Γιώργο Παλούμπη, γιατί ειδικεύεσαι στο ρεαλισμό;

Από το χειμώνα του 2005, όταν ανέβαζε το «Penalty» – το έργο που είχε γράψει και σκηνοθετήσει ο ίδιος – στο Επί Κολωνώ, ο Γιώργος Παλούμπης, είχε αποκαλύψει τις προθέσεις του. ‘Εξι φίλοι στρογγυλοκάθονταν μπροστά στην τηλεόραση για το ματς του Ολυμπιακού που έχει προκριθεί στους «4» της Ευρώπης. Και ανάμεσα στους… Γαύρους, ένας Βάζελος. Ο Παλούμπης, με φόντο ένα μικροαστικό σαλόνι, μεγέθυνε τον οπαδικό μικρόκοσμο, έφτιαχνε ένα πλάνο ασήμαντης καθημερινότητας κι έριχνε τη μπάλα στα δίχτυα του θεάτρου.

Σχεδόν 15 χρόνια αργότερα και με πλείστα ακόμα δείγματα γραφής όπου το θέατρο έμοιαζε πιο πολύ με τη ζωή της διπλανής πόρτας, ο Γιώργος Παλούμπης θα μπορούσε άνετα να αναδειχθεί στον πιο συνεπή θιασώτη του νεοελληνικού θεατρικού ρεαλισμού. Δεν φέρνει καμία αντίρρηση στον χαρακτηρισμό. «Μεγαλώνοντας συνειδητοποιώ ότι δεν είναι κακό να ειδικεύεται κανείς. Ισα – ίσα που η ειδίκευση τον βοηθά ν’ ανεβάζει το επίπεδο σε αυτό με το οποίο καταπιάνεται» εξηγεί.

Θυμάται, ακόμα, την ικανοποίηση που ένιωθε όταν παρακολουθούσε μια καλή ταινία που έβαζε στο επίκεντρο καθημερινούς ανθρώπους σε καθημερινές περιπέτειες. «Αυτήν την αλήθεια, θέλησα να την φέρω στη σκηνή. Ηθελα να κάνω ένα θέατρο πραγματικότητας».

Ο σκηνοθέτης Γιώργος Παλούμπης.

Κάπως έτσι ξεκίνησαν όλα. Ακόμα κι όταν δεν δούλευε πάνω σε έργα της εγχώριας δραματουργίας (βλέπε τις «50 λέξεις» του Μάικλ Γουέλερ ή το «Bug» του Τρέισι Λετς) ο τρόπος του να αφηγείται αναγνωρίσιμες ιστορίες ήταν διακριτός. Με υλικά πραγματικότητα έφτιαχνε ένα έργο τέχνης. Αυτό δεν σήμαινε ότι σκηνοθετούσε έργα στεγνά από συναίσθημα. «‘Οχι, χωράει και ποίηση στο ρεαλισμό» αντιλέγει.

Σύντομα, άρχισε να διαπιστώνει πως και οι θεατές συνομιλούσαν μ’ αυτό το θεατρικό ύφος. «Λες και υπήρχε η ανάγκη να δουν στη σκηνή κομμάτια όσων ζουν και χαρακτήρες που τους μοιάζουν. Κι όσο έδειχνε η εγγύτητα με το θεατρικό υλικό να αφορά το κοινό, τόσο κι εγώ παθιαζόμουν με αυτό. Με μαγνήτιζε».

Η ομάδα του «Χαρτοπόλεμου» που παίζεται για τέταρτη χρονιά.

Η πίστη του στο ρεαλιστικό θέατρο δεν απέδιδε μόνο σε σχέση με τους θεατές αλλά, με τα χρόνια, παρέσυρε σ’ αυτό και θεατρικούς δημιουργούς. Στην, κατά κοινή ομολογία, φτωχή συγκομιδή νεοελληνικών κειμένων προστέθηκε στα ξαφνικά ο «Χαρτοπόλεμος». ‘Ηταν προϊόν ενθάρρυνσης και μακρόχρονης συνεργασίας του Γιώργου Παλούμπη με τον Βαγγέλη Ρωμνιό και τον Γιωργή Τσουρή. Κατά τον ίδιο τρόπο, μέσα στα επόμενα τρία χρόνια προέκυψε ο «Εθνικός Ελληνορώσων» του Αντώνη Τσιοτσιόπουλου και τα «170 τετραγωνικά» του Γιωργή Τσουρή. ‘Ηταν, δηλαδή, η φόρμα πια που έδινε ώθηση στα έργα.

Αυτά είναι εξάλλου και τα κείμενα που ο Παλούμπης αγαπά να σκηνοθετεί περισσότερο από οτιδήποτε άλλο στο θέατρο. Τα κείμενα που έχουν δουλευτεί από το μηδέν. «Ζούμε το κείμενο από την πρώτη στιγμή στην πρόβα, είμαστε πολύ πιο έντονα συμμέτοχοι στην εξέλιξη του. ‘Αλλωστε, είναι πολύ ωραίο να προτείνεις καινούργια κείμενα».

Δεύτερη σεζόν για τα «170 τετραγωνικά».

Κι αν τώρα σπάει το «σερί» των νεότευκτων έργων μ’ ένα εγνωσμένης αξίας, τα «Αξύριστα πηγούνια» του Γιάννη Τσίρου, είναι γιατί το αγαπούσε από πάντα· και γιατί ο συγγραφέας όπως και ο ίδιος ως σκηνοθέτης έλκονται από τον κόσμο του περιθωρίου, του λαϊκού και του λούμπεν.

Στα «Αξύριστα πηγούνια» (έργο βραβευμένο το 2004 με το Κρατικό Βραβείο Πρωτοεμφανιζόμενου θεατρικού συγγραφέα του Υπουργείου Πολιτισμού) ο Τσίρος εκθέτει με αδρές γραμμές τον «ριζωμένο σεξισμό» απέναντι στον αδύναμο, είτε αυτός είναι ξένος, είτε είναι γυναίκα, είτε χαμηλής κοινωνικής στάθμης.

Από την παράσταση «Αξύριστα πηγούνια» που κάνει πρεμιέρα στις 2 Νοεμβρίου.

Τα «Αξύριστα πηγούνια» είναι ένα από τα δείγματα ρεαλιστικού θεάτρου που αναμένεται να στελεχώσουν την φετινή θεατρική σεζόν. Η ελληνική σκηνή είναι αντιμέτωπη με μια νέα, ολοένα διευρυνόμενη, τάση που θέλει τη ζωή – και μαζί το θυμό, τις εκρήξεις, την απόγνωση και την απελπισία της – να εισβάλλει και να κατοικεί στη σκηνή. «Ναι, ασφαλώς, θα υπάρξουν μιμητές ανάμεσα σ’ εκείνους που δουλεύουν το ρεαλισμό με συνέπεια. Αυτό δεν σημαίνει ότι ρεαλιστικό θέατρο μπορεί να κάνει ο καθένας» ξεκαθαρίζει ο Γιώργος Παλούμπης.

Ακόμα και για τους ασκημένους, είναι ένα είδος που ελλοχεύει κινδύνους αφού το στοίχημα δίνεται κάθε φορά στην εξαντλητική αλληλεπίδραση των ηθοποιών. «Για να επιτευχθεί η επικοινωνία μεταξύ των ερμηνευτών, ο σκηνοθέτης οφείλει να τους δώσει ένα σημαντικό ποσοστό ελευθερίας. Ωστόσο, επειδή πρόκειται για ένα πολύ ζωντανό υλικό, η ελευθερία αυτή μπορεί να αλλοιώσει το αρχικό σχήμα της παράστασης. Συνεπώς, η σκηνοθεσία στο θέατρο του ρεαλισμού δεν τελειώνει ποτέ, ο σκηνοθέτης δεν ευφησυχάζει. Πρέπει να επιστρέφει σε αυτήν διαρκώς και αν την παρατηρεί» λέει ο Γιώργος Παλούμπης. «Φυσικά, πάντα, ο στόχος είναι να κάνουμε ένα θέατρο όσο πιο αληθινό γίνεται».