Σκοτεινές Ψυχές

Ο νεαρός Λέο μεγαλώνει σε ένα χωριό της νότιας Ιταλίας, δείχνοντας αποστροφή για τη μονότονη και απλοϊκή ζωή του κτηνοτρόφου πατέρα του. Αντίθετα θαυμάζει τους δύο μαφίοζους θείους – τα αδέλφια του πατέρα του- για τον πλούσιο, όλο χλιδή και ακριβές συνήθειες τρόπο ζωής τους στο Μιλάνο, αδιαφορώντας για το πως βγάζουν τα λεφτά τους. ‘Οταν ο Λέο βάζει στο μάτι το μπαρ μιας αντίπαλης οικογένειας, οι απερίσκεπτες κινήσεις του –μια νύχτα διαλύει με όπλο τις πόρτες και τα παράθυρα του μαγαζιού- αναμοχλεύουν μια βεντέτα τριών γενεών.

Μια συγκλονιστική, άκρως δραματική – στην ουσία το φιλμ είναι ένα αβάσταχτο ψυχόδραμα- και με απόλυτη διαύγεια, βουτιά στην καρδιά της Μαφίας, είναι τούτη η θαυμάσια ταινία, που τιμήθηκε από την Ιταλική Ακαδημία κινηματογράφου με 9 βραβεία David Di Donatello (μεταξύ των οποίων καλύτερης ταινίας, σκηνοθεσία και σεναρίου). Δημιουργός της είναι ο Francesco Munzi, ένας ταλαντούχος σκηνοθέτης από τη Ρώμη, που στη 3η του μόλις ταινία («Saimir»-2004, «Il resto della notte»- 2008) βασίζεται στο μυθιστόρημα του Gioacchino Criaco και μέσω της αντιπαλότητας των δύο οικογενειών αποκαλύπτει όλο το σύστημα αξιών, δομών και, κυρίως, των παραδόσεων που έθρεψαν – αν όχι ηρωοποίησαν- τη Μαφία στο πέρασμα των χρόνων.

Η ταινία είναι μια αριστουργηματική ματιά πάνω στη σχέση μαφίας- οικογένειας- Ιταλίας και ταυτόχρονα ένα φόρος τιμής στα μεγάλα έπη του γκανγκστερικού, μαφιόζικου φιλμ. Από τους «Νονούς» μέχρι τα «Καλά παιδιά» έως και το «Γόμορρα» με το οποίο μάλιστα διατηρεί εκλεκτικές συγγένειες λόγω της επιλογής του χωροχρόνου αλλά κυρίως από την γενναία απόφαση να περιγράψει τη δράση της σημερινής ιταλικής Μαφίας με αδρές, απομυθοποιητικές πινελιές και αποκρουστικά ρεαλιστικά χαρακτηριστικά. Παράλληλα με το χρονικό ενηλικίωσης του Λεό και το τίμημα της κατάκτησης του ονείρου, ο Μunzi παρατηρεί τις σχέσεις των απλών ανθρώπων με τους μαφιόζους ήρωες. Τις τοποθετεί σωστά στο καμβά της αιχμηρής καταγγελίας από τη μια και της αδιέξοδης καθημερινότητας (όσο αφελής ή ακόμη και αστεία ακούγεται η χάρη που ζητάει ο χωρικός από το μαφιόζο ήρωα να μιλήσει στο γείτονα που παρκάρει το αυτοκίνητο μπροστά από την πόρτα του, άλλο τόσο τρομακτική κι επικίνδυνη είναι) που γοητεύεται από την αντισυμβατική ζωή τους από την άλλη. Στο τέλος και μέσω ενός θεαματικού, απρόβλεπτου ξεσπάσματος βίας, ολόκληρο το οικοδόμημα της ψεύτικης δύναμης και σαγήνης του οργανωμένου εγκλήματος, βουλιάζει με βρόντο μέσα σε ένα λουτρό αίματος που αφήνει γυμνούς τους ήρωες από όλα τα φιλοσοφικά και ηθικά διφορούμενα άλλοθι τους και πνίγει τους πάντες. Είναι η ώρα των απαντήσεων και των καθαρών λύσεων. Η ώρα της κρίσης.

Κωνσταντίνος Καϊμάκης