Τζόαν Λη Φέρμορ: Στην Ύδρα με το «Βλέμμα στον κόσμο»

Στις σύγχρονες εκθέσεις τέχνης, συνήθως, ένας κατάλογος συνοδεύει μια έκθεση· είναι αυτό που μένει όταν η έκθεση τελειώσει και τα εκθέματα μπουν ξανά στα κουτιά τους και πάρουν τον δρόμο της επιστροφής. Η έκθεση «Βλέμμα στον κόσμο. Οι φωτογραφίες της Joan Leigh Fermor», που εγκαινιάζεται το Σάββατο 9 Μαΐου (20.00) στο Ιστορικό Μουσείο Ύδρας διεκδικεί μια σπάνια πρωτοτυπία, καθώς αυτή συνοδεύει το ομότιτλο λεύκωμα «The Outward Gaze: The Photographs of Joan Leigh Fermor» (2024).

Joan Leigh Fermor ©Joan Leigh Fermor Estate The National Library of Scotland

Στην έκθεση, που διοργανώνεται από το Ιστορικό Μουσείο Ύδρας σε συνεργασία με το Μουσείο Μπενάκη, φιλοξενείται μια αντιπροσωπευτική επιλογή 50 φωτογραφιών της Τζόαν Λη Φέρμορ, από τα ταξίδια μαζί με τον σύζυγό της, τον συγγραφέα Πάτρικ Λη Φέρμορ, στην Ελλάδα και στον κόσμο, κατά τις δεκαετίες του 1940 και του 1950.

Όπως τόνισε ο επιμελητής της έκθεσης, Xavier Francesco Salomon, ιστορικός τέχνης και διευθυντής του Μουσείου Calouste Gulbenkian στη Λισαβόνα, η επιλογή έγινε από ένα σύνολο 5.000 φωτογραφιών που περιλαμβάνονται στο αρχείο της φωτογράφου, που φυλάσσεται στην Εθνική Βιβλιοθήκη της Σκωτίας. Καθώς η ίδια η φωτογράφος άφησε ελάχιστες γραπτές πληροφορίες για τις φωτογραφίες, ο επιμελητής επέλεξε να μην επιχειρήσει την ταύτιση των τόπων που απεικονίζονται.

Joan Leigh Fermor ©Joan Leigh Fermor Estate The National Library of Scotland

Κάποια είναι άμεσα αναγνωρίσιμα, άλλα όμως όχι. Ανάμεσα στα πρώτα είναι και οι εικόνες από την Ύδρα, όπου το ζεύγος Φέρμορ πέρασε μεγάλο διάστημα φιλοξενούμενο στο σπίτι του Νίκου Χατζηκυριάκου-Γκίκα, όπου «βρήκε μια καλλιτεχνική κοινότητα», στην οποία ανήκαν άνθρωποι όπως ο ζωγράφος John Craxton ή ο κριτικός λογοτεχνίας Cyril Connolly. Οι φωτογραφίες της Τζόαν αποτυπώνουν, εκτός από τις μορφές όλων αυτών των καλλιτεχνών, «μια Ύδρα πριν από τον θόρυβο», όπως επισήμανε η Κωνσταντίνα Αδαμοπούλου, προϊσταμένη του Ιστορικού Αρχείου-Μουσείου Ύδρας.

Οι φωτογραφίες της Τζόαν Λη Φέρμορ «είναι περισσότερο γλυπτικά παρά ζωγραφική» παρατήρησε ο επιμελητής της έκθεσης, ενώ η Olivia Stewart, επιμελήτρια του τόμου «The Outward Gaze» τόνισε ότι «στις φωτογραφίες της υπάρχει μια αίσθηση άγχους, όχι το ουδέτερο βλέμμα του τουρίστα». Η ίδια επισήμανε ότι στο αρχείο της οι περισσότερες λήψεις είναι μοναδικές, κάτι που σημαίνει ότι δεν έκανε συχνά λάθη στη φωτογράφιση· μολονότι προτιμούσε να περιγράφει τον εαυτό της σαν «ερασιτέχνη φωτογράφο», λήψεις της συνοδεύουν τα βιβλία του Πάτρικ Λη Φέρμορ, ενώ κατά καιρούς είχε φωτογραφίσει για λογαριασμό των περιοδικών «Architectural Review» και «Horizon».

Joan Leigh Fermor ©Joan Leigh Fermor Estate The National Library of Scotland