Εικονίζοντας τη Σαμοθράκη μέσα στους αιώνες

Νησί που χαρακτηρίζεται από το άγριο ορεινό τοπίο του πλούσιο σε τρεχούμενα νερά που σχηματίζουν καταρράκτες και τις περίφημες «βάθρες», η Σαμοθράκη ήταν για τον Όμηρο το στέκι των θεών, οι πράξεις και οι αμάχες των οποίων αντηχούν στις πλαγιές του βουνού και πέρα στη θάλασσα.

Αυτό το μυστηριακό τοπίο, που αποπνέει ένα μοναδικό μαγνητισμό, αποτυπώνει με ενάργεια η Μαρία Φιλοπούλου στον πίνακά της «Ροή» (2011), ο οποίος υποδέχεται τον επισκέπτη της έκθεσης «Εικάζοντας/Εικονίζοντας τη Σαμοθράκη: Από τον Όμηρο στο HoloLens», που φιλοξενείται στην Πτέρυγα Μακρυγιάννη της Αμερικανικής Σχολής Κλασικών Σπουδών στην Αθήνα (Σουηδίας 61, Κολωνάκι).

Η έκθεση, όπως τόνισε η διευθύντρια της Αμερικανικής Σχολής Bonna D. Wescoat, δεν είναι αρχαιολογική, αλλά θέλει να παρουσιάσει στο ευρύτερο κοινό τους τρόπους με τους οποίους έβλεπαν και αναπαριστούσαν τη Σαμοθράκη, αλλά και τη μυστηριακή λατρεία των Μεγάλων Θεών οι ποικίλοι παρατηρητές της (ποιητές, αρχαιοδίφες, φιλόσοφοι, χαρτογράφοι, αρχαιολόγοι, αρχιτέκτονες, καλλιτέχνες, φωτογράφοι) ανά τους αιώνες – και πώς οι οπτικές αυτές άλλαζαν μέσα στον χρόνο.

Η σχέση της Αμερικανικής Σχολής με το νησί, όπως τόνισε, παρουσιάζοντας την έκθεση, η διευθύντριά της, είναι μακρόχρονη, αφού οι ανασκαφές ξεκίνησαν το 1938 και συνεχίζονται αδιάκοπα μέχρι και σήμερα, με γενιές αρχαιολόγων, αρχιτεκτόνων, ιστορικών τέχνης και κλασικιστών έχουν εκπαιδευτεί στη Σαμοθράκη.

Στην έκθεση που επιμελήθηκαν, μαζί με την καθηγήτρια Wescoat, οι υποψήφιες διδακτόρισσες Ellen M. Archie, και Rebecca A. Salem, μολονότι δεν εκτίθενται αρχαιότητες, παρουσιάζονται εκθέματα από τον 15ο αιώνα μέχρι και τις μέρες μας. Ανάμεσά τους, ξεχωρίζουν σπάνια αναγεννησιακά σχέδια των αρχαιοτήτων της Σαμοθράκης από τον αρχαιοδίφη περιηγητή Κυριακό Αγκωνίτη (Ciriaco di Ancona), που εκτίθενται για πρώτη φορά στην Ελλάδα. Ακόμη, ένα χάρτης της Σαμοθράκης από το «isolario» (νησολόγιο) του Cristoforo Buondelmonti, του 15ου αιώνα, αλλά και οι αρχαιολογικές φωτογραφίες του Wilhelm Burger, τα αρχιτεκτονικά σχέδια του John Kurtich, οι μεταπολεμικές φωτογραφίες του Σπύρου Μελετζή και έργα των Πάρι Πρέκα και Πολύκλειτου Ρέγκου.

Αποτελεί, επιπλέον, ένα φόρο τιμής στους αφανείς πρωταγωνιστές των αρχαιολογικών ανασκαφών, μεταφέροντας στον χώρο της έκθεσης ένα ολόκληρο αρχιτεκτονικό στούντιο, με τα υλικά και τα εργαλεία που χρησιμοποιούσαν όσοι εργάζονταν για την λεπτομερή και επακριβή αποτύπωση των κτιρίων ή του πεδίου της ανασκαφής. Επίσης, εκτίθεται μια στερεοσκοπική φωτογραφική μηχανή, οι απεικονίσεις της οποίας δημιουργούσαν την ψευδαίσθηση του βάθους, καθώς και τις αποτυπώσεις της που μπορεί ο επισκέπτης να δει με ένα μικρό «view master».

Ακόμη, η έκθεση αποτελεί παρουσιάζει μια σειρά καινοτόμες προσεγγίσεις στην τρισδιάστατη ψηφιακή μοντελοποίηση και οπτικοποίηση, προσφέροντας στους επισκέπτες τη δυνατότητα να ακολουθήσουν τη διαδρομή των μυστών μέσω ψηφιακών κινούμενων εικόνων, να δουν την τρισδιάστατη ψηφιακή αναπαράσταση του εμβόλου του μνημείου της Νίκης και να ανακατασκευάσουν οι ίδιοι τα αετώματα του Ιερού χρησιμοποιώντας τρισδιάστατες εκτυπώσεις των πρωτότυπων γλυπτών.

Στο πλαίσιο της έκθεσης, στις 27-28 Φεβρουαρίου, στο αμφιθέατρο Cotsen Hall, θα πραγματοποιηθεί συμπόσιο με τίτλο «Three–Dimensional Experiences of Ancient Environments», όπου θα παρουσιαστούν καινοτόμα προγράμματα που χρησιμοποιούν τεχνολογίες εικονικής πραγματικότητας για την αναβίωση αρχαίων κόσμων. Ακόμη, στις 3 Απριλίου ο επίτιμος έφορος αρχαιοτήτων Δημήτρης Μάτσας θα μιλήσει με θέμα «Seeing Samothrace».