Ο Επαναστάτης

Η αληθινή ιστορία του αγρότη από το Νότο Newton Knight, ο οποίος στη διάρκεια του αμερικανικού εμφυλίου, λιποτάκτησε και μαζί με άλλους αγρότες και σκλάβους σχημάτισε το δικό του αντάρτικο που οδήγησε στη γέννηση της «ελεύθερης πολιτείας Τζόνσον».

Ο Gary Ross, σκηνοθέτης του «Hunger games» και του «Pleasantville» μόνο τυχαίος δεν είναι. Η επιλογή του «Επαναστάτη» έγινε για προφανείς λόγους: η ανάγνωση ενός άγνωστου κεφαλαίου από τον αμερικανικό εμφύλιο, μπορεί να βάζει στο κέντρο του κάδρου τον ασυμβίβαστο Newton Knight, αλλά στον πυρήνα του υπάρχει το ριζοσπαστικό ιδεώδες της αυτοδιαχείρησης της αγροτικής σοδειάς, η ισονομία λευκών και μαύρων και η οριστική κατάργηση της φτώχιας και της εξαθλίωσης ολόκληρων πληθυσμών. «Ούτε ένας άνθρωπος να μην μείνει νηστικός» φωνάζει κάποια στιγμή ο άντρας που κρατά στο ένα χέρι το όπλο και στο άλλο τη βίβλο (η εποχή βλέπεται…) και τον χαρακτηρίζει όχι τόσο η αποφασιστικότητα και η πίστη στις πράξεις του αλλά το πείσμα του να μην δεχτεί καμιά άλλη αδικία.

Στην πολιτική θεώρηση του ο Ρος τονίζει ακόμη την αρρωστημένη αντίληψη μιας ολόκληρης κοινωνίας που θεωρούσε τους μαύρους κατώτερα όντα. Ο Knight, άνθρωπος πολύ μπροστά από την εποχή του και με βαθιά την αίσθηση δικαιοσύνης αντιτάχθηκε με σθένος στο φυλετικό μίσος. Ο αγώνας που επιχείρησε όσο συνδύαζε το φυλετικό στοιχείο με την ταξική πάλη, είχε ισχύ και αποτέλεσμα. Όταν αυτά τα δύο αποκόπηκαν με το τέλος του εμφυλίου, χάθηκε κι ο πόλεμος.
Αυτό το λεπτό και κρίσιμο σημείο σε μια ηλεκτρισμένη και σκοτεινή εποχή, ο Ross το διαχειρίζεται υποδειγματικά και δεν αφήνει κανένα σημείο για παρερμηνεία. Όμως το κύριο θέμα του είναι οι δούλοι της Αμερικής και η ιστορική συλλογική μνήμη. Εκεί που φαίνεται ότι ο αγώνας του ήρωα του θα έχει αποτέλεσμα, η αλήθεια παρουσιάζεται ωμή και αμείλικτη. Μετά το τέλος του εμφυλίου όλες οι ελπίδες διαψεύδονται και σε μια εμπνευσμένη- προσθήκη στην πλοκή, ο Ross μεταφέρει την κάμερα του στο 1950 όπου ένας απόγονος του Knight δεν μπορεί να παντρευτεί την αγαπημένη του βάσει νόμου επειδή έχει «στο αίμα του κατά 1/8 αίμα μαύρου» (ο Knight μετά από το τέλος του πολέμου παντρεύτηκε μια μαύρη) κι ας είναι κι οι δύο λευκοί.

Με εξαίρετες σκηνές δράσης, συναρπαστική γραφή, σκιαγράφηση αλησμόνητων χαρακτήρων και συνεχείς σεκάνς έντασης ο «Επαναστάτης» είναι από τα καλύτερα φιλμ που έχουν γίνει για τον αμερικανικό εμφύλιο. Αν μάλιστα ο σκηνοθέτης έκοβε λίγη από τη διάρκεια ή είχε λιγότερες ιστορικές αναφορές που δυσκολεύουν την παρακολούθηση του φιλμ, το αποτέλεσμα θα ήταν ακόμη καλύτερο. Εξαίρετος για άλλη μια φορά στον απαιτητικό ρόλο του ο Matthew McConaughey, προσεγγίζει το χαρακτήρα του με σχεδόν ασκητική λιτότητα και βαθιά εσωτερική πυγμή.

Κωνσταντίνος Καϊμάκης