Η Κερένια Κούκλα, του Κωνσταντίνου Χρηστομάνου στο Bios

Ο Βασίλης Βηλαράς παρουσιάζει το λαϊκό Αθηναϊκό μυθιστόρημα του Κωνσταντίνου Χρηστομάνου «Η Κερένια Κούκλα», από τις 10 Φεβρουαρίου 2020 στο Bios.

«Η Κερένια Κούκλα», έργο σκοτεινό αλλά και λυρικό ταυτόχρονα, μετράει πάνω από 100 χρόνια ζωής και αφηγείται την ιστορία τριών νέων ανθρώπων που βυθίζονται σε ένα ερωτικό τρίγωνο κάτω από το λόφο της Ακρόπολης. Ένας έρωτας θεριεύει την ίδια στιγμή που ένας άνθρωπος πεθαίνει. Τρεις ήρωες που συγκρούονται με την ανάγκη να αγαπήσουν, να συγχωρήσουν και κυρίως να κατανοήσουν. Παλεύουν να δεχτούν ότι η καρδιά του ανθρώπου μπορεί να χωρέσει πάνω από έναν άνθρωπο. Να δεχτούν ότι η πίστη, η ηθική και αλήθεια είναι κατασκευάσματα του ανθρώπινου νου και άρα αμφισβητήσιμα. Μπορεί κανείς να ορίσει ποιός είναι ο κατάλληλος τρόπος να αγαπάς;  Η διασκευή του κειμένου για τις ανάγκες τις παράστασης, επικεντρώνεται στις παραπάνω σκέψεις και φωτίζει την γιγαντιαία σύγκρουση μεταξύ του πώς θέλει να ζει κανείς τη ζωή του και πώς τελικά την ζει.

Κορυφαίο συμβολιστικό έργο της ελληνικής πεζογραφίας, η «Η Κερένια Κούκλα», είναι από τα πρώτα κείμενα που γράφτηκαν στη δημοτική γλώσσα και γνώρισε τεράστια επιτυχία. Ταυτόχρονα γνώρισε και την έχθρα όλων των διανοούμενων της εποχής οι οποίοι βρήκαν τη γλώσσα του κειμένου φτηνή και κατώτερη του επιπέδου τους. Αυτός ήταν και ο λόγος  που σταμάτησε η κυκλοφορία του, που σε συνδιασμό με το τολμηρό θέμα που διαπραγματευόταν εκτόξευσε τον Χρηστομάνο στη σφαίρα του μυθικού συγγραφέα.

Το μυθιστόρημα αυτό, που αγαπήθηκε και επανεκδόθηκε πολλές φορές, παρουσιάστηκε στο θέατρο πρώτη φορά το 1915, υπήρξε το πρώτο ελληνικό λογοτεχνικό έργο που μεταφέρθηκε στον κινηματογράφο το 1916, διασκευάστηκε σε όπερα, έγινε τηλεοπτική σειρά και graphic novel.

Ο όμορφος Νίκος και η ασθενική Βεργινία, είναι ένα παντρεμένο ζευγάρι που ζει σε μια γειτονιά στα Άνω Πετράλωνα. Η Βεργινία βαριά άρρωστη, κάθε μέρα λιώνει όλο και περισσότερο. Χωρίς να μπορεί να αυτοεξυπηρετηθεί, καλεί στο σπίτι τους μια μακρινή της ξαδέλφη για να φροντίσει το σπίτι και την ίδια. Είναι η Λιόλια, ορφανή, μόλις 17 χρονών και με ανάγκη για δουλειά. Ο ερχομός της στην αρχή φαντάζει σωτήριος. Μετά από μήνες συγκατοίκησης όμως η Λιόλια και ο Νίκος ανίκανοι να αντισταθούν σε έναν πόθο που φουντώνει καιρό, ερωτεύονται και ζουν σαν ζευγάρι κάτω από τη σκιά της άρρωστης Βεργινίας. Οι συνέπειες της απόφασης αυτής θα σταθούν μοιραίες και για τους τρεις αλλά και για όλη τη γειτονιά που παρακολουθεί από πολύ κοντά τις εξελίξεις αυτού του μικρού οικογενειακού δράματος στην καρδιά της Αθήνας.

Πρόκειται πιθανότατα για το πιο μυθικό πρόσωπο της ελληνικής πεζογραφίας, αν και αισθητά παραγνωρισμένος στην εποχη μας. Ποιητής, πεζογράφος, σκηνοθέτης, σκηνογράφος, ενδυματολόγος, από τους πρώτους επιχειρηματίες του θεάτρου και ιδρυτής της πρώτης πειραματικής σκηνής θεάτρου στην Ελλάδα. Και όλα αυτά πρίν το 1910. Γνώρισε τεράστιες επιτυχίες αλλά και παταγώδης αποτυχίες. Η προσωπική του ζωή ακολουθούσε την ίδια γραμμή. Ασκούσε σπουδαία γοητεία σε όσους συνεργάζονταν μαζί του ενώ την ίδια στιγμή γινόταν απότομος, υβριστικός και αντιπαθής.

Ύστερα από μια δεκαετή απουσία στη Βιέννη, επέστρεψε στην Αθήνα με την επιθυμία να ανανεώσει τη θεατρική σκηνή της χώρας. Ίδρυσε τη Νέα Σκηνή, τον πλέον πειραματικό χώρο της εποχής και έβαλε τις βάσεις ώστε να καθιερωθεί ο ρόλος του σκηνοθέτη ως αδιαπραγμάτευτος παράγοντας στο ανέβασμα ενός έργου. Έμεινε στην ιστοριά για την εκκεντρική του προσωπικότητα αλλά και για την επιθυμία του να εξερευνήσει -όντας αστός ο ίδιος- τα κατώτερα κοινωνικά στρώματα, γράφοντας βιβλία για ανθρώπους που δεν συναναστράφηκε ποτέ.