Ξέρουν κάτι οι Άγγλοι που πίνουν συνέχεια τσάι; Facts για το τσάι και άλλα αφεψήματα

Στις αγγλικές  σειρές και ταινίες, ένα φλιτζάνι τσάι είναι… αντίδοτο για οτιδήποτε αρνητικό, από τη συνεχή βροχή μέχρι την αναστάτωση ενός χωρισμού ή μια στεναχώρια. Και η αλήθεια είναι ότι, εκτός από τους Άγγλους, πολλοί άνθρωποι προτιμούν το τσάι αντί του καφέ, ενώ άλλοι απολαμβάνουν και τα δύο: καφέ για να ξεκινήσει η μέρα, τσάι για το απογευματινό διάλειμμα. Στη μεταξύ τους σύγκριση, πάντως, το τσάι συνήθως έχει καλύτερη φήμη. Το συνδέουμε με πιο υγιεινές συνήθειες και συχνά το επιλέγουμε με την προσδοκία ότι θα ωφελήσει τον οργανισμό μας.

Πόσο δικαιολογημένη είναι αυτή η εικόνα; Το τσάι περιέχει ουσίες που παρουσιάζουν επιστημονικό ενδιαφέρον, όμως ορισμένες από τις ιδιότητες που του αποδίδονται χρειάζονται ακόμη έρευνα. Η παρουσία αντιοξειδωτικών, για παράδειγμα, δεν αρκεί από μόνη της για να υποσχεθούμε προστασία από συγκεκριμένες ασθένειες.

Μια χρήσιμη διευκρίνιση πριν γεμίσουμε την κούπα μας: το πράσινο, το μαύρο και το oolong προέρχονται από το ίδιο φυτό, την Camellia sinensis, με διαφορετική επεξεργασία των φύλλων. Το χαμομήλι και τα υπόλοιπα αφεψήματα βοτάνων αποτελούν διαφορετική κατηγορία, με τις δικές τους ιδιότητες.

Το τσάι περιέχει πολυφαινόλες, φυτικές ενώσεις με αντιοξειδωτική δράση. Στο πράσινο τσάι ξεχωρίζουν οι κατεχίνες, οι οποίες μελετώνται για την θετική επίδρασή τους στον οργανισμό.

Το παραδοσιακό τσάι περιέχει συνήθως λιγότερη καφεΐνη από τον καφέ, με την ποσότητα να εξαρτάται από την ποικιλία και την παρασκευή. Εξακολουθεί, επομένως, να χρειάζεται μέτρο αν είμαστε ευαίσθητοι στην καφεΐνη.

Ορισμένες μελέτες έχουν συνδέσει την κατανάλωση πράσινου τσαγιού με χαμηλότερο κίνδυνο στεφανιαίας νόσου, κυρίως σε ασιατικούς πληθυσμούς. Τα ευρήματα, ωστόσο, δεν είναι ίδια σε όλες τις χώρες και δεν αποδεικνύουν ότι το τσάι ευθύνεται αποκλειστικά για τη διαφορά. Υπάρχουν επίσης ενδείξεις μικρής μείωσης της LDL χοληστερόλης, αλλά πολλές σχετικές μελέτες αφορούν εκχυλίσματα και συμπληρώματα.

Το πράσινο τσάι εμφανίζεται ότι μπορεί να συμβάλει στο αδυνάτισμα. Ειδικοί σχολιάζουν ότι η καφεΐνη και οι κατεχίνες του ενδέχεται να έχουν μια μικρή επίδραση στο σωματικό βάρος, όμως τα αποτελέσματα διαφέρουν ανάλογα με το προϊόν και άλλους παράγοντες. Αν σας αρέσει το τσάι, καλώς, αν όμως το πίνετε για αδυνάτισμα, μάλλον δεν έχει αξία.

Υπάρχουν ενδείξεις ότι όσοι πίνουν συστηματικά τσάι μπορεί να έχουν ελαφρώς υψηλότερη οστική πυκνότητα. Σε μεγάλη μελέτη μετεμμηνοπαυσιακών γυναικών, όμως, η διαφορά ήταν μικρή και δεν συνοδευόταν από σημαντική μείωση των καταγμάτων. Χρειάζονται, λοιπόν, περισσότερα στοιχεία για να μιλήσουμε για ουσιαστική προστασία των οστών.

Ιαπωνικές μελέτες έχουν βρει συσχέτιση ανάμεσα στην κατανάλωση πράσινου τσαγιού χωρίς ζάχαρη και στη μικρότερη απώλεια δοντιών. Πρόκειται για ενδιαφέρουσα παρατήρηση, που δεν αποδεικνύει ότι το τσάι προλαμβάνει την τερηδόνα ή εγγυάται υγιή δόντια. Το βούρτσισμα και ο τακτικός οδοντιατρικός έλεγχος παραμένουν απαραίτητα.

Μικρές μελέτες έχουν εξετάσει πώς συστατικά του τσαγιού, όπως η L-θεανίνη, επηρεάζουν τη λειτουργία συγκεκριμένων κυττάρων του ανοσοποιητικού. Τα αποτελέσματα δίνουν αφορμή για περαιτέρω έρευνα, αλλά δεν αρκούν για να πούμε ότι η καθημερινή κατανάλωση τσαγιού μάς προστατεύει από τις λοιμώξεις.

Οι ουσίες του πράσινου τσαγιού έχουν μελετηθεί εκτενώς σε σχέση με τον καρκίνο. Παρότι ορισμένα εργαστηριακά ευρήματα παρουσιάζουν ενδιαφέρον, οι μελέτες σε ανθρώπους έχουν δώσει ασυνεπή αποτελέσματα. Δεν υπάρχει επαρκής τεκμηρίωση για να συστήνεται η αύξηση της κατανάλωσής του ως μέτρο πρόληψης, ακόμη και σε ανθρώπους με οικογενειακό ιστορικό.

Εδώ έχει σημασία ποιο βότανο επιλέγουμε. Το τζίντζερ έχει μελετηθεί για τη ναυτία, με ενθαρρυντικά στοιχεία σε ορισμένες περιπτώσεις, κυρίως για τη ναυτία της εγκυμοσύνης. Οι περισσότερες έρευνες, ωστόσο, αφορούν συμπληρώματα και όχι ένα απλό αφέψημα. Το χαμομήλι χρησιμοποιείται παραδοσιακά για πεπτικές ενοχλήσεις, αλλά τα διαθέσιμα δεδομένα δεν επαρκούν για να το παρουσιάσουμε ως αποδεδειγμένη αντιμετώπιση του ευερέθιστου εντέρου.

Σκέτο, ζεστό ή κρύο, το τσάι προσφέρει γεύση χωρίς ουσιαστική θερμιδική επιβάρυνση και συμβάλλει στην καθημερινή πρόσληψη υγρών. Η εικόνα αλλάζει όταν προσθέτουμε ζάχαρη, μέλι ή σιρόπια. Για τον ίδιο λόγο, αξίζει να κοιτάμε την ετικέτα στα έτοιμα εμφιαλωμένα τσάγια, που μπορεί να περιέχουν αρκετή ζάχαρη.

Μπορούμε, επομένως, να απολαμβάνουμε το τσάι για τη γεύση του και τα πιθανά οφέλη του, χωρίς να μετράμε υποχρεωτικά τέσσερις κούπες την ημέρα. Και αν το προτιμάμε ζεστό, ας του δίνουμε λίγο χρόνο να κρυώσει: η συστηματική κατανάλωση πολύ καυτών ροφημάτων έχει συνδεθεί με αυξημένο κίνδυνο καρκίνου του οισοφάγου.