Ο Θεός δεν μοιράζει καραμέλες
Η καθημερινή ζωή των παιδιών σε ένα ορφανοτροφείο στην Αιθιοπία δίνεται με πιστότητα, ανθρωπιά και αφοπλιστικό ρεαλισμό από την κάμερα του Βαγγέλη Καλαμπάκα.
Στη σημερινή Αιθιοπία των 85 εκατομμυρίων, πάνω από πέντε εκατομμύρια παιδιά είναι ορφανά. Αρκετές χιλιάδες από αυτά μεγαλώνουν σε ορφανοτροφεία και παρεμφερή ιδρύματα, μέχρι να ενηλικιωθούν ή να βρουν θετούς γονείς. Η κάμερα του σκηνοθέτη καταφέρνει να ανοίξει τις «κλειστές» πόρτες ενός χριστιανικού ορφανοτροφείου στην πρωτεύουσα Αντίς Αμπέμπα και να «αφηγηθεί» την καθημερινή ζωή των μικρών τροφίμων του. Πενήντα περίπου παιδιά κάθε ηλικίας, από βρέφη ως έφηβοι, δέχονται τη μητρική φροντίδα βρεφοκόμων, νοσοκόμων και εθελοντριών παράλληλα με την αυστηρή θρησκευτική κατήχηση.
Η ταινία δεν γίνεται πιεστική σε καμιά περίπτωση. Δεν επιζητάει τον οίκτο του θεατή αλλά ούτε και την διδακτική φύση ενός απλοϊκού ντοκιμαντέρ που εύκολα θα μπορούσε να χαθεί στην εύκολη συγκίνηση και το κούνημα του δαχτύλου. Ο Καλαμπάκας ξεκινάει από το προσωπικό ενδιαφέρον για να ανοίξει τον προβληματισμό του σε ένα περισσότερο οικουμενικό σύμπαν, εξερευνόντας το σύνθετο χαρακτήρα αυτής της πολύ ιδιαίτερης κοινότητας.
Η ντοκιμαντερίστικη άποψη του βασίζεται αποκλειστικά και μόνο στην παρατήρηση. Δεν προσθέτει επεξηγηματικούς σχολιασμούς ή συμπληρωματικές συνεντεύξεις. Η εικόνα του, λιτή και απέριττη, μιλάει από μόνη της. Και μας παρουσιάζει τις σχέσεις μεταξύ του προσωπικού και των παιδιών, τις σχέσεις μεταξύ των ίδιων των παιδιών, καθώς και τον τρόπο που αντιλαμβάνονται τη διαφορετικότητα τους σε ένα κόσμο που απέχει πολύ από την οιαδήποτε εξιδανίκευση. Μόνο θωλό σημείο του ντοκιμαντέρ «Ο θεός δεν μοιράζει καραμέλες» είναι ο καθοριστικός και διφορούμενος ρόλος που αποκτά η θρησκεία στη ζωή και την εκπαίδευσή τους μέσα σ’ αυτό το «σπίτι» μακριά απ’ τη «σκληρή πραγματικότητα».
Δεν είναι τυχαίο πως το μόνιμο αίσθημα ασφάλειας και σταθερότητας των μικρών αξιολάτρευτων πρωταγωνιστών (αλλά και του ίδιου του θεατή), εξαφανίζεται μόλις η κάμερα βγαίνει στο εξωτερικό περιβάλλον για να ακολουθήσει κάποια παιδιά στη βόλτα του στους δρόμους της «επικίνδυνης» Αντίς Αμπέμπα. Το ντοκιμαντέρ συμμετείχε στο 17ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης, στο 3ο Διεθνές Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ AegeanDocs και στο 18ο Φεστιβάλ Ολυμπίας για Παιδιά και Νέους, όπου απέσπασε το Βραβείο Καλύτερου Ντοκιμαντέρ της Κριτικής Επιτροπής των Παιδιών.
Κωνσταντίνος Καϊμάκης
