεί η θεματική του ηλιακού αποκλεισμού – όπου ένα έργο τέχνης έθετε το ζήτημα της προσβασιμότητας κοινοτήτων οι οποίες, λιγότερο ή περισσότερο, δεν απολαμβάνουν κοινωνικής αποδοχής και ισονομίας.
Οι χορευτές του «Mercury rising», μιας χειρονομίας προς τον κόσμο της κοινωνικής και καλλιτεχνικής προσβασιμότητας. @Cecilia Gaeta
Το πρώτο τριήμερο στο 32o KIDF ήταν ανοιχτό και προς τη νέα γενιά, καθώς η κεντρική πλατεία της Καλαμάτας υποδεχόταν το καινούργιο αίμα της χορευτικής κοινότητας από τις δύο εμβληματικές σχολές χορού στη χώρα: την Κρατική Σχολή Ορχηστικής Τέχνης υπό τη διεύθυνση της Λίντας Καπετανέα και της Ανώτερης Επαγγελματικής Σχολής Χορού της Εθνικής Λυρικής Σκηνής – η οποία συνεργάζεται ποικιλοτρόπως με το Φεστιβάλ Χορού Καλαμάτας – υπό τη διεύθυνση του Γιώργου Μάτσκαρη. Ο τελευταίος επέλεξε για τους σπουδαστές του το δίπτυχο των χορογραφιών «Love and all that» του Συρίλ Μπαλντύ και την ‘αναδιατύπωση’ του κλασικού «Bolero» ως «Grand Bolero» από τον Χεσούς Ρούμπιο Γκάμο – και τα δύο με τον γενικό τίτλο «Metamorphosis». Στην κατάμεστη πλατεία της πόλης, βράδυ Σαββάτου, η 32μελής αποστολή των χορευτών της ΕΛΣ, κάτω από την πυκνή υγρασία που συνοδεύει τα καλαματιανά θερινά βράδια, έδειξαν τα πρώτα δείγματα γραφής τους, με πιο εμφατική τη δυναμική απόδοση τους στο «Gran Bolero».
Μέλη της 32μελούς ομάδας σπουδαστών της Ανώτερης Επαγγελματικής Σχολής Χορού της Εθνικής Λυρικής Σκηνής, επί σκηνής.
Ήταν, όμως, οι απόφοιτοι της ΚΣΟΤ που έκλεψαν την παράσταση στην πλατεία, θαρρείς και δεν είχαν τίποτα να ζηλέψουν από επαγγελματίες χορευτές. Εκτελώντας αποσπάσματα από δύο πολύ απαιτητικές δημιουργίες, το «Burning water» του Αντώνη Φωνιαδάκη και το «Sonoma» του Mάρκος Μοράου αποκαλύφθηκαν μέσα από δύο διαφορετικής υφολογίας, αλλά έντονης σωματικότητας, δημιουργίες. Στα βήματα του Φωνιαδάκη φανέρωσαν τον παλμό, τη ζωντάνια και τον, στρατιωτικά δουλεμένο, ρυθμό τους ως ομάδα· στα βήματα του Μοράου υπάκουσαν τυφλά την τελετουργική χορογραφία όπου η παράδοση, ζωντάνευε μέσα από μια ζωώδη, αρχέγονη δύναμη που έβρισκε τόπο να κατοικήσει: στο σφρίγος και τη δύναμη των νεανικών σωμάτων. Υπό τον γενικό τίτλο του «One Body» – που νωρίτερα είχε παρουσιαστεί στο Εθνικό Θέατρο – η 15μελής ομάδα των τριτοετών της ΚΣΟΤ μας γέμισε με ελπίδα για την επόμενη γενιά των χορευτών που θα προστεθεί στο, ήδη καταξιωμένο, σώμα της ελληνικής, χορευτικής κοινότητας.
Σκηνή από το ορμητικό «Burning water» του Αντώνη Φωνιαδάκη, όπως το παρουσίασαν οι τελειόφοιτοι της ΚΣΟΤ.
Η παρουσία των σπουδαστών στο Φεστιβάλ Χορού Καλαμάτας – που θα ήταν ευχής έργο να καθιερωθεί στη διοργάνωση, ως το πιο φυσικό βήμα να υπάρξουν ενωπίω κοινού – έδινε πολύ φυσικά και τρυφερά τη σκυτάλη στην έκθεση αφιερωμένη στο έργο και την προσωπικότητα της Ζουζού Νικολούδη. Παρακολουθώντας ένα από τα πολλά βίντεο – τεκμήρια της έκθεσης με τη μουσειογραφική επιμέλεια της αρχιτεκτόνισσας και μουσειολόγου, Ερατώς Κουτσουδάκη-Γερολύμπου, όπου η Νικολούδη δίδασκε σε εφήβους και παιδιά, συνειδητοποιούσες πως ο χορός είναι το πέρασμα από σώμα σε σώμα, αλλά και από όραμα σε όραμα. Ειδικά στην περίπτωση της Νικολούδη που αυτό διατυπωνόταν και στη θεματολογία της έκθεσης «Η μεθοδολογία ως πράξη». Στο Φουαγιέ του Μεγάρου Χορού Καλαμάτας, στην πλάτη του πλαϊνού τοίχου δέσποζε ένα μεγεθυμένο φύλλο από τις περίφημες σημειώσεις της, όπου αποτύπωνε το προσωπικό της σύστημα με απόλυτη λεπτομέρεια.
Το ανοιχτό πνεύμα της Νικολούδη που δημιούργησε σχολή στη διαχείριση των Χορικών του αρχαίου δράματος και γενικότερα στην κοινή ανάγνωση του δίπολου «κίνηση – μουσική», έφεγγε σε όλους τους σταθμούς της πυκνής έκθεσης: στις μάσκες ιστορικών παραστάσεων όπως ο «Αγαμέμνων» και οι «Ευμενίδες», στα βίντεο από την εργασία της στους φεστιβαλικούς «΄Ορνιθες» δια χειρός Καρόλου Κουν, στους σταθμούς από την ίδρυση της εμβληματικής ομάδας των «Χορικών», στο audio υλικό με συνεντεύξεις όλου του οικογενειακού της δέντρου, των παιδιών και των εγγονών της, και στις άφθονες χειρόγραφες της μαρτυρίες της, ως ‘ομιλώντα’ τεκμήρια της χορογραφικής της σκέψης. «Αληθινά πιστεύω πως αν όλοι οι άνθρωποι στη γη χόρευαν, ο κόσμος μας θα ήταν καλύτερος» έλεγε η Ζουζού Νικολούδη, συμπυκνώνοντας με ακρίβεια τον αξιακό πυρήνα του χορού. Μα και το αίσθημα κάθε επίσκεψης στο Φεστιβάλ Χορού Καλαμάτας.
Η διοργάνωση ολοκληρώνεται με πλήθος παραστάσεων, σεμιναρίων, συζητήσεων την προσεχή Κυριακή 25 Ιουλίου.
Η είσοδος στην έκθεση – αφιέρωμα για τη Ζουζού Νικολούδη.
«Η μεθοδολογία ως πράξη» με τη μουσειογραφική επιμέλεια της αρχιτεκτόνισσας και μουσειολόγου, Ερατώς Κουτσουδάκη-Γερολύμπου.
Το κοινό της έκθεσης ενώ τα πλάνα από τον “Αγαμέμνονα” προβάλλονται στην οθόνη.
Η διοργάνωση ολοκληρώνεται με πλήθος παραστάσεων, σεμιναρίων, συζητήσεων, εντός κι εκτός του Μεγάρου Χορού Καλαμάτας, την προσεχή Κυριακή 25 Ιουλίου.
