Η μεγάλη ουτοπία

Η ταινία αφηγείται την πρώτη κρίσιμη διαδρομή (1917-1934) ενός οράματος για τη δημιουργία του πρώτου εργατικού κράτους στην ιστορία του ανθρώπου. Αφετηρία είναι σαφώς η Οκτωβριανή Επανάσταση που γέννησε το μεγάλο όραμα. Το όνει¬ρο αυτό συνεπήρε εκατομμύρια ανθρώπους σε όλο τον πλανήτη και σημάδεψε ανεξίτηλα ολόκληρο τον εικοστό αιώνα. Αποτέλεσε όμως τη μεγαλύτερη ουτοπία, που γέννησε ποτέ η ανθρωπότητα.

Ο Φώτος Λαμπρινός καταγράφει με τα ιστορικά και αρχειακά εργαλεία του την ευφορία που προκάλεσε σε παγκόσμια κλίμακα η Οκτωβριανή Επανάσταση και επιχειρεί πίσω από τις κορώνες ενθουσιασμού και την όλο αισιοδοξία περιρέουσα ατμόσφαιρα, να εντοπίσει τα πρώτα εκείνα δείγματα που θα οδηγούσαν το ρομαντικό όραμα της επανάστασης στην απομυθοποίηση του. Μετά λοιπόν από την πτώση του Τσάρου, την έκρηξη του «Οκτώβρη» και την κυριαρχία των Μπολσεβίκων ο σκηνοθέτης στρέφεται στα πλούσια αρχεία του και με γνώμονα τα ιστορικά τεκμήρια, αναζητά τις αιτίες του εμφύλιου πολέμου, τους λόγους αποτυχίας του «πολεμικού κομ¬μουνισμού» και τις συνθήκες εκείνες που οδήγησαν στην αναστροφή του Λένιν με τη Νέα Οικονομική Πολιτική (ΝΕΠ).

Ταυτόχρονα καταγράφει χωρίς εμπάθεια αλλά με αντικειμενική και ψύχραιμη ματιά την εποχή της κολοσσιαίας έκρηξης της σοβιετικής ελπίδας και αναγέννησης σε όλους τους τομείς με τις κοινωνικές παροχές (εκπαίδευση), το ελεύ-θερο εμπόριο, την αγροτική παραγωγή, τις σημαντικές κοινωνικές αλλαγές (ρόλος της γυναίκας) και την άνθηση όλων των τεχνών -ποίηση, λογοτεχνία, θέατρο, εικαστικές τέχνες, αρχιτεκτονική, μουσική, κινηματογράφος- τονίζοντας τον αέρα ελευθερίας και δημιουργικού οργασμού που απλώνεται από τη Ρωσία σε όλη την υφήλιο. Από άκρη σε άκρη σε όλο σχεδόν τον κόσμο ιδρύονται κομμουνιστικά κόμματα και οργανώνονται κινήματα ανατροπής του παλαιού αστικού καθεστώτος.

Το πείραμα όμως αυτό που ξεκίνησε με τις πιο θαυμαστές προδιαγραφές σύντομα θα οδηγηθεί σε άγονα και σκληρά πεδία που θα ενταθούν με το θάνατο του Λένιν, την αποπομπή του Τρότσκι και την επι¬κράτηση του Στάλιν (το όνομα του «Πατερούλη» δεν το αναφέρει ούτε μια φορά ο Λαμπρινός στο φιλμ). Αν μη τι άλλο η «Ουτοπία» είναι μια δημιουργία έντιμη, τολμηρή και μοιραία αμφιλεγόμενη αφού είναι βέβαιο ότι θα προκαλέσει εντάσεις και διαφωνίες γύρω από την άποψη του σκηνοθέτη της. Ειδικά στο κομμάτι της ευθύνης των Μπολσεβίκων για τη διάψευση όλων αυτών των υψηλών ιδανικών ας είναι προετοιμασμένος ο Λαμπρινός για πολλές αντιδράσεις από πλευράς… Περισσού.