Future Library: Το εγχείρημα που αλλάζει την εικόνα που έχουμε για τις βιβλιοθήκες, και οι άνθρωποί του

Πώς ξεκίνησε το Future Library και ποιος ακριβώς είναι ο σκοπός του;
Στην αρχή της οικονομικής κρίσης εμφανίστηκε το Future Library. Ιδρύθηκε το 2011 με πρωτοβουλία και αποκλειστική χρηματοδότηση του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος και επιχειρεί να αλλάξει την εικόνα που πολλοί έχουν για τις βιβλιοθήκες και από αποκλειστικά κέντρα με βιβλία να γίνουν κέντρα καινοτομίας, δημιουργικότητας, εξυπηρέτησης, εκμάθησης και πληροφόρησης, βασισμένα σε έντυπο και ηλεκτρονικό υλικό. Το 2012 ανακαίνισε 8 Παιδικά Τμήματα Βιβλιοθηκών της Κεντρικής Μακεδονίας και το 2013 δημιούργησε Media labs σε 9 Βιβλιοθήκες σε όλη τη χώρα. Αποτελεί μια πρόταση για το πώς μπορούν να φτιαχτούν οι βιβλιοθήκες του μέλλοντος σε ένα κόσμο που αλλάζει.

Πώς προετοιμάζεστε για την Καλοκαιρινή Εκστρατεία;
Εδώ και τρία χρόνια πάνω από 100 υπάλληλοι δημοσίων και δημοτικών βιβλιοθηκών συναντιόμαστε το Μάρτιο στη Βέροια, και παίρνουμε μέρος σε ένα τριήμερο εκπαιδευτικό σεμινάριο. Στο σεμινάριο αυτό συνεργαζόμαστε εντατικά για να σχεδιάσουμε και να οργανώσουμε μια κοινή εκστρατεία για την προώθηση της ανάγνωσης και της δημιουργικότητας, η οποία υλοποιείται κάθε καλοκαίρι σε όλη την Ελλάδα. Το σεμινάριο του Future Library δίνει έμφαση στο βιωματικό χαρακτήρα της εκπαίδευσης και στο χτίσιμο της ομαδικότητας. Κάθε χρόνο η καλοκαιρινή εκστρατεία χτίζεται γύρω από ένα επιλεγμένο θέμα, που φέτος έχει τίτλο “Ό,τι σκέφτεσαι σκέψου το αντίθετο- Οι αντίθετοι κόσμοι συναντιούνται στις βιβλιοθήκες!”. 
Παράλληλα με την Καλοκαιρινή Εκστρατεία οι βιβλιοθήκες ανανεώνουν τις συλλογές τους με καινούργια βιβλία, με εργαστηριακά είδη φυσικής, με ηλεκτρονικό εξοπλισμό που τους προσφέρει το Future Library. Για την υλοποίηση των δράσεων που πρόκειται να πραγματοποιηθούν από 15 Ιουνίου έως και 15 Σεπτεμβρίου, οι βιβλιοθήκες στηρίζονται επί το πλείστον σε εθελοντές, που με πολύ κέφι και μεγάλο ενθουσιασμό τις εμψυχώνουν.

Ποιες οι μεγαλύτερες δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι βιβλιοθήκες και οι βιβλιοθηκονόμοι;
Τα άμεσα και πιεστικά προβλήματα που αντιμετωπίζουν σήμερα οι βιβλιοθήκες είναι ο κίνδυνος της συγχώνευσής τους και οι ελλείψεις σε προσωπικό, λόγω των απολύσεων και των συνταξιοδοτήσεων. Οι μειωμένοι ή μηδενικοί προϋπολογισμοί επίσης, δε μας επιτρέπουν να κάνουμε αγορές. Και όλα αυτά στο ευρύτερο προβληματικό θεσμικό πλαίσιο και τη γενικότερη δύσκολη οικονομική κατάσταση. Οι εργαζόμενοι των βιβλιοθηκών από την άλλη, αισθανθήκαμε την ανάγκη να συντονιστούμε με τη βάση μας, με τον κόσμο που χρησιμοποιεί τη βιβλιοθήκη, να εξελίξουμε τις υπηρεσίες μας, να τις κάνουμε καλύτερα ορατές και περισσότερο χρήσιμες. Το Future Library κατάφερε να βάλει σε μια κοινή πορεία 140 βιβλιοθήκες σε διάφορα μέρη της Ελλάδας, προωθώντας παράλληλα τη συλλογικότητα και τη συνεργασία μεταξύ των ανθρώπων των βιβλιοθηκών μέσω της ιστοσελίδας του.

Τι μπορούν να περιμένουν σήμερα οι βιβλιοθήκες από το κράτος; 
Στο κλίμα της ένδειας που επικρατεί πανελλαδικά, με τον πολιτισμό να θεωρείται είδος πολυτελείας, δε νομίζω ότι οι βιβλιοθήκες μπορούν να περιμένουν πολλά από την πολιτεία. Θα ήθελα να είμαι αισιόδοξη γιατί έχω θετική σκέψη ως άνθρωπος αλλά δυστυχώς όλες οι ενδείξεις είναι δυσοίωνες. Οι βιβλιοθήκες ποτέ δεν υπήρξαν προτεραιότητα της ελληνικής πολιτείας και έχουν όχι μόνο οικονομικά αλλά και θεσμικά προβλήματα, καθώς λειτουργούν χωρίς ενιαίο θεσμικό πλαίσιο. Η πολιτεία δεν προέβλεψε για ενιαία οργάνωση, συντονισμό και διοίκηση του θεσμού. Τα τελευταία χρόνια η κατάσταση διαρκώς χειροτερεύει και τα προβλήματα μεγαλώνουν.

Άρα το μέλλον διαγράφεται μόνο δυσοίωνο;
Υπάρχει και κάτι θετικό που επέφερε η οικονομική κρίση, και που θεωρώ πως είναι η αλληλεγγύη μεταξύ των ανθρώπων. Στις βιβλιοθήκες μας οι συλλογές εμπλουτίζονται με δωρεές, και οι δράσεις υλοποιούνται από εθελοντές που μοιράζονται τις γνώσεις τους, το χόμπι τους και τις δεξιότητές τους με τους συμπολίτες μας.

Τελικά ο μέσος Έλληνας σήμερα διαβάζει ή όχι;
Πιστεύω πως οι Έλληνες διαβάζουν και θα πω πως η οικονομική κρίση έφερε πολύ κόσμο στις βιβλιοθήκες μας. Για το έτος 2013 στο Δίκτυο των 17 βιβλιοθηκών του Δήμου Θεσσαλονίκης παρατηρείται αύξηση 8% στην προσέλευση των πολιτών, 65% στους δανεισμούς των βιβλίων και 73% στους δανεισμούς των παιδικών βιβλίων. Το μυθιστόρημα είναι αυτό που παραμένει το δημοφιλέστερο είδος που επιλέγουν ως ανάγνωσμα οι συμπολίτες μας και μπορούμε να πούμε ότι η λογοτεχνία κυριαρχεί σε όλες τις ηλικίες των αναγνωστών.

Δώστε μας μερικές ιδέες για να προσελκυσθεί στην ανάγνωση κάποιος που δεν είναι “fan” του βιβλίου.
Θα απαντήσω περιγράφοντας τι συμβαίνει στην Περιφερειακή βιβλιοθήκη Χαριλάου όπου εργάζομαι τα 2 τελευταία χρόνια, γιατί πιστεύω πως έχουμε προσελκύσει πολλούς ανθρώπους που δεν είναι και τόσο “fan” του βιβλίου.
Η Περιφερειακή Βιβλιοθήκη Χαριλάου αποτελεί μέλος του Δικτύου 17 Βιβλιοθηκών του Δήμου Θεσσαλονίκης, ιδρύθηκε το 1994 και το 2012 ανακαινίστηκε από το Future Library. Τα τελευταία δύο χρόνια λοιπόν, η Βιβλιοθήκη μας άνοιξε τις πόρτες της στην τοπική κοινωνία και με έναν πρωτότυπο τρόπο ζήτησε από τους επισκέπτες της να συμμετέχουν ενεργά στη ζωή της Βιβλιοθήκης, προτείνοντας και οργανώνοντας οι ίδιοι μέσα στο χώρο της, τις δικές τους δράσεις, βασισμένες σε αγαπημένα τους χόμπι και ενασχολήσεις. Όλη η οικογένεια μπορεί να πάρει μέρος σε δραστηριότητες και εργαστήρια που αξιοποιούν τις νέες υποδομές της και προσφέρει ευκαιρίες για δημιουργία, καινοτομία, επικοινωνία και εναλλακτική μάθηση. Επίσης η προβολή σε όλα τα τοπικά μέσα και τα κοινωνικά δίκτυα της θετικής επίδρασης της βιβλιοθήκης στην τοπική κοινωνία και των δράσεων που υλοποιεί, θεωρώ επίσης πως προσελκύει.

Προτείνετέ μας για το καλοκαίρι, ένα βιβλίο ενηλίκων και ένα παιδικό, που διαβάσατε πρόσφατα.
Ένα βιβλίο που προτείνω για τους ενήλικες είναι «Οι 13 ½ ζωές του Μπλε Αρκούδου» του Walter Moers. Διαβάστε το και απολαύστε ένα μαραθώνιο περιπέτειας και γέλιου. Ένα βιβλίο που θα σας κάνει να δείτε τη ζωή από διαφορετικό πρίσμα… γιατί όπως αναφέρεται και στην αρχή του βιβλίου, «Η ζωή είναι ιδιαίτερα πολύτιμη για να αφεθεί στην τύχη». Και ένα παιδικό βιβλίο που προτείνω είναι «Ο κύριος Ευτύχης και η κυρία Δυστυχία» των Αντονί Σνάιντερ & Σουζάνε Στράσερ. Είναι ένα δροσερό αλληγορικό παραμύθι. Η Ευτυχία που όλοι ψάχνουμε στα όνειρά μας, βρίσκεται καθημερινά μπροστά μας….

Η Χριστίνα Τράπτσιου είναι βιβλιοθηκονόμος στην Περιφερειακή Βιβλιοθήκη Χαριλάου του Δικτύου Βιβλιοθηκών του Δήμου Θεσσαλονίκης, και Πρωτοπόρος Υπάλληλος του Future Library για τις Βιβλιοθήκες της Δυτικής Μακεδονίας.