Στον Κινέζο Μο Γιαν το Νόμπελ Λογοτεχνίας!

Το Μο Γιαν είναι ψευδώνυμο που σημαίνει «Μην μιλάς». Το πραγματικό του όνομα είναι Γουάν Μογιέ. Σύμφωνα με το αιτιολογικό της βράβευσης από την σουηδική ακαδημία, τα έργα του Μο Γιαν συνδιάζουν τον «παραλήρηματικό ρεαλισμό» με τα παραμύθια, τις ιστορίες και τη σύγχρονη ζωή στην γενέτειρά του, όπως αναφέρεται σε ανακοίνωση της επιτροπής των βραβείων. Ο συγγραφέας χρησιμοποιεί ένα μείγμα φαντασίας και πραγματικότητας, με ιστορική και κοινωνική προοπτική για να δημιουργήσει έναν κόσμο που θυμίζει τα γραπτά του Ουίλιαμ Φόκνερ και τον μαγικό ρεαλισμό του Γκαμπριέλ Γκαρσία Μαρκές.

Για την πολιτική διάσταση και στην βράβευση του συγγραφέα υπάρχουν αντιφατικές αντιδράσεις. Άλλοι λένε ότι έγινε για να ικανοποιηθεί το Πεκίνο, ενώ άλλοι σε αυτό αντιτείνουν τα προβλήματα που έχει αντιμετωπίσει με την κινεζική λογοκρισία ο Μο Γιαν. Ένα έργο του, “οι μπαλάντες του σκόρδου” (1988), απαγορεύτηκε, γεγονός που οδήγησε τον Γιαν να παραιτηθεί από το στρατό, στον οποίο είχε καταταγεί το 1976.

Επίσης, τα βιβλία του Η δημοκρατία του κρασιού (2001) και Μεγάλα στήθη και φαρδιές περιφέρειες (2003) είχαν επίσης προβλήματα με τη λογοκρισία.  Παρά τα όποια προβλήματα αντιμετώπισε με το καθεστώς, λόγω της πολιτικής διάστασης των θεμάτων του και τις προτάσεις που είχε από τη Δύση, ο Μο Γιαν δεν εγκατέλειψε ποτέ την Κίνα.

O Μο Γιαν γεννήθηκε το 1955 στην επαρχία Σαντόνγκ της βορειοανατολικής Κίνας από μια φτωχή οικογένεια. Σπούδασε βιβλιοθηκάριος. Έγινε ιδιαίτερα γνωστός για το έργο του Οι κόκκινοι αγροί (1987), στο οποίο περιγράφεται η δύσκολη ζωή των Κινέζων αγροτών στα πρώτα χρόνια του κομμουνισμού. Oι κόκκινοι αγροί ήταν το έργο που άρχισε να του δημιουργεί προβλήματα με τη λογοκρισία. Μεταφέρθηκαν στον κινηματογράφο από τον Ζανγκ Γιμού.

To τελευταίο του βιβλίο “Οι βάτραχοι”, που αναφέρεται δηκτικά στην αναγκαστική πολιτική του ενός παιδιού στην Κίνα, που εξαναγκάζει τις μητέρες να προβαίνουν σε εκτρώσεις για τον έλεγχο του πληθυσμού, κέρδισε το πιο σημαντικό λογοτεχνικό βραβείο στην χώρα του συγγραφέα. Και τώρα ήρθε και το Νόμπελ, για να επισφραγίσει την σημασία της παρουσίας του στα γράμματα  τόσο στην Κίνα, όσο και παγκοσμίως.

Γιώργος Σμυρνής