Μυωπία σε παιδιά και ενήλικες: Γιατί αυξάνεται παγκοσμίως και τι προτείνουν οι ειδικοί

Με αφορμή την Παγκόσμια Εβδομάδα Ευαισθητοποίησης για τη Μυωπία, 18-24 Μαΐου 2026, οι ειδικοί υπογραμμίζουν γιατί η έγκαιρη παρέμβαση στην παιδική ηλικία είναι κρίσιμη για την προστασία της όρασης σε όλη τη ζωή.

Περισσότερο από το ένα τρίτο του παγκόσμιου πληθυσμού έχει σήμερα μυωπία, ενώ εκτιμάται ότι έως το 2050 θα αφορά το 50% του πληθυσμού του πλανήτη, δηλαδή περίπου πέντε δισεκατομμύρια ανθρώπους. Σχεδόν ένας στους έντεκα έχει υψηλή μυωπία, από -6,00 διοπτρίες και πάνω, μια κατηγορία που συνδέεται με πραγματικούς κινδύνους για την όραση.

Το φετινό μήνυμα της Παγκόσμιας Εβδομάδας Ευαισθητοποίησης για τη Μυωπία είναι «Ξεκινήστε νωρίς, προστατέψτε την όραση για μία ζωή». Με αυτή την αφορμή, οι ειδικοί υπενθυμίζουν ότι η μυωπία δεν αντιμετωπίζεται πλέον μόνο ως ένα απλό διαθλαστικό σφάλμα. Πρόκειται για μια εξελισσόμενη οφθαλμοπάθεια, που χρειάζεται τακτική παρακολούθηση και, ολοένα συχνότερα, ενεργή θεραπευτική παρέμβαση από την παιδική ηλικία.

«Κάποτε θεωρούσαμε τη μυωπία ένα απλό, καλόηθες διαθλαστικό σφάλμα που διορθώνεται εύκολα με γυαλιά ή φακούς επαφής. Σήμερα γνωρίζουμε ότι πρόκειται για μια προοδευτικά εξελισσόμενη οφθαλμοπάθεια, με σοβαρές συννοσηρότητες και αυξανόμενο κοινωνικοοικονομικό κόστος, που μπορεί να απειλήσει την όραση όταν δεν αντιμετωπίζεται έγκαιρα και συστηματικά», επισημαίνει ο δρ Αναστάσιος Κ. Χαρώνης, MD, PhD, FEBO, Χειρουργός Οφθαλμίατρος, Επιστημονικός Διευθυντής AthensVision.

Η μυωπία εμφανίζεται όταν τα οπτικά ερεθίσματα δεν εστιάζουν πάνω στον αμφιβληστροειδή, αλλά μπροστά από αυτόν. Συνήθως οφείλεται σε αυξημένο αξονικό μήκος του οφθαλμού ή σε αυξημένη καμπυλότητα του κερατοειδούς. Το αποτέλεσμα είναι η θολή μακρινή όραση.

Ο βαθμός της μυωπίας είναι σε μεγάλο ποσοστό γενετικά καθορισμένος, ωστόσο επηρεάζεται και από περιβαλλοντικούς παράγοντες. Η παρατεταμένη εργασία σε κοντινή απόσταση, η πολύωρη παραμονή σε εσωτερικούς χώρους με χαμηλό φωτισμό και η εκτεταμένη χρήση οθονών θεωρούνται παράγοντες που μπορούν να επιβαρύνουν την εξέλιξή της.

Η μυωπία εμφανίζεται συχνότερα στη σχολική ηλικία και την εφηβεία. Συνήθως σταθεροποιείται μετά την ενηλικίωση, αν και σε ένα σημαντικό ποσοστό μπορεί να συνεχίσει να αυξάνεται έως τα 30 ή τα 40 χρόνια.

Πέρα από τη θολή μακρινή όραση, η μυωπία μπορεί να εκδηλωθεί με συμπτώματα που συχνά αποδίδονται σε κούραση ή έλλειψη συγκέντρωσης:

• ακούσιο μισόκλειμα των ματιών για καλύτερη εστίαση,
• συχνοί πονοκέφαλοι και κόπωση των ματιών,
• δυσκολία στην όραση στο ημίφως ή στη νυχτερινή οδήγηση,
• στα παιδιά, συχνό τρίψιμο των ματιών, γέρσιμο του κεφαλιού όταν κοιτούν μακριά, πολύ κοντινή απόσταση από την τηλεόραση ή το βιβλίο.

Στα παιδιά, η αδιόρθωτη μυωπία μπορεί να επηρεάσει τη μάθηση πριν γίνει αντιληπτή από την οικογένεια ή το σχολείο. Έφηβοι με σοβαρή μείωση της μακρινής όρασης αναφέρουν επιβάρυνση στην ποιότητα ζωής, στη σχολική λειτουργικότητα και στην ψυχοκοινωνική τους καθημερινότητα, καθώς και αυξημένα επίπεδα άγχους.

Στα μικρότερα παιδιά, ειδικά όταν υπάρχουν κόπωση των ματιών και πονοκέφαλοι, η μυωπία έχει συσχετιστεί με μειωμένη αυτοεκτίμηση και αρνητική αυτοαξιολόγηση ως προς την εμφάνιση, τη σχολική απόδοση και την κοινωνική ζωή. Επιπλέον, η πίεση από συνομηλίκους μπορεί να αποθαρρύνει τη συστηματική χρήση γυαλιών.

Στους ενήλικες, ιδιαίτερα σε όσους έχουν υψηλή μυωπία, η εξάρτηση από γυαλιά ή φακούς επαφής, οι περιορισμοί σε αθλητικές ή επαγγελματικές δραστηριότητες, αλλά και οι κοσμητικοί και οικονομικοί παράγοντες, αναφέρονται συχνά ως παράγοντες που επηρεάζουν αρνητικά την ποιότητα ζωής.

Η υψηλή μυωπία, συνήθως από -5,00 έως -6,00 διοπτρίες και πάνω, συνδέεται με κινδύνους που παραμένουν ακόμη και μετά τη διόρθωση με γυαλιά, φακούς επαφής ή laser. Αποτελεί παράγοντα κινδύνου για:

• πρώιμο καταρράκτη,
• γλαύκωμα ανοιχτής γωνίας,
• μυωπική εκφύλιση της ωχράς κηλίδας,
• αποκόλληση του αμφιβληστροειδούς.

Οι παραπάνω παθήσεις μπορούν να οδηγήσουν σε σοβαρή και, σε ορισμένες περιπτώσεις, μη αναστρέψιμη βλάβη της όρασης. Για αυτό ο διεθνής επιστημονικός κόσμος στρέφει πλέον το ενδιαφέρον του στη μυωπία της παιδικής ηλικίας ως πεδίο πρόληψης. Όσο χαμηλότερη είναι η τελική διοπτρία, τόσο μικρότερος είναι ο μακροπρόθεσμος κίνδυνος.

Σε ενήλικες με σταθεροποιημένη μυωπία, οι διαθλαστικές επεμβάσεις με laser μπορούν να προσφέρουν απαλλαγή από γυαλιά και φακούς επαφής, με τεχνικές που προσαρμόζονται στα χαρακτηριστικά κάθε ασθενούς. Για ασθενείς με υψηλή μυωπία ή λεπτό κερατοειδή, οι ενδοφθάλμιοι φακοί ICL αποτελούν ασφαλή και ποιοτική εναλλακτική επιλογή.

Ωστόσο, είναι σημαντικό να διευκρινίζεται ότι η διαθλαστική επέμβαση διορθώνει τη διαθλαστική εκτροπή της μυωπίας, όχι τους εγγενείς κινδύνους που σχετίζονται με τον επιμηκυσμένο οφθαλμό. Για αυτό, ακόμη και μετά από μια επιτυχημένη επέμβαση, οι ασθενείς με υψηλή μυωπία πρέπει να συνεχίζουν τον τακτικό έλεγχο του βυθού.

«Αν είστε γονιός, η πιο σημαντική κίνηση που μπορείτε να κάνετε αυτή την εβδομάδα είναι απλή: κλείστε έναν παιδικό οφθαλμολογικό έλεγχο και φροντίστε τα παιδιά σας να βρίσκονται για τουλάχιστον δύο ώρες την ημέρα σε εξωτερικούς χώρους. Το επιστημονικό μήνυμα είναι σαφές: όταν η μυωπία αντιμετωπίζεται έγκαιρα, με σύγχρονα εργαλεία ελέγχου της εξέλιξης, η όραση μιας ολόκληρης ζωής μπορεί να προστατευθεί», αναφέρει χαρακτηριστικά ο δρ Χαρώνης.