Μάρω Κοντού (1934-2026): Αποχαιρετισμός στην τελευταία πρωταγωνίστρια

Κάπνιζε μέχρι πριν λίγες εβδομάδες, χωρίς ενοχές, παρότι ήξερε πως η υγεία της ήταν πολύ επιβαρυμένη. Αλλά η αλεγρία που χαρακτήριζε τη Μάρω Κοντού όσο μεγάλωνε, μεγάλωνε κι αυτή μαζί της. Ελεύθερη από συμβιβασμούς, περιορισμούς και απωθημένα. Αυτό δήλωνε και κατά την εμφάνιση της μπροστά στην κάμερα του Νίκου Πάστρα για το μεγάλο αφιέρωμα στους κινηματογραφικούς πρωταγωνιστές της γενιάς του ’60 που παρουσίασε τον περασμένο Νοέμβριο το Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης: «δεν έχω κανένα απωθημένο, ειλικρινά. Είμαι μια χαρά με όσα μου έχουν συμβεί, τα καλά, τα μέτρια, τα υπέροχα, είναι θεία δώρα. Όχι, δεν έχω απωθημένα. Η επιθυμία μου είναι να είμαι υγιής και να δουλεύω. Ετοιμάζω, μάλιστα, και μια έκθεση ζωγραφικής», ανακοίνωνε τον περασμένο Οκτώβριο, ανάμεσα σε τηλεοπτικά γυρίσματα και αραδιασμένους καμβάδες στο σπίτι της στους Αμπελοκήπους. «Έχω φτάσει σε μια ηλικία που δεν έχω ζήλιες, δεν έχω απωθημένα, δεν έχω μετανιώσει για τίποτα· ούτε για τα κακά, τα άσχημα, τα μέτρια. Όλα αυτά έχουν κάνει εμένα. Και σήμερα τα έχω καλύτερα από ποτέ με τον εαυτό μου».

Δέκα μήνες μετά, η Μάρω Κοντού μας αποχαιρετά στα 92 της χρόνια με την πληρότητα μιας γυναίκας που έζησε και γεύτηκε πολλά, μιας ηθοποιού που δούλεψε και αγαπήθηκε όσο λίγες, ενός ανθρώπου με χιούμορ και αρχοντιά. Και που σήμερα, αποχωριζόμαστε ως την τελευταία πρωταγωνίστρια εκείνης της εποχής.

Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.

Η δημοσίευση κοινοποιήθηκε από το χρήστη Finos Film (@finosfilm_official)

Διηγούνταν πάντα με έναν πιπεράτο τρόπο την αντίδραση της γιαγιάς της όταν της ανακοίνωσε πως θέλει να γίνει ηθοποιός – μέσα δε σε ένα οικογενειακό περιβάλλον, όπου άπαντες είχαν μια ζωή τακτοποιημένη ως υπάλληλοι της Εθνικής Τράπεζας. «Φτου σου πουτανάκι» της είχε πει, κλείνοντας της, την πόρτα στα μούτρα. Ε, από τότε η Μάρω Κοντού ξεκινούσε τις μικρές της επαναστάσεις. Χορεύτρια και απόφοιτη της Σχολής Πράτσικα πέρασε σε ηλικία 20 ετών στο Εθνικό Θέατρο για να δουλέψει στον Χορό του «Ιππολύτου» σε σκηνοθεσία του Δημήτρη Ροντήρη. Ήταν η πρώτη της επαγγελματική δουλειά, παρότι δεν είχε εξασφαλίσει ακόμα άδεια επαγγέλματος. Με τα φτερά του «εξαιρετικού ταλέντου» – αυτό έγραφε το απολυτήριο της δραματικής του Εθνικού – άφηνε πίσω τα πικρά λόγια της γιαγιάς της και γινόταν μέλος ενός θρυλικού θιάσου όπου συμμετείχαν προσωπικότητες, όπως η Κατίνα Παξινού, ο Αλέξης Μινωτής, η Άννα Συνοδινού.

Εκείνη η πρώτη εμφάνιση της στην Επίδαυρο, θα φέρει κοντά της τον σκηνοθέτη Ντίνο Δημόπουλο, με μια πρόταση για κινηματογράφο: το «Χαρούμενο ξεκίνημα» – μικρός ρόλος, χωρίς λόγια κοντά σε Ηλιόπουλο, Βασιλειάδου, Ρίζο, Αυλωνίτη. Κι έπειτα τον «Άνθρωπο του τρένου» του 1958 – πλάϊ στην Άννα Συνοδινού, τον Γιώργο Παππά. Εμφανίσεις ικανές για να διακριθεί ώστε ο κινηματογράφος να προστεθεί στην βεντάλια των επαγγελματικών δραστηριοτήτων της. Ο «Άνθρωπος του τρένου» δε, ήταν η αφορμή για τον πρώτο της μεγάλο έρωτα: τη γνωριμία με τον Αριστείδη Καρύδη Φουξ – οπερατέρ στο φιλμ – και μετέπειτα σύζυγος της. «Εκεί γνωριστήκαμε, ερωτευτήκαμε, εκεί παντρευτήκαμε, εκεί χωρίσαμε. Όλα πολύ ωραία όμως, χωρίς να αφήσουμε πληγές. Mείναμε φίλοι», εξομολογούνταν στο αφιέρωμα του Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης. Θα έκανε κι ένα δεύτερο γάμο με τον διαφημιστή Γιώργο Δόξα, το 1975.

Κι ενώ στο θέατρο περιοδεύει με τον Ντίνο Ηλιόπουλο, – είμαστε στα 1959 –  προκύπτει η πρόταση συνεργασίας από τον Δημήτρη Χορν. Μέσα της, η τριετία που έμεινε στο πλευρό του, ως θεατρική του παρτενέρ ήταν «ευλογία». Πρώτα στο «Ρομανσέρο», μετά στο «Αλίμονο στους νέους» – ο κινηματογραφικός θρίαμβος του θα ερχόταν το 1961 – και έπειτα στη θρυλική παράσταση της «Οδού Ονείρων».
Με γοργά τα βήματα, η Μάρω Κοντού χτίζει μια καριέρα που δεν παγιδεύεται στην χάρη της ενζενί, αλλά εξελίσσεται σε μια στιβαρή ηθοποιό. Έχοντας παίξει στα «Κίτρινα γάντια» με το Νίκο Σταυρίδη, έχοντας γίνει το ερωτικό απωθημένο του Χορν στο αλησμόνητο «Αλίμονο στους νέους», ο Γιώργος Τζαβέλλας έρχεται με το σενάριο του «Η δε γυνή να φοβήται τον άνδρα». Η Κοντού και ο Γιώργος Κωνσταντίνου έχουν ήδη γνωριστεί στην «Οδό ονείρων», έχουν ήδη συστήσει δικό τους θίασο – σχηματίζοντας ουρές έξω από το θέατρο – αλλά ως ζεύγος Κοκοβίκου δρέπουν δάφνες, βραβεία και χαράσσονται στη συλλογική μνήμη με μια απολαυστική ηθογραφία σχέσεων που μόνο ως κλασική μπορεί να την λογίζει κανείς.

Παρότι, ψηλή, λυγερή, ξανθιά, ολότελα εντυπωσιακή, δεν οικειοποιείται ρόλους μοιραίας και ούτε τα ‘θέλω’ του star system, αλλά διαπρέπει σε κωμωδίες και κομεντί. Συνεργάζεται με τη Φίνος Φιλμ μέχρι και το 1968 στην «Ιταλίδα από την Κυψέλη» με συμπρωταγωνιστή του Αλέκο Αλεξανδράκη (σημειωτέον ήταν ο Ιππόλυτος στο ανέβασμα του Εθνικού το 1954)· μέχρι που ένα «τελεσίγραφο» από άλλη πρωταγωνίστρια του στούντιο – η ίδια είχε αφήσει να εννοηθεί πως επρόκειτο είτε για την Αλίκη Βουγιουκλάκη είτε για την Ζωή Λάσκαρη – ζητάει την απομάκρυνση της. Διόλου δεν πτοήθηκε η Μάρω Κοντού και έγινε παρτενέρ του Λάμπρου Κωνσταντάρα σε 13 ταινίες υπό τη σκέψη του στούντιο Καραγιάννης. «Όταν ήμασταν νέοι πρωταγωνιστές σνομπάραμε λίγο τον κινηματογράφο· νομίζαμε ότι ήταν υποδεέστερο είδος από το θέατρο. Σήμερα, του είμαι ευγνώμων, από τον ελληνικό κινηματογράφο εκεί με ξέρει όλη η Ελλάδα και όλοι οι νέοι που δεν έχουν προλάβει να με δουν στο θέατρο. Σήμερα, αγαπώ τις ταινίες που έχω κάνει, οι περισσότερες είχαν και πολύ ωραία σενάρια – σεναριάρες», παραδεχόταν στην κάμερα του Νίκου Πάστρα, πριν από μερικούς μήνες.

Η Μάρω Κοντού στην εκρηκτική “Ιταλίδα από την Κυψέλη”. @Finos Films

Το θέατρο δεν έπαψε να πρωταγωνιστεί στη ζωή της και στο οποίο στράφηκε ολοκληρωτικά όταν το ελληνικό σινεμά άρχισε να πνέει τα λοίσθια, κατά την δεκαετία του ’70. Οι κινηματογραφικοί της σύντροφοι ήταν και οι θεατρικοί: Κώστας Βουτσάς, Ντίνος Ηλιόπουλος, Γιώργος Κωνσταντίνου, Λάμπρος Κωνσταντάρας. «Έπαιξα σε 130 θεατρικές παραστάσεις, σε έργα Ελλήνων και ξένων συγγραφέων, αλλά ο κόσμος με ξέρει από τις ταινίες. Μπαίνω στο ταξί, που μεταχειρίζομαι συχνά, και με υποδέχονται με ατάκες. ‘Καλώς την τσιριμπίμ – τσιριμπόμ’, μου λένε», παραδεχόταν με καμάρι.

Κι όμως, μετά από μια τόσο πληθωρική καριέρα, ήρθε μια σεζόν όπου το τηλέφωνο δεν χτύπησε. Κι αυτή ήταν η αφορμή για να ανακαλύψει την κλίση της στη ζωγραφική. Πιθανό κληροδότημα από τον πατέρα της Ανδρέα Κοντό, τον οποίο δυστυχώς δεν γνώρισε καθώς, όταν εκείνη ήταν δύο ετών, εκείνος πέθαινε από φυματίωση. Η μητέρα της ξαναπαντρεύτηκε, αλλά η μοίρα ξαναστάθηκε σκληρή για την οικογένεια τους. Η μητέρα της έμελλε να ξαναμείνει χήρα στη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου και η Μάρω Κοντού να μεγαλώσει χωρίς πατρικό πρότυπο. Παραδεχόταν συχνά πως το αναζητούσε στους συντρόφους της. Κατάφερε, πάντως, να εκφράσει το dna στην πρώτη της ζωγραφική έκθεση στις αρχές της δεκαετίας του ’90, ενώ όπως είχε αποκαλύψει στα σπάργανα είχε και μια δεύτερη – την οποία, δυστυχώς, δεν έμελλε να υλοποιήσει.

Πέρασαν χρόνια για να ξαναβρεί τον εαυτό της στο θέατρο – μεσολάβησαν κάποιες επιθεωρήσεις στις οποίες δυσφόρησε ιδιαιτέρως, ενώ στο μεσοδιάστημα αποροφήθηκε από την πολιτική, δουλεύοντας μια επταετία στον Δήμο Αθηναίων κι έπειτα τρία περίπου χρόνια ως βουλευτής.

Σε μια από αυτές τις θεατρικές της επιστροφές – και μάλιστα για το Θέατρο Τέχνης, τότε υπό την καλλιτεχνική διεύθυνση του Διαγόρα Χρονόπουλου, πέρασα το κατώφλι του σπιτιού της στους Αμπελόκηπους. Θα υποδυόταν την Ούρσουλα, μια παροπλισμένη πόρνη της Νέας Υόρκης σε σκηνοθεσία της Νικαίτης Κοντούρη στο έργο «Το αρχαιότερο επάγγελμα». Αγέρωχη, με ένα αλ γκαρσόν κούρεμα που είχε υιοθετήσει τότε (την βόλευε για να κουμαντάρει την περούκα του ρόλου), είχε αρχίσει να μπαίνει στην περίοδο της εσωτερικής ησυχίας, όπου αισθανόταν πως τίποτα δεν είχε να αποδείξει και χαιρόταν με όσα της έρχονταν στην προσωπική και επαγγελματική της ζωή. (αποσπάσματα αυτής της συνομιλίας, δημοσιεύτηκαν το 2011 στον «Ελεύθερο Τύπο»).

Στο Θέατρο Τέχνης για το “Αρχαιότερο επάγγελμα”.

Ω! Αυτό το είχα εξομολογηθεί πρώτη φορά στην εκπομπή του Φρέντυ Γερμανού. Βλέπετε, όλη η οικογένειά μου είναι τραπεζικοί καριέρας. Και με προετοίμαζαν ώστε να μπω κι εγώ στην τράπεζα. Εγώ πάλι, έκανα χορό στην σχολή της Πράτσικα – ήταν μεγάλη μου αδυναμία ο χορός – κι όταν αποφοίτησα (και μάλιστα έχοντας πάρει υποτροφία για να πάω στη Γερμανία) σκέφτηκα πως το μόνο που πλησίαζε την τέχνη που αγαπούσα ήταν ο Χορός της αρχαίας τραγωδίας. Με λίγα λόγια, το θέατρο. Δήλωσα, λοιπόν, ότι εγώ δεν θα πάω στην τράπεζα μα θα γίνω ηθοποιός. Αλλά η γιαγιά μου, μου απάντησε με στόμφο: «φτου σου, πουτανάκι» και πήγε και κοιμήθηκε, κλείνοντας πίσω της την πόρτα με θόρυβο. Αυτή η φράση, όντως, με καταδίωκε, καθώς σκεφτόμουν πως αυτό που πίστευε η γιαγιά μου, θα το πίστευε και ο κόσμος. Έτσι στο ξεκίνημα μου, στα πρώτα χρόνια που μπήκα στο θέατρο είχα μια στάση παγωμένη, ήμουν πολύ εγκρατής. Σήμερα σκέφτομαι, πως όλο αυτό δεν μου έκανε κακό, καλό μου έκανε. Βγήκα αλώβητη από ένα σωρό σκάνδαλα και κουτσομπολιά. Γιατί, τελικά, δεν νομίζω ότι έχω κάνει πολύ λιγότερα από τις κοπέλες της ηλικίας μου!

Παίζω το ρόλο της Ούρσουλα με πολλή άνεση. Κατά τα άλλα, έχω ξορκίσει αυτό το παρελθόν, χρόνια τώρα. Μη σου πω, ότι έχω βαρεθεί να ακούω πως «είστε μια κυρία».

Πράγματι, δεν είναι μόνο ότι κάνω μια πόρνη σε μεγάλη ηλικία, αλλά είναι και τρανσέξουαλ! Είναι μια πλήρης ανατροπή για μένα. Κυρίως ως προς το πώς με έχει συνηθίσει ο κόσμος. Έχω την χαρά να έχω άλλες τέσσερις υπέροχες συμπρωταγωνίστριες και μια πολύ ταλαντούχα σκηνοθέτιδα.

Είναι αλήθεια, ανήκω στους λίγους ανθρώπους που μπορούν να ζήσουν και χωρίς θέατρο. Και πραγματικά στενοχωριέμαι όταν ακούω από παλιούς συναδέλφους να λένε ότι θέλουν να πεθάνουν πάνω στην σκηνή

Μάλλον τα έχω κάνει όλα. Και πρόζα έχω παίξει και αρχαία τραγωδία, κωμωδία και ελληνικό και ξένο ρεπερτόριο. Πέρυσι, έκλεισα πενήντα χρόνια στο θέατρο. Επίσης, έχω χαρά που θα παίξω στο θέατρο Τέχνης που έχει μιαν αίγλη, μιαν άλλη ατμόσφαιρα.

Με ρόλους που θα με κεντρίσουν. Είτε θα ευθύνεται ο συγγραφέας, είτε η σύνθεση του θιάσου, είτε ο εμπνευσμένος και φευγάτος σκηνοθέτης. Και φυσικά οι ρόλοι της ηλικίας μου. Τέρμα πια οι ρόλοι της ωραίας γυναίκας. Μεγάλωσε η ωραία γυναίκα, αλλά έχει ακόμα πολλά να δώσει. Τώρα μιλάει η ωριμότητα, η εμπειρία.

Ακριβώς. Ο ελληνικός κινηματογράφος με ωφέλησε πάρα πολύ, αλλά με έβλαψε και κάπου. Δεν μπορούσαν να με φανταστούν σε κάτι άλλο. Κι αυτό ήρθε φέτος. Τώρα, παίρνω την εκδίκησή μου.

Στον πρώτο της πρωταγωνιστικό ρόλο στον κινηματογράφο, στα “Κίτρινα Γάντια” σε σκηνοθεσία Αλέκου Σακελλάριου. @Finos Films

Όντως, στο μεσοδιάστημα έγιναν ενδιαφέρουσες ελληνικές ταινίες. Κι έχουμε υπέροχους ηθοποιούς. Κι ας μου λένε στο δρόμο πως «σαν την δική σας γενιά δεν υπάρχει άλλη». Δεν συμφωνώ, δεν είναι έτσι. Έχουμε πολλά ταλέντα. Αλλά τώρα πια είναι σκόρπια τα πράγματα. Είναι η τηλεόραση, τα πολλά θέατρα… Τότε, εμείς ευνοηθήκαμε από το σινεμά. Μας έμαθαν και στο τελευταίο χωριό της Ελλάδας. Προσωπικά, μέχρι τώρα, δεν είχα πρόταση για κάποια ταινία. Φαντάζονται μάλλον πως δεν θα δεχόμουν. Κι, όμως, είμαι ανοιχτή σε κάθε πρόσκληση – πρόκληση. Τολμάω. Όλα τα είδη θεάτρου κάνουν τέχνη – ακόμα και η επιθεώρηση που την σνομπάρουν πολλοί.

Είναι αλήθεια, ανήκω στους λίγους ανθρώπους που μπορούν να ζήσουν και χωρίς θέατρο. Και πραγματικά στενοχωριέμαι όταν ακούω από παλιούς συναδέλφους να λένε ότι θέλουν να πεθάνουν πάνω στην σκηνή. Προσωπικά, έχω πολλά ενδιαφέροντα. Ζωγραφίζω, γράφω ποιήματα και κάποια στιγμή θα τα εκδώσω. Μερικά κάνουν και για τραγούδια. Κάποτε πρέπει να γράψω κι ένα αυτοβιογραφικό βιβλίο. Ταξιδεύω στο εξωτερικό, κρατώ τις παλιές μου φιλίες – οι οποίες στο 90% είναι εκτός θεάτρου. Γενικά, τα έχω καλά με τον εαυτό μου. Αυτό σημαίνει να μπορώ να κάνω χωρίς το θέατρο.

Η αυτογνωσία είναι το μεγαλύτερο κέρδος και θα εργάζομαι γι’ αυτήν μέχρι την τελευταία μου πνοή

Δεν είμαι πικραμένη από την ζωή. Θα μπορούσα να πω ότι το 70% ήταν χαρές και το υπόλοιπο λύπες. Θα στεκόμουν στη στιγμή που ανακάλυψα εμένα. Έγιναν όλα τόσο απλά και όμορφα. Γύρω στα 50 μου χρόνια, πέρασα μια κρίση ταυτότητας και όταν ανακάλυψα ποια είμαι, όλα έγινα πολύ απλά. Μπορούσα να περνάω καλά με τον εαυτό μου με ένα ποτήρι καφέ στο σπίτι μου και να είμαι πανευτυχής. Να ασχολούμαι με τα λουλούδια μου στη βεράντα. Η αυτογνωσία είναι το μεγαλύτερο κέρδος και θα εργάζομαι γι’ αυτήν μέχρι την τελευταία μου πνοή.

Αχ, ναι. Αν και φαίνεται πως είμαι η εξαίρεση, καθώς πάρα πολλές γυναίκες στην ηλικία μου – και πρώην ωραίες – νιώθουν δυστυχείς. Δεν με στενοχωρεί που μεγαλώνω. Το μόνο που με στενοχωρεί πότε-πότε είναι όταν παίρνω 2-3 κιλά. Και θέλω να τα χάσω αμέσως. Δεν με νοιάζει που «πάτησα» τα 70. Δεν έχω καταλάβει την ηλικία μου. Την λέω, αλλά δεν την αισθάνομαι στο σώμα και στο μυαλό.

Όχι ακριβώς. Με προβλημάτισε. Είχα βαρεθεί να παίζω τα εύπεπτα. Αναζητούσα κάτι περισσότερο, αλλά χωρίς να κάνω καμία προσπάθεια – περίμενα να έρθει. Ίσως γιατί στην ζωή μου τα πράγματα έρχονταν μόνα τους και δεν είχα εκπαιδευτεί σε άλλους μηχανισμούς. Για παράδειγμα, ήμουν στον Χορό του Εθνικού, ξαφνικά δέχτηκα πρόταση από τον Δημήτρη Χορν και βρέθηκα για 3.5 χρόνια συμπρωταγωνίστριά του. Μετά ήρθαν οι ταινίες. Δεν τις ζήτησα, ήρθαν. Έγινα θιασάρχισσα με τον Λάμπρο Κωνσταντάρα, τον Κώστα Βουτσά, τον Γιώργο Κωνσταντίνου· όλα ήρθαν. Κι ήθελα να αλλάξω διαδρομή, ν’ αλλάξω είδος. Ένιωθα ότι είμαι έτοιμη για κάτι πιο δύσκολο. Να που ήρθε κι αυτό. Και νομίζω πως θα έρθουν κι άλλα. Έχω όρεξη για αναπάντεχους ρόλους πια.

Έμεινα επτά χρόνια στον Δήμο της Αθήνας και εργάστηκα ως βουλευτής 29 μήνες. Ο Δήμος ήταν ένα πολύ ευχάριστο κομμάτι, είχα δουλειά να κάνω και τα πράγματα ήταν ήπια και λογικά. Στην Βουλή ομολογώ δεν τα κατάφερα, αφού δεν μιλάω αυτή τη… γλώσσα, θέλει ειδική εκπαίδευση! Είναι ξεκάθαρο πως δεν κάνω για πολιτικός.

Υπάρχουν εξαιρέσεις ανθρώπων που πραγματικά ενδιαφέρονται για την πατρίδα μας. Ο κανόνας, βέβαια, είναι άλλος. Διέκριναν έναν εγωκεντρισμό, μια προσπάθεια ανόδου και λατρείας για την καρέκλα. Επίσης, δεν μου άρεσε η στείρα αντιπαράθεση που έχουν μεταξύ τους τα κόμματα. Υπήρξαν φορές που χειροκρότησα την Αλέκα Παπαρήγα για τις τοποθετήσεις της και οι συνάδελφοί μου με μάλωναν. Στην πολιτική δεν υπάρχει σύμπνοια για το καλό του συνόλου, παρά μόνο για το καλό του εαυτού.