18ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης – Εικόνες του 21ου Αιώνα: Ό,τι καλύτερο είδαμε σε μια λίστα 5+1 ταινιών

Σκοπίμως θα αφήσουμε στην άκρη τα φιλμ που απέσπασαν τα κυριότερα βραβεία του 18ου φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης καθώς κι εκείνα που αφορούν στο προσφυγικό ζήτημα – υπήρχε ολόκληρη ενότητα για αυτά με τίτλο «Πρόσφυγες: Απόδραση προς την ελευθερία;»- αφού θα μονοπωλήσουν το ενδιαφέρον και θα έχουν την προβολή που τους αναλογεί από τα περισσότερα ΜΜΕ. Σκοπός μας είναι να πλοηγηθούμε από άκρη σε άκρη σε όλο τον κόσμο για να κάνουμε στάση σε μερικές γωνιές του πλανήτη όπου το προσωπικό όραμα ενός σκηνοθέτη, βρήκε εύκολα το στόχο του μετατρέποντας μας σε «συνένοχους» μιας κινηματογραφικής αλήθειας που έπρεπε οπωσδήποτε να ακουστεί.

Αυτό λοιπόν επιχειρούμε να κάνουμε σε αυτό το κείμενο. Να δυναμώσουμε λίγο περισσότερο την ένταση σε κάποιες χαμηλότονες, ανθρώπινες και αυθεντικά πρωτότυπες κινηματογραφικές ιστορίες όπου η αλήθεια τους ξεπερνάει ακόμη και την αλήθεια της ίδιας της ζωής. Πάμε λοιπόν:

1) Left on purpose (HΠA) Σκηνοθεσία- φωτογραφία: Τζάστιν Σάιν


Το πορτρέτο ενός εμβληματικού προσώπου του αμερικανικού ακτιβισμού. Ο Μάγιερ Βισνέρ ήταν δυναμικό στέλεχος των Yippies (Youth International Party) που ανέπτυξαν έντονη αντιπολεμική δράση κατά της διάρκεια των 60ς-70ς με όπλο τους το διάλογο, τη σθεναρή αντίσταση στην αστυνομική ένοπλη βία και το… χιούμορ. Αυτό που διαχωρίζει τον Βισνέρ από τους πρώην συντρόφους του είναι η επιβίωση (πολλοί ήταν εκείνοι που χάθηκαν στο πέρασμα των χρόνων από ουσίες, ασθένειες κλπ), η απόλυτη προσήλωση στις παλιές ιδέες του κινήματος τους και η αποδοχή μιας θλιβερής πραγματικότητας («οι πόλεμοι είναι πιο πολλοί και βίαιοι από ποτέ», λέει κάποια στιγμή στο φιλμ) όπου ο Βισνέρ επιχειρεί την ύστατη πολιτική πράξη τους επιλέγοντας να αυτοκτονήσει on camera.

2)True Blue (Ελλάδα) Σκηνοθεσία- σενάριο: Χάρης Ραφτόγιαννης


Μια ιστορία που ξεπερνάει τα όρια της ιατρικής επιστήμης κι ακουμπάει στους μύθους της ικαριώτικης παραδοξολογίας και μεταφυσικής. Ένας ελληνοαμερικανός που μετρούσε λίγους μήνες ζωής στις ΗΠΑ, βρέθηκε στο νησί της καρδιάς του για να πεθάνει και ήπιε το ποτήρι της ζωής μέχρι και την τελευταία σταγόνα. Με τη διαφορά πως δεν έμεινε μόνο σε ένα μπουκάλι αλλά στα 40 χρόνια της παραπάνω ζωής του του έλαχε, μαζί με το αγαπημένο «κοριτσάκι» του -τη γυναίκα του- εκεί στην Ικαριά, άνοιξαν και ήπιαν πολλά περισσότερα μπουκάλια κρασί. Τελικά εκείνη «έφυγε» πρώτη γύρω στα 88 της κι εκείνος πήγε αμέσως να τη συναντήσει, με 2-3 μήνες καθυστέρηση, λίγο πριν φτάσει στην εκπλήρωση του γενέθλιας ευχής και το σβήσιμο των «100 κεριών».

3)Ludlow, οι Έλληνες στους πολέμους του άνθρακα (Ελλάδα) Σκηνοθεσία- φωτογραφία: Λεωνίδας Βαρδαράς


Ιστορικό ντοκουμέντο που δεν στέκεται μόνο στην αιματηρή καταστολή των εργατικών απεργιών κατά τη διάρκεια του Πολέμου του άνθρακα στο Κολοράντο των ΗΠΑ στις αρχές του 21ου αιώνα αλλά παρουσιάζει και το έντονο ελληνικό στοιχείο σε αυτές. Με συνδυασμό ιστορικών πηγών και προσωπικών μαρτυριών (ακούμε τους ελληνοαμερικανούς απογόνους εκείνων των μεταναστών που έζησαν στο πετσί τους μια τρομακτική ρατσιστική συμπεριφορά από τους ντόπιους που θεωρούσαν τους έλληνες «κατώτερα όντα, που δεν θεωρούνταν καν ευρωπαίοι και τους έβαζαν στα συσσίτια να τρώνε με τους μη- λευκούς και τους ασιάτες), το «Ludlow» (που κέρδισε το βραβείο της Βουλής των Ελλήνων) είναι ο ορισμός του σινεμά τεκμηρίωσης.

4) A family affair (Ολλανδία, Βέλγιο, Δανία) Σκηνοθεσία: Τομ Φάρσετ

Η ιστορία μιας γυναίκας, της 95χρονης Μαριάνε, που καλεί τον κινηματογραφιστή 30χρονο εγγονό της που δεν έχει δει ποτέ της, να την επισκεφτεί στη Νότιο Αφρική που ζει για να τη βοηθήσει στη διαθήκη της. Μια συνταρακτική ανθρώπινη ιστορία με ανατροπές και περιπέτειες που δεν βρίσκεις ούτε στην πιο ακραία τηλεοπτική σαπουνόπερα και σε αφήνει με το στόμα ορθάνοιχτο Τούτη η «Οικογενειακή υπόθεση» είναι βασισμένη στην ιστορία της πανέμορφης Μαριάνε που στα 26 της αποφάσισε να δώσει τα 2 παιδιά της σε ίδρυμα για να αφοσιωθεί στην καριέρα του μόντελινγκ. Όσο ο εγγονός της προσπαθεί να καταλάβει τι κρύβεται πίσω από τη μάσκα της πανίσχυρης και αμετανόητης γυναίκας, τόσο εκείνη αναλαμβάνει δράση, πιάνει τα ηνία του φιλμ και οδηγεί την ιστορία σε απρόβλεπτες καταστάσεις.

5) Σιωπηλός μάρτυρας (Ελλάδα) Σκηνοθεσία: Δημήτρης Κουτσιαμπασάκος

Το 2006 η Φυλακή Τρικάλων κλείνει ύστερα από 110 χρόνια λειτουργίας. Επτά πρόσωπα που συνδέθηκαν καθοριστικά με τη φυλακή, επιστρέφουν σ’ αυτήν για να ανασυνθέσουν το παρελθόν της, φωτίζοντας με τις προσωπικές τους αφηγήσεις διαφορετικές όψεις της ιστορίας της νεώτερης Ελλάδας. Μέσα από μια εναλλακτική ιστορική αναδρομή επιχειρείται να ανιχνευτεί το μέλλον ενός κτιρίου που συνδέθηκε με μια ολόκληρη εποχή. Ο Δημήτρης Κουτσιαμπασάκος («Ο μανάβης», «Ηθοποιοί: Ημερολόγιο Σπουδής») επιστρέφει στην πατρίδα του, τα Τρίκαλα και φτιάχνει ένα ντοκιμαντέρ-κόσμημα για τους ανθρώπους, τους χώρους, την Ιστορία που συνεχίζεται με σατανικές συμπτώσεις και τη διάσωση της μνήμης με κάθε μέσο.

6) Είμαι το Μπέλφαστ (Μεγάλη Βρετανία) Σκηνοθεσία: Μαρκ Κάζινς

Μια λυγερή γυναίκα, με πρωτοφανή περηφάνια και σχεδόν απόκοσμη γοητεία, μας συστήνεται. «Είμαι το Μπέλφαστ», μας λέει, «μια πόλη 10.000 ετών που έχει μοναδικές ιστορίες να διηγηθεί». Η ταινία είναι ένας διάλογος της γυναίκας με έναν άντρα (ο σκηνοθέτης του φιλμ και κριτικός κινηματογράφου Μάρκι Κάζινς) που λειτουργεί σαν ένα υπνωτιστικό road movie, το οποίο κάνει στάσεις στις σημαντικές ιστορικές στιγμές αυτής της υπέροχης πόλης που είναι φτιαγμένη σαν ένας ιμπρεσσιονιστικός πίνακας και η μαγευτική η φωτογραφία του Κρίστοφερ Ντόιλ, του σχεδόν μόνιμου συνεργάτη του Γουόνγκ Καρ Γουάι («Ερωτική επιθυμία», «20146»), την αποδίδει στην απόλυτη μεγαλοπρέπεια της. Το κλείσιμο δεν θα μπορούσε να ήταν πιο ιδανικό από το ερμηνευτικό ύμνο του Van Morrison «Ιt’s alright» και την αφοπλιστική ανθρωπιά κάποιων κατοίκων του Μπέλφαστ.