Το περασμένο Σάββατο η Διόπτρα μάς πήγε εκδρομή σε μια φάρμα λίγο έξω από την Αθήνα, με αφορμή την κυκλοφορία του νέου βιβλίου της Caro Claire Burke, του ανατρεπτικού «Yesteryear». Ο καιρός συννεφιασμένος, φθινοπωρινός και, όπως αποδείχθηκε, απολύτως ταιριαστός με όσα θα ακολουθούσαν.
Μια φορά κι έναν καιρό…Ο τίτλος αυτού του άρθρου δεν είναι καθόλου τυχαίος. Εξηγώ.
Τι σημαίνει ο τίτλος του βιβλίου «Yesteryear»; Πρόκειται για έναν κάπως παλιομοδίτικο, λογοτεχνικό αγγλικό όρο που παραπέμπει σε μια νοσταλγική, περασμένη εποχή. Κάτι σαν να λέμε «Οι εποχές που πέρασαν» ή «Μια φορά κι έναν καιρό». Και κάπου εδώ έρχεται η πρώτη ενδιαφέρουσα σύμπτωση: το όνομα της φάρμας την οποία επέλεξαν οι εκδόσεις για να μας φιλοξενήσει είναι «Μια φορά κι έναν καιρό». Πρόκειται για ένα βιωματικό θεματικό πάρκο. Έναν χώρο που αναπαριστά τη ζωή σε ένα παραδοσιακό χωριό μιας άλλης εποχής, με αγροτικές δραστηριότητες, παλιά επαγγέλματα και εικόνες μιας καθημερινότητας που σήμερα μοιάζει αρκετά μακρινή. Ταιριαστό σκηνικό για την παρουσίαση ενός βιβλίου που περιστρέφεται γύρω από τη νοσταλγία ενός παρελθοντικού τρόπου ζωής.
Ξεκινήσαμε, λοιπόν, νωρίς το πρωί του Σαββάτου. Φόρεσα την καρό μου φούστα, με τους περισσότερους να έχουν μπει σε ανάλογο κλίμα. Cowboy μπότες, καπέλα και καρό πουκάμισα παντού γύρω μου. Κατευθυνθήκαμε έξω από την Αθήνα χωρίς να γνωρίζουμε πού ακριβώς πηγαίνουμε. Προορισμός μας τελικά, ο Αυλώνας. Η εμπειρία είχε ήδη ξεκινήσει, από τη διαδρομή, καθώς μια ειδικά επιλεγμένη playlist με country μουσικές μάς έβαζε σταδιακά στο κλίμα.

Κουτί καλωσορίσματος | Φωτογραφία: Φίλια Λεκαράκου
Φτάνοντας, μας περίμενε το βιβλίο, στην ελληνική του έκδοση, τοποθετημένο μέσα σε ένα εξαιρετικά περιποιημένο κουτί καλωσορίσματος, μαζί με μια ποδιά (θα καταλάβετε παρακάτω γιατί τη χρειαστήκαμε), ένα βαζάκι μέλι, λαχανικά και φρούτα, ένα χειροποίητο σαπούνι αλλά και μια εφημερίδα που με μεγάλα γράμματα γράφει «Τα Νέα του Yesteryear» – και από κάτω: «Τι κρύβει η τέλεια ζωή της Νάταλι;». Μια λεπτομέρεια που εκτίμησα ήταν ο σχεδιασμός της: η μία πλευρά της ήταν έγχρωμη, με σύγχρονη αισθητική και γλώσσα, ενώ η πίσω πλευρά, παρότι περιείχε ουσιαστικά το ίδιο κείμενο, ήταν τυπωμένη σε σέπια αποχρώσεις και χρησιμοποιούσε γλώσσα από «άλλες εποχές».

Τα περιεχόμενα του κουτιού καλωσορίσματος | Φωτογραφία: Φίλια Λεκαράκου
Πίσω από το «Yesteryear» βρίσκεται η Αμερικανίδα συγγραφέας Caro Claire Burke. Δημοσιογράφος και συμπαρουσιάστρια του podcast «Diabolical Lies» όπου, μαζί με την Katie Gatti Tassin, φιλοξενούν εκτενείς συζητήσεις γύρω από τον πολιτισμό και την πολιτική. Πρόκειται για ένα ανεξάρτητο podcast, το οποίο στηρίζεται αποκλειστικά στην οικονομική υποστήριξη των ακροατών του.
Το «Yesteryear» αποτελεί το πολυσυζητημένο συγγραφικό ντεμπούτο της και συνδυάζει τη σάτιρα με στοιχεία ψυχολογικού θρίλερ. Στο κέντρο του, η σύγχρονη εμμονή μας με την τέλεια ζωή, τους παραδοσιακούς έμφυλους ρόλους και η τάση μιας γενιάς να νοσταλγεί ένα εξιδανικευμένο παρελθόν.

Η συγγραφέας Caro Claire Burke
Κεντρική ηρωίδα είναι η Νάταλι Χέλερ Μιλς, μια γυναίκα που έχει χτίσει στα social media την εικόνα μιας ιδανικής, παραδοσιακής οικογενειακής ζωής σε ένα ράντσο, συγκεντρώνοντας, έτσι, εκατομμύρια ακολούθους. Σπιτική θαλπωρή, μαγειρική, μητρότητα και αγροτική ζωή. Μια καθημερινότητα που μοιάζει βγαλμένη από όνειρο (στο μυαλό μου έρχονται εικόνες της Ντόροθυ στον Μάγο του Οζ, μέχρι της Μία Γκοθ στο ρόλο της Περλ).
Η αντίθεση ανάμεσα στην ψηφιακή αυτή φαντασίωση και την πραγματικότητα αρχίζει να αποκαλύπτεται όταν η Νάταλι καλείται να εγκαταλείψει τις σύγχρονες ανέσεις και να βιώσει στην πράξη την ίδια «ειδυλλιακή» καθημερινότητα που έχει κάνει ταυτότητα.
Η ιστορία της Νάταλι μας εισάγει στον κόσμο των λεγόμενων tradwives (traditional wives), ενός φαινομένου που έχει αποκτήσει ιδιαίτερη προβολή τα τελευταία χρόνια στον σοσιαλμιντιακό κόσμο. Πρόκειται για γυναίκες που προβάλλουν και υιοθετούν έναν παραδοσιακό τρόπο ζωής, με επίκεντρο τον γάμο, τη μητρότητα, την οικιακή εργασία και τη φροντίδα της οικογένειας. Συχνά εμφανίζονται να μαγειρεύουν, να ζυμώνουν ψωμί, να φροντίζουν τον κήπο. Τα πάντα με σκοπό να παράξουν περιεχόμενο. Cottagecore αισθητική, vintage φορέματα και vintage κουζίνες: Μια προσεκτικά σκηνοθετημένη εικόνα, η οποία συχνά συνδυάζεται με την απόρριψη της σύγχρονης γυναικείας χειραφέτησης και την επιστροφή σε πιο αυστηρούς έμφυλους ρόλους.
Πίσω από την αισθητική της νοσταλγίας και την υπόσχεση μιας απλούστερης ζωής, αναδύονται ερωτήματα για την αυτονομία, την ταυτότητα, την εξουσία και την απόσταση ανάμεσα στην πραγματικότητα και την εικόνα που επιλέγουμε να προβάλλουμε. Πόσο ελεύθερη είναι τελικά μια ζωή που παρουσιάζεται ως ιδανική, όταν οι επιλογές της βασίζονται σε συγκεκριμένες κοινωνικές προσδοκίες; Πόσο αυθεντική είναι τελικά μια καθημερινότητα που παρουσιάζεται διαρκώς μέσα από προσεκτικά επιλεγμένες εικόνες; Και πόσο εύκολα μπορεί η επιθυμία μας για μια πιο απλή ζωή να μετατραπεί σε μια ακόμη επιμελημένη περσόνα;

Φωτογραφία: Φίλια Λεκαράκου
Το βιβλίο έχει ήδη σημειώσει εντυπωσιακή διεθνή επιτυχία, ξεπερνώντας τα 1,4 εκατομμύρια αντίτυπα σε παγκόσμιες πωλήσεις και κατακτώντας την πρώτη θέση στις λίστες των New York Times και των Sunday Times. Μάλιστα, τα κινηματογραφικά δικαιώματά του έχουν αποκτηθεί από την Amazon MGM Studios, με την Anne Hathaway να αναλαμβάνει τον πρωταγωνιστικό ρόλο και την παραγωγή της ταινίας.
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Μαζί μας, η μεταφράστρια του βιβλίου, Μυρσίνη Γκανά, η οποία δέχτηκε της ερωτήσεις μας. Η ίδια διάβασε το αγγλικό «Yesteryear» μέσα σε διάστημα μόλις δύο ημερών. Μας προειδοποίησε για το πόσο «μισητή» μπορεί να γίνει η πρωταγωνίστρια – και να μην περιμένουμε να διαβάσουμε ένα βιβλίο με πρόσωπα που θα συμπαθήσουμε.
Cottagecore όνειραΗ ξενάγηση στη φάρμα ξεκινά και όλοι μαζί ακολουθούμε τη διαδρομή που μας ανοίγει μια ευγενική κυρία. Στη διάρκειά της, περιηγούμαστε στο παραδοσιακό χωριό και θυμόμαστε παλαιότερα επαγγέλματα που κάποτε αποτελούσαν αναπόσπαστο κομμάτι της αγροτικής ζωής. Επαγγέλματα που σήμερα μοιάζουν να ανήκουν σε μια άλλη πραγματικότητα, αλλά εδώ παίρνουν ξανά μορφή μέσα από τους χώρους του πάρκου. Στη διαδρομή γνωρίζουμε και τους υπόλοιπους «κατοίκους» της φάρμας, και για λίγο αφήνουμε πίσω μας τους ρυθμούς της πόλης.

Ξενάγηση στη φάρμα | Φωτογραφία: Φίλια Λεκαράκου
Έρχεται η ώρα να περάσουμε κι εμείς – όπως η Νάταλι – από τη θεωρία στην πράξη. Φοράμε τις ποδιές μας και μεταφερόμαστε στον χώρο όπου θα γίνει το μάθημα παρασκευής ψωμιού. Εντάξει, η ζύμη μας περιμένει ήδη έτοιμη στο μπολ της, αλλά αναλαμβάνουμε όλα τα υπόλοιπα: την πλάθουμε, της δίνουμε σχήμα και προσθέτουμε τα υλικά: Αλεύρι, σουσάμι, λίγο νερό. Τα cottagecore όνειρά μου έχουν μόλις πραγματοποιηθεί.
Tradwife για μία ημέρα, λοιπόν. (Δεν ξέρω αν είμαι φτιαγμένη για τη ζωή στη φάρμα, αλλά σίγουρα απολαμβάνω το αισθητικό της κομμάτι).
Και κάπου εδώ αρχίζει να τελειώνει η μπαταρία του κινητού μου. Η ζωή αρχίζει να μπλέκεται λίγο περισσότερο με την τέχνη από όσο θα ήθελα τη δεδομένη στιγμή. Ευτυχώς, στη δική μας φάρμα υπήρχε μπαρ και έτσι σύντομα κατάφερα να βρω μια πρίζα – τρέμε Νάταλι!
Από το ζύμωμα στο τραπέζιΗ ώρα έχει περάσει και, καθώς η ημέρα παραμένει αρκετά κρύα και φθινοπωρινή, μια ζεστή βελουτέ σούπα σερβιρίζεται στο τραπέζι μου – και ενώ δεν είμαι ιδιαίτερα φίλη της σούπας, η συγκεκριμένη ήταν πεντανόστιμη! Στο μεταξύ, τα ψωμάκια μας ψήνονται και μας περιμένουν ζεστά να τα πάρουμε μαζί μας φεύγοντας.
Ένα «Yesteryear» κομμένο και ραμμένο στα μέτρα μας
Αυτή τη φορά, παίρνουμε την κατάσταση στα χέρια μας. Κυριολεκτικά. Με το αντίτυπό μας και τα απαραίτητα εργαλεία στα χέρια, ο καθένας καλείται να σχηματίσει το δικό του εξώφυλλο, με αποτέλεσμα κανένα να μην είναι ολόιδιο με κάποιο άλλο.
Έτσι, φεύγουμε όχι μόνο με ένα αντίτυπο του «Yesteryear», αλλά και με μια προσωπική, μοναδική εκδοχή του. Μια μικρή δημιουργική παρέμβαση που μας κάνει, με έναν τρόπο, μέρος της ίδιας της δημιουργίας του βιβλίου.
Και ζήσαμε εμείς καλά…;Παίρνω, λοιπόν, το ζεστό ψωμάκι μου, που μόλις έχει βγει από τον φούρνο, και επιστρέφω στο λεωφορείο. Η μουσική εξακολουθεί να παίζει, φροντίζοντας να μας κρατήσει μέσα στο σύμπαν του βιβλίου μέχρι και το τελευταίο λεπτό της διαδρομής. Έχω ήδη ξεκινήσει την ανάγνωση.
Κι αν η ημέρα έμοιαζε με μια μικρή απόδραση σε έναν ειδυλλιακό κόσμο, το «Yesteryear» μας υπενθυμίζει πως πίσω από κάθε τέλεια εικόνα μπορεί να κρύβεται μια πολύ διαφορετική ιστορία.

Φωτογραφία: Φίλια Λεκαράκου
Για να δούμε, λοιπόν, «Yesteryear», τι μας επιφυλάσσεις;