Aγανάκτηση

Ο εβραϊκής καταγωγής Μάρκους εγκαταλείπει την πόλη του για να σπουδάσει με υποτροφία σε έγκριτο κολέγιο του Οχάιο. Ταυτόχρονα θα αποφύγει την στρατολόγηση καθώς και το ενδεχόμενο να βρεθεί στον πόλεμο της Κορέας. Οπλισμένος με την ορμή της νιότης του ο Μάρκους θα στραφεί στο κυνήγι της γνώσης και θα αντιταχθεί στους συντηρητικούς πανεπιστημιακούς κανόνες με όλη του τη δύναμη.

Και μόνο το όνομα του σταρ της μοντέρνας αμερικανικής λογοτεχνίας αρκεί για να τραβήξει τα φλας της δημοσιότητας σε αυτό το αρκετά αιχμηρό, πολιτικό (αλλά και με υπαρξιακές ανησυχίες) φιλμ που «κουβαλάει» φυσικά αρκετές από τις εμμονές του Roth. Οι δύσκολες διαπροσωπικές σχέσεις, το ζήτημα της εβραϊκής ταυτότητας, ο ρόλος της οικογένειας, η σημασία της εκπαίδευσης αλλά πάνω από όλα το επώδυνο τέλος της αθωότητας είναι τα σημεία τομής ενός έργου βαθύτατα μελαγχολικού αλλά και αρκετά φλύαρου. Το διδακτικό ύφος στο διαλεκτικό μέρος του φιλμ έχει μεν τη σκοπιμότητα του (η λέξη καταγγελία δεν φτάνει για να αποδώσει την πλήρη εικόνα ενός εκπαιδευτικού συστήματος χτισμένου στην καταπίεση και το συντηρητισμό) αλλά δεν βοηθάει την ταινία να ανασάνει. Καθώς βρισκόμαστε στις αρχές της δεκαετίας του ’50 -εποχή της εφηβείας του συγγραφέα – καταλαβαίνουμε ότι πολλά από τα στιγμιότυπα της ταινίας αποτελούν κομμάτια της προσωπικής ιστορίας του. Ο εξομολογητικός χαρακτήρας τους είναι σχεδόν συγκινητικός. Το έντονο πείσμα με το οποίο ο νεαρός ιδεαλίστης ήρωας υπερασπίζεται τις ιδέες του σε σημείο…λιποθυμίας, επίσης! Σε μια σκηνή όπου ο νεαρός Μάρκους συνομιλεί με τον πρύτανη του κολλεγίου – τον υποδύεται θαυμάσια ο συγγραφέας Tracy Letts – ξερνά στο γραφείο του πρύτανη λόγω της πίεσης που νιώθει. Αυτό το έντονο αίσθημα δυσφορίας δεν θα καταλαγιάσει ποτέ. Ακόμη κι όταν ο ασυμβίβαστος στις απόψεις του Μάρκους γνωρίσει για πρώτη φορά τον έρωτα. Εκεί δηλαδή που αντί να μαλακώσει τη σκληρή καρδιά του θα την κάνει ακόμη πιο αυστηρή κι αδίστακτη.

Κωνσταντίνος Καϊμάκης