Γιάννης Ψυχοπαίδης: Σύνοψη δημιουργικής πορείας 65 ετών στο Ίδρυμα Γουλανδρή

Την ευκαιρία μιας σύνοψης της 65χρονης δημιουργικής πορείας του εικαστικού Γιάννη Ψυχοπαίδη, μιας σύνοψης με ιδιαίτερα προσωπικό χαρακτήρα, δίνει στον επισκέπτη της η έκθεση «Τοπία της μνήμης: Αυτά που κράτησα», που παρουσιάζεται από τις 20 Μαΐου στο Μουσείο του Ιδρύματος Βασίλη και Ελίζας Γουλανδρή, στο Παγκράτι.

Η έκθεση, που επιμελήθηκε ο γενικός διευθυντής του Ιδρύματος, Κυριάκος Κουτσομάλλης, χαρτογραφεί, μέσα από 70 έργα, την καλλιτεχνική διαδρομή του, από το 1962 έως και σήμερα. Σε αυτή την 108η ατομική του έκθεση, ο ζωγράφος παρουσιάζει έργα που επέλεξε να κρατήσει για την προσωπική του συλλογή, στη διάρκεια όλων αυτών των χρόνων.

«Πάντα κράταγα 2-3 έργα από κάθε περίοδο, πιο πολύ σαν ένα είδος βοηθήματος, σαν παρακαταθήκη μιας ιδέας, κάποιων σκέψεων για τη ζωή και την τέχνη, αλλά και σαν μαρτυρία μιας εποχής», λέει ο Γιάννης Ψυχοπαίδης. «Αυτά τα έργα, λοιπόν, δεν είχα σκεφτεί ποτέ ότι κάποια στιγμή θα μπορούσαν να εκτεθούν μαζί, αλλά να που μπορέσαμε και κάναμε κάτι που νομίζω ότι αποτυπώνει τη συνολική πορεία».

Ο ίδιος χαρακτηρίζει δύσκολη την έκθεση, καθώς πρόκειται για έργα αρκετά διαφορετικά, που απαιτούν να βρει κανείς το «εσωτερικό νήμα που συνδέει τις περιόδους και τα έργα μεταξύ τους», κι αυτό, όπως λέει, δεν είναι άλλο από τη «στάση απέναντι στη ζωή». Έτσι, τα έργα που αποτελούν την έκθεση κατανέμονται σε 20 διαφορετικές ενότητες, κυρίως με χρονολογικά κριτήρια, όχι όμως αποκλειστικά.

Ξεκινώντας από το 1962 και τα έργα που αποτυπώνουν το εγγύς περιβάλλον του, τα οποία αποτελούν την αφετηρία της πορείας του, η αφήγηση συνεχίζεται με πίνακες που αποτυπώνουν το κλίμα της έντονης πολιτικής και κοινωνικής αναταραχής της εποχής, γύρω στα 1967. Πρόκειται για χαρακτηριστικά δείγματα της νεοπαραστατικής στροφής που γινόταν αισθητή σε παγκόσμια κλίμακα, όπως και στην Ελλάδα, μέσα από τη δράση καλλιτεχνικών ομάδων στις οποίες συμμετείχε τότε και αργότερα ο Ψυχοπαίδης (Ομάδα Τέχνης Α, Νέοι Έλληνες Ρεαλιστές, Κέντρο Εικαστικών Τεχνών), ενώ στη ίδια κατεύθυνση συνέχισε και κατά τη διάρκεια της παραμονής του στο Βερολίνο, τη δεκαετία του 1970.

«Είχα την πολύ μεγάλη τύχη να μεγαλώσω σε μια συναρπαστική δεκαετία», λέει, «μοναδική στην ευρωπαϊκή και την παγκόσμια ιστορία, όπου όλες οι μορφές έκφρασης ήταν σε έξαρση, η οποία περιείχε το στοιχείο ενός καινούριου ανθρωπισμού. Μετά τον παγκόσμιο πόλεμο υπήρχε το αίσθημα ότι αυτός ο κόσμος μπορούσε να ξαναβρεί τον δρόμο του μέσα από κανόνες και αρχές».

Η εκθεσιακή αφήγηση συνεχίζεται με τις σημαντικές ενότητες έργων όπως το «Μάθημα ανατομίας», «Το γράμμα που δεν έφτασε» και η «Νύχτα στις Βρυξέλλες», όπου αποτυπώνονται τόσο τα στοιχεία εκείνα που σταδιακά θα αποτελέσουν σταθερά χαρακτηριστικά του ύφους του καλλιτέχνη όσο και η εξέλιξη του προσωπικού του εικαστικού ιδιώματος. Εξέλιξη από την οποία ουδέποτε απουσίασε η κοινωνική και πολιτική ευαισθησία με την οποία προσεγγίζει το υλικό του και οδηγείται στην αναζήτηση της αλήθειας.

Η βασισμένη σε 20 διαφορετικές ενότητες αφήγηση αξιοποιεί στο έπακρο την αρχιτεκτονική της έκθεσης, την οποία επιμελήθηκαν η Παρασκευή Γερολυμάτου και ο Ανδρέας Γεωργιάδης, βρίσκοντας ευφυείς σκηνογραφικές λύσεις προκειμένου να τιθασεύσουν ένα δύσκολο υλικό. Την έκθεση συνοδεύει ένας καλαίσθητος και πλούσια εικονογραφημένος κατάλογος, με κείμενα των Κυριάκου Κουτσομάλλη και Γιάννη Ψυχοπαίδη, σε παραγωγή της Μικρής Άρκτου.

Η έκθεση «Τοπία της μνήμης: Αυτά που κράτησα» θα αποτελέσει την θερινή παραγωγή του αθηναϊκού μουσείου του Ιδρύματος, ενώ στο Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης της Άνδρου θα φιλοξενηθεί, από τις 13 Ιουνίου, έκθεση 80 έργων της σημαντικής γαλλίδας γλύπτριας Germaine Richier (1902-1959).