Μικρά Αγγλία

Η νέα ταινία του Παντελή Βούλγαρη βασίζεται στο γνωστό ομότιτλο μυθιστόρημα της Ιωάννας Καρυστιάνη. Μάλιστα το σενάριο της ταινίας το έχει δημιουργήσει η ίδια η συγγραφέας, μια επιλογή που δεν είμαι καθόλου σίγουρος ότι είναι η σωστή, καθώς άλλο μυθιστόρημα, άλλο ταινία. Στο σενάριο υπάρχουν σε κάποια σημεία στιχομυθίες και ατάκες αρκετά λογοτεχνίζουσες, που στο ρεαλιστικό πνεύμα του σινεμά ξενίζουν αρκετά. Επίσης, χρησιμοποιείται ένα μελό voice over αρκετά, κυρίως στην ανάγνωση επιστολών, το οποίο είχαμε δει και στην προηγούμενη ταινία του Βούλγαρη, το «Ψυχή Βαθιά».

Ο Βούλγαρης χρονικά μένει κοντά στην περίοδο, με την οποία ασχολήθηκε και το προηγούμενο έργο του. Γύρω από τον Β Παγκόσμιο Πόλεμο. Αυτή τη φορά δεν ασχολείται με τους αντάρτες και τον στρατό, αλλά με τους εφοπλιστές της Άνδρου. Το νησί έχει πολλά καράβια και ονομάζεται, όπως άλλωστε και η Ύδρα κατά την περίοδο της Επανάστασης του 1821, Μικρά Αγγλία. Φαίνεται ότι ήταν ένας τίτλος τιμής που κάθε νησί στην Ελλάδα με πολλά πλοία τον διεκδικούσε για τον εαυτό του.

Βέβαια, η (Μεγάλη) Αγγλία δε βασιζόταν μόνο στο ναυτικό, αλλά και στις αποικίες και στη μεγάλη της βιομηχανική ανάπτυξη και ήταν μια ολόκληρη αυτοκρατορία, όχι ένα νησάκι με μερικές εφοπλιστικές οικογένειες. Αυτό το στοιχείο του «μικρομεγαλισμού» της Άνδρου παρωδείται στο έργο. Η μια από τις δύο κόρες της οικογένειας που βρίσκεται στο επίκεντρο του έργου ειρωνεύεται το πλαστό μεγαλείο της Μικράς Αγγλίας και θέλει να φύγει από το νησί, για να ζήσει στην πραγματική Αγγλία.

Και μη φανταστείτε: Οι εφοπλιστές στο νησί δεν είναι τόσο μεγάλης εμβέλειας, όσο ήταν ο Ωνάσης και οι άλλοι εφοπλιστές που ξέρουμε σήμερα και οι οποίοι απέκτησαν τη μεγάλη τους δύναμη μεταπολεμικά. Οι εφοπλιστές που βλέπουμε στην ταινία ήταν κυρίως καπετάνιοι, που στην πορεία κατάφερναν να αγοράσουν δικό τους ή δικά τους πλοία.

ΑΜΑΡΤΙΕΣ ΓΟΝΕΩΝ ΠΑΙΔΕΥΟΥΣΙ ΤΕΚΝΑ

Το έργο εστιάζει κυρίως στις ερωτικές σχέσεις που στοιχειώνουν οικογένειες και στη σχέση γονέων-παιδιών, αλλά και αντρόγυνων. Μια καταπιεστική μητέρα δύο θυγατέρων, εγκαταλειμμένη από τον σύζυγό της, προχωράει σε ολέθρια, όπως αποδεικνύεται, προξενιά, που συνθλίβουν τα αισθήματα των παιδιών της. Το αποτέλεσμα είναι τραγικό. Σε αυτό βέβαια βοηθάει και ο Πόλεμος, ο οποίος φέρνει απώλεια, καταστροφή και οικονομική ανέχεια.

Οι σχέσεις των φύλων αναπτύσσονται ιδιαίτερα στο έργο. Είναι η οπτική των γυναικών των ναυτικών, που μένουν συνέχεια πίσω, με τους άντρες τους το μεγαλύτερο διάστημα απόντες. Και υπάρχει και το ερωτικό στοιχείο, που συνοδεύεται από ευρήματα ερωτικού μπερδέματος, με τραγικά (και όχι κωμικά, όπως στις φάρσες) αποτελέσματα.

Η ταινία «Μικρά Αγγλία» δίνει έμφαση στα πάθη, τις οικογενειακές σχέσεις και στη ναυτική ζωή και ιστορία. Είναι μεγάλη σε διάρκεια και κυλάει αργά. Κρατάει σχεδόν 3 ώρες. Και νομίζω πως ακόμα και μια ώρα να είχε αφαιρέσει ο σκηνοθέτης, πάλι μεγάλη θα ήταν. Επίσης, το ακραίο μελόδραμα από κάποια στιγμή και μετά καταντάει φορτικό, ενώ δεν υπάρχει ο ανάλογος αισθησιασμός σε ένα έργο, που εξετάζει την καταλυτική (και τελικά καταστροφική) επίδραση του έρωτα.

Η κινηματογράφηση χαρακτηρίζεται από ωραίες εικόνες και οι ηθοποιοί είναι αξιόλογοι στους ρόλους τους. Έχει γίνει καλή επιλογή κυρίως στους νεαρούς χαρακτήρες του έργου, που ζουν και τα μεγάλα πάθη, με την Σοφία Κόκκαλη που παίζει τη Μόσχα να ξεχωρίζει. Ο Μάξιμος Μουμούρης, η Πινελόπη Τσιλίκα, ο Ανδρέας Κωνσταντίνου επίσης είναι καλοί. Υπάρχουν πολυπρόσωπα πλάνα, έτσι στημένα, που θυμίζουν ελληνικό κινηματογράφο άλλων εποχών και αργή εξέλιξη.

Γενικότερα, η Μικρά Αγγλία είναι μεγάλη μόνο στις προθέσεις. Αν και έχει ένα στιβαρό θέμα, με ενδιαφέρον ιστορικό, κοινωνικό κα ψυχολογικό, εγκλωβίζεται σε μια εμμονή στον ακραίο μελοδραματισμό και στην αργόσυρτη ανάπτυξη της υπόθεσης. Το αποτέλεσμα είναι η ταινία να κουράζει, παρά τις καλές στιγμές της, τόσο σε εικόνα, ερμηνείες, αλλά και κάποια σημαντικά ιστορικά και κοινωνιολογικά ζητήματα που τίθενται.