Φωτιά στη Θάλασσα

Ο 12χρονος Σαμουέλε ζει στη Λαμπεντούζα, το ιταλικό νησί που τα τελευταία χρόνια έχει βρεθεί στο κέντρο της δημοσιότητας λόγω της αμείωτης εισροής προσφύγων από την Αφρική και την Μέση Ανατολή που φτάνουν σε αυτή προς αναζήτηση μιας καλύτερης ζωής και, κυρίως, των άψυχων κορμιών από τα ναυάγια που ξεβράζει η θάλασσα του. Ο Σαμουέλε εξακολουθεί να ακολουθεί πιστά τις συνήθειες του (πηγαίνει στο σχολείο, διαβάζει τα αγγλικά του, του αρέσει να ρίχνει με τη σφεντόνα του, παίζει με τον κολλητό του…) όπως και οι περισσότεροι κάτοικοι του νησιού. Για κάποιους όμως, όπως τον ιδεαλιστή γιατρό του νησιού, η νέα πραγματικότητα είναι δυσβάστακτη και τρομακτική και «δεν συνηθίζεται με τίποτα».

«Για ποιο λόγο να δει κάποιος το φιλμ σας από τη στιγμή που παρακολουθεί κάθε βράδυ στην τηλεόραση το προσφυγικό δράμα που ζει η ανθρωπότητα αυτή την εποχή;», ρωτήσαμε πριν από λίγες μέρες σε συνέντευξη τύπου το Gianfranco Rosi, το σκηνοθέτη της ταινίας που βρέθηκε για λίγες μέρες στην Ελλάδα. Ο δημιουργός του δυνατού, ενίοτε συγκινητικού και επιβραβευμένου με την ύψιστη διάκριση στο φεστιβάλ Βερολίνου φιλμ, στάθηκε στους στόχους, τα καλλιτεχνικά χαρακτηριστικά και τις δυσκολίες των γυρισμάτων. Η αρτιότητα της ιδιότυπης (δεν είναι ένα καθαρόαιμο στρατευμένο πολιτικά ντοκιμαντέρ) δουλειάς του πάντως, δεν είναι βέβαιο ότι θα συναντήσει το ευρύτερο κοινό, πέρα από τους σκληροπυρηνικούς σινεφίλ που θα θελήσουν να δουν τη «Χρυσή Άρκτο».

Κι όμως το ντοκιμαντέρ «Φωτιά στη θάλασσα» (που στην Ιταλία έσκισε), αξίζει να έχει θετική εμπορική πορεία και στη χώρα μας, γιατί αποτελεί ένα καλλιτεχνικό προϊόν με αρκετές πρωτοτυπίες και πολλά διαφορετικά επίπεδα στην ανάγνωση του. Παρά τις δικαιολογημένες αντιρρήσεις που μπορεί να αναπτύξει κάποιος για την επιλογή του Rosi να παρουσιάσει μια κοινότητα που δεν φαίνεται- εκτός του γιατρού- ούτε ένας κάτοικος να έρχεται σε επαφή με τους πρόσφυγες, η ταινία είναι εμπνευσμένη και σημαντική καθώς διαθέτει γνήσια κινηματογραφική ματιά, ευαισθησία και δύναμη.

Η απλότητα στην γραφή, η κρυστάλλινη, λιτή οπτική του, ο ανθρωποκεντρικός χαρακτήρας, η ανάδειξη του θαλάσσιου στοιχείου ως πηγή ζωής, ελευθερίας αλλά και υγρού τάφου μαζί, τα αρχέγονα ένστικτα, μια μεταφυσική επίκληση ανάκατη με έναν απρόβλεπτο λυρισμό, καθώς και η πρωτοτυπία που ο σκηνοθέτης δένει τα πλάνα του, είναι τα συστατικά ενός ατμοσφαιρικού φιλμ που παρά τη σκληρή θεματική του, διατηρεί ατόφια την αισιοδοξία και το χιούμορ του. Ο χαρισματικός πιτσιρικάς, ο Σαμουέλε με το «τεμπέλικο μάτι» και την… ναυτία που τον πιάνει κάθε φορά που μπαίνει στη βάρκα του πατέρα του, είναι η μεγάλη ατραξιόν του έργου.

Κωνσταντίνος Καϊμάκης