Η τέχνη της… ζωής. Γιατί είναι εντάξει απλώς να αλλάζουμε γνώμη και επιλογές

Όμως, η πραγματική τέχνη της ζωής ίσως βρίσκεται στην ευελιξία: στη δυνατότητα να αλλάζουμε γνώμη και κατεύθυνση όταν κάτι δεν μας εξυπηρετεί πια. Και ναι, αυτό είναι απολύτως εντάξει.

Από μικρή ηλικία, ακούμε φράσεις όπως “μην τα παρατάς” και “μείνε σταθερός/ή στις αποφάσεις σου”. Αυτή η αφήγηση ενισχύεται και από το εκπαιδευτικό σύστημα και από την αγορά εργασίας, όπου το να “μένεις σταθερός” θεωρείται αρετή. Όμως, η ίδια η ζωή δεν είναι γραμμική. Οι ανάγκες, οι επιθυμίες και οι συνθήκες μας αλλάζουν.

Αυτό δεν αφορά μόνο τις “μικρές” αποφάσεις της ζωής, όπως το ότι τη μία μέρα ενδιαφέρεσαι για byd leasing και την άλλη θέλεις μικρό αυτοκίνητο πόλης, ή το ότι τη μία μέρα θέλεις iPhone και την επόμενη αποφασίζεις να επιλέξεις Samsung. Αφορά και τις πιο… μεγάλες.

Για παράδειγμα, σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα δεδομένα του U.S. Bureau of Labor Statistics, η μέση διάρκεια παραμονής των εργαζομένων σε μια θέση εργασίας στις Ηνωμένες Πολιτείες ήταν 3,9 χρόνια τον Ιανουάριο του 2024, μειωμένη από τα 4,1 χρόνια το 2022. Ειδικά για την ηλικιακή ομάδα των 25–34 ετών, η μέση διάρκεια παραμονής ήταν μόλις 2,7 χρόνια, υποδεικνύοντας μεγαλύτερη κινητικότητα μεταξύ των νεότερων εργαζομένων. Αυτό δεν είναι ένδειξη αστάθειας, αλλά απόδειξη ότι προσαρμοζόμαστε, μαθαίνουμε και επιλέγουμε ξανά. Και ξανά. Και ξανά.

Σκεφτείτε πόσες πτυχές της ζωής μας έχουν μεταβεί από την ιδιοκτησία στην εμπειρία. Δεν χρειάζεται να αγοράσεις ένα αυτοκίνητο για να το χρησιμοποιήσεις – μπορείς να το κάνεις lease ή να το μισθώσεις με την ώρα. Δεν χρειάζεται να αγοράσεις μουσική ή ταινίες – αρκεί μια συνδρομή σε Spotify ή Netflix. Οι επιλογές μας είναι προσωρινές, εύκολα αναστρέψιμες και, το κυριότερο, ευέλικτες.

Η οικονομία του “pay-as-you-go” μας διδάσκει ένα σημαντικό μάθημα: η ευτυχία δεν βρίσκεται πάντα στην κατοχή ή στην τελική απόφαση, αλλά στην ελευθερία της προσαρμογής. Αν κάτι δεν λειτουργεί, απλώς το αλλάζεις.

Η αλλαγή απόψεων, επαγγελμάτων ή ακόμα και συντρόφων δεν είναι αδυναμία χαρακτήρα. Είναι ένδειξη εσωτερικής ανάπτυξης, είναι μια πράξη θάρρους. Δεν σημαίνει πως κάναμε λάθος. Σημαίνει πως αξιολογούμε την παρούσα στιγμή και δρούμε με βάση το ποιοι είμαστε τώρα, όχι ποιοι ήμασταν πριν δέκα χρόνια ή δέκα μήνες.

Η αλλαγή γνώμης μπορεί να αφορά το πού ζούμε, τι πιστεύουμε, με ποιον συνδεόμαστε, ακόμα και το… ποιοι είμαστε! Και αυτό είναι ΟΚ.

Αλλάζοντας γνώμη, επιλέγουμε ξανά. Και η νέα αυτή επιλογή έχει αξία. Είναι η στιγμή που δεν λειτουργούμε από συνήθεια ή πίεση, αλλά με συνείδηση. Η ενσυνειδητότητα (mindfulness) που συνοδεύει τέτοιες αλλαγές ενισχύει την ψυχική ευελιξία και την αυτογνωσία, στοιχεία βασικά για την ευημερία μας.

Ο ψυχολόγος Daniel Gilbert σε ένα Ted Talk με τίτλο “The Psychology of Your Future Self” αναφέρει πως “οι άνθρωποι είναι έργα σε εξέλιξη που λανθασμένα νομίζουν ότι έχουν ολοκληρωθεί. Φανταζόμαστε με κάποιο τρόπο ότι το άτομο που είμαστε αυτή τη στιγμή είναι το άτομο που θα είμαστε για το υπόλοιπο του χρόνου. Αλλά αυτό δεν ισχύει”.

Η ζωή δεν είναι γραμμική. Είναι γεμάτη μικρές και μεγάλες στροφές, επανεκκινήσεις και νέα ξεκινήματα. Το να αλλάζουμε γνώμη δεν είναι αποτυχία, είναι ανθρώπινο. Δεν είναι προδοσία στις προηγούμενες εκδοχές του εαυτού μας – είναι τιμή για κάποιον που συνεχίζει να εξελίσσεται.

At the end of the day, η αληθινή σταθερότητα ίσως να είναι αυτή που μας επιτρέπει να μεταβαίνουμε από το ένα “εγώ” στο επόμενο, χωρίς ενοχές, αλλά με επίγνωση, δύναμη και πίστη ότι κάθε μας αλλαγή είναι ένα ακόμα βήμα προς την πληρότητα. Άλλωστε, δεν είμαστε δέντρα. Είμαστε ικανοί να κινηθούμε, παρά το πού έχουμε φυτευτεί.