Λόφος Art Project: Σύγχρονες εικαστικές προσεγγίσεις στην αρχαιότητα

Με ποιον τρόπο όψεις και μορφές της αρχαιότητας αγγίζουν υπαρξιακά προβλήματα του σύγχρονου ανθρώπου; Μέσα από ποιες φόρμες είναι ικανές να μιλήσουν στο σήμερα;

Αυτό το κεντρικό ερώτημα επιχειρεί να διαυγάσει η ομαδική εικαστική έκθεση «Modern Sanctuaries», που εγκαινιάζεται το Σάββατο 28 Ιουνίου (19.00) στο Λόφος Art Project, στην Κυψέλη.

Richard C. Ledes

Η έκθεση  συγκεντρώνει έργα που δεν χρησιμοποιούν την αρχαιότητα για να επιβεβαιώσουν μια ιδεολογία ελληνικής ανωτερότητας, αλλά, αντιθέτως, αναδεικνύουν την οικουμενικότητά της μέσα από τις ρηξικέλευθες φόρμες ενός πρωτοποριακού μοντερνισμού.

Μέσα από τα έργα των Βάσως Κατράκη, Πάνου Σαραφιανού, Κώστα Ανδρέου, Μαίρης Χατζηνικολή, Θεόδωρου Παπαγιάννη, Βάνας Ξένου, Ρουμπίνας Σαρελάκου και Έφης Σπηλιώτη, η έκθεση «Modern Sanctuaries» προβάλλει την προσπάθεια του μοντερνισμού να καταβυθιστεί σε αρχαϊκές φόρμες για να μιλήσει παγκόσμια.

Πάνος Σαραφιανός

Αφετηρία για την έκθεση αποτέλεσαν τα έργα του ζωγράφου και δασκάλου Πάνου Σαραφιανού, ο οποίος εργάστηκε στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο ως καλλιτέχνης για την αποκατάσταση αρχαίων παραστάσεων και ανάγλυφων. Σε μια σειρά έργων του, της περιόδου 1967-1968, ξεκινά από τις βοιωτικές επιτύμβιες στήλες αλλά και από τα χρώματα των λευκών ληκύθων και δημιουργεί μια απροσδόκητη κίνηση στις αφαιρετικές μορφές των πολεμιστών, ενώ τα αρχαία ειδώλια –αλλά και γεωμετρικά, ακόμα και νεολιθικά– αποτελούν την πηγή έμπνευσης για μια από τις πιο ρηξικέλευθες σειρές έργων αφηρημένου εξπρεσιονισμού, τα εβένινα σινιάλα ενός κόσμου συλλογικής δημιουργίας.

Η Βάσω Κατράκη μελετά σε βάθος τα κυκλαδικά ειδώλια, αλλά και τις μάσκες της αρχαίας τραγωδίας, και μέσα από τις επιμήκεις αφηρημένες μορφές της εκφράζει όλες τις αγωνίες και τις εξεγέρσεις του σύγχρονου ανθρώπου.

Ο Κώστας Ανδρέου αποδομεί τη μορφή του αρχαίου κίονα, εισάγοντας το κενό ως δομικό στοιχείο της σύγχρονης εξπρεσιονιστικής γλυπτικής, ενώ παράλληλα μεταμορφώνει τη μορφή της κουκουβάγιας σε στοργική αγκαλιά.

Τα τοτέμ του Θεόδωρου Παπαγιάννη συνδυάζουν τις αρχαίες μορφές με την παραδοσιακή λαϊκή τέχνη της Ηπείρου, για να συμβολίσουν το μεγαλείο της ανθρώπινης επιβίωσης κατά τη μετανάστευση και την εξορία, ενώ τα ζευγάρια του υμνούν την αιωνιότητα του έρωτα ακόμα και πέρα από τον θάνατο.

Με τα μεγάλα αφηρημένα κεραμικά της Μαίρης Χατζηνικολή, οι αρχαιοελληνικές γεωμετρικές απεικονίσεις αποκτούν δική τους ζωή και μεταμορφώνονται σε αυθύπαρκτα όντα. Παράλληλα, εμπνεόμενη από τις αρχαίες ελληνικές φόρμες, δημιούργησε μια σειρά από κεραμικά χρηστικά αντικείμενα, ενώ η Ρουμπίνα Σαρελάκου, μετατρέπει τις πτυχώσεις των ενδυμάτων των αρχαίων αγαλμάτων σε δυναμικές, αυτόνομες μορφές.

Η Βάνα Ξένου αναδεικνύει την εμβύθιση στη συλλογική μνήμη σε μέθοδο για τον μετασχηματισμό του κόσμου, δείχνοντας ότι με αυτόν τον τρόπο μια έκθεση μπορεί να μετατραπεί σε μια σύγχρονη μυσταγωγία, ενώ η Έφη Σπηλιώτη, με τον ιερό πέπλο της θεάς Αθηνάς, μας αναβιβάζει στον κόσμο του δημιουργικού πνεύματος.

Βάσω Κατράκη

Στο πλαίσιο της έκθεσης «Modern Sanctuaries», στο υπόγειο του Λόφος Art Project θα παρουσιάζεται παράλληλα η βιντεοεγκατάσταση «Athens Sanctuary», σε σκηνοθεσία του Αμερικανού σκηνοθέτη ελληνικής καταγωγής Richard C. Ledes.

Το «Athens Sanctuary» αντλεί έμπνευση από τις τραγωδίες «Οιδίπους επί Κολωνώ» του Σοφοκλή και «Ευμενίδες» του Αισχύλου. Τόσο οι «Ευμενίδες» όσο και ο «Οιδίπους επί Κολωνώ» περιστρέφονται γύρω από το θέμα του ξένου, ενός μη πολίτη που γίνεται δεκτός στην πόλη των Αθηνών· στην περίπτωση του Ορέστη προκειμένου να βρει δικαιοσύνη και στην περίπτωση του Οιδίποδα για να τερματιστεί η πολυετής εξορία και ο αποκλεισμός του.

Μέσα από τη σύμπτυξη των δύο τραγωδιών, το «Athens Sanctuary» αναδεικνύει θεματικές που ανατρέπουν την πλάνη ότι η πλήρης απομόνωση και ο αποκλεισμός –είτε ως ατομική επιλογή είτε ως συλλογική στρατηγική– μπορούν να λειτουργήσουν. Αντίθετα, υποστηρίζει την αναγκαιότητα αναγνώρισης της ετερότητας ως αναφαίρετου συστατικού της ατομικής και συλλογικής μας ταυτότητας.

Η επικαιρότητα αυτού του έργου καθίσταται προφανής σε μια εποχή όπου ο πόλεμος και η γενοκτονία, εκτός από τις δεκάδες χιλιάδες θυμάτων (στην πλειονότητά τους μάλιστα παιδιά), γεννούν και εκατοντάδες χιλιάδες πρόσφυγες, οι οποίοι αντιμετωπίζονται με βαρβαρότητα και αποκλεισμό στα σύνορα των σύγχρονων φρουρίων…