Πνευμονιόκοκκος: Συμπτώματα, μετάδοση και πρόληψη

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας έχει αφιερώσει μία ξεχωριστή σελίδα για τις πληροφορίες για την πνευμονιοκοκκοκική νόσο τον πνευμονιόκοκκο (Streptococcus pneumoniae), καθώς είναι ένα από τα πιο διαδεδομένα βακτήρια στη φύση. Αποικίζει συχνά τη μύτη και τον φάρυγγα χωρίς να δίνει σημεία παρουσίας, όμως έχει τη δυνατότητα να εξελιχθεί σε κλινικά σημαντική λοίμωξη όταν βρει ευνοϊκές συνθήκες. Αυτή η «σιωπηλή» φάση είναι που επιτρέπει στο βακτήριο να κυκλοφορεί σχετικά ανεμπόδιστα στο περιβάλλον.

Πώς μεταδίδεται ο πνευμονιόκοκκος

Η μετάδοση γίνεται κυρίως μέσω σταγονιδίων. Βήχας, φτέρνισμα, ομιλία και στενή επαφή αρκούν για να περάσει το βακτήριο από άνθρωπο σε άνθρωπο. Τα παιδιά αποτελούν συχνά ασυμπτωματικούς φορείς, γεγονός που εξηγεί τη μεγάλη διασπορά σε σχολεία, παιδικούς σταθμούς και οικογένειες. Ο συγχρωτισμός σε κλειστούς χώρους και οι χειμερινοί μήνες λειτουργούν επιταχυντικά, ενώ οι εποχικές αυξήσεις των κρουσμάτων το φθινόπωρο και τον χειμώνα καταγράφονται συστηματικά στη διεθνή βιβλιογραφία.

Σε αντίθεση με τους ιούς, ο πνευμονιόκοκκος δεν χρειάζεται πάντοτε έντονα συμπτώματα για να μεταδοθεί. Στην πράξη, η ασυμπτωματική φορεία είναι ένας από τους βασικούς παράγοντες συνέχισης της κυκλοφορίας του.

Ποια συμπτώματα προκαλεί

Στις πιο συνηθισμένες περιπτώσεις, ο πνευμονιόκοκκος οδηγεί σε ωτίτιδα και ιγμορίτιδα, ιδιαίτερα στην παιδική ηλικία. Οι λοιμώξεις αυτές θεωρούνται «μη διεισδυτικές» και αντιμετωπίζονται σχετικά εύκολα.

Όταν όμως η λοίμωξη κατεβαίνει στους πνεύμονες, εμφανίζεται πνευμονιοκοκκική πνευμονία. Τα χαρακτηριστικά συμπτώματα περιλαμβάνουν:
• υψηλό πυρετό
• έντονο βήχα
• ρίγη
• δύσπνοια
• πόνο στο θώρακα

Σε σοβαρότερες περιπτώσεις το βακτήριο μπορεί να εισέλθει στο αίμα (βακτηριαιμία) ή να προσβάλει το κεντρικό νευρικό σύστημα (μηνιγγίτιδα). Πρόκειται για τις διεισδυτικές πνευμονιοκοκκικές λοιμώξεις, οι οποίες εξελίσσονται γρήγορα και απαιτούν άμεση νοσηλεία.

Ποιοι είναι πιο ευάλωτοι

Τα βρέφη, τα παιδιά κάτω των δύο ετών, οι ηλικιωμένοι και όσοι πάσχουν από χρόνια νοσήματα ή ανοσοκαταστολή έχουν σαφώς μεγαλύτερη πιθανότητα να παρουσιάσουν σοβαρή νόσηση. Σε αυτούς τους ασθενείς, οι επιπλοκές μπορεί να εμφανιστούν ταχέως και να οδηγήσουν σε αναπνευστική ανεπάρκεια ή σήψη.

Θεραπεία και πρόληψη

Η έγκαιρη διάγνωση και η ορθή αντιβίωση μειώνουν σημαντικά τον κίνδυνο επιπλοκών. Παράλληλα, η πρόληψη μέσω εμβολιασμού έχει καθιερωθεί διεθνώς ως ο αποτελεσματικότερος τρόπος περιορισμού των σοβαρών περιστατικών. Οι συστάσεις αφορούν ιδιαίτερα τις ομάδες αυξημένου κινδύνου και τους ηλικιωμένους, με δεδομένο ότι ο εμβολιασμός έχει μειώσει αισθητά τις εισαγωγές σε νοσοκομεία και εντατικές.