«Περηφάνια και περιφρόνηση» από την Μπάρμπαρα Κρούγκερ στο ΚΠΙΣΝ

Δεκατρία μεγάλης κλίμακας έργα της Aμερικανίδας εικαστικού Μπάρμπαρα Κρούγκερ υποδέχονται τον επισκέπτη του Κέντρου Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος, σε μια υπαίθρια έκθεση που αποτελεί και την πρώτη ατομική της εμβληματικής καλλιτέχνιδας στην Ελλάδα.

Πρόκειται για έργα ειδικά σχεδιασμένα για τον χώρο του ΚΠΙΣΝ, μέσα από τα οποία η Κρούγκερ συνδιαλέγεται με το αρχιτεκτονικό έργο του Ρέντζο Πιάνο, δημιουργώντας παράλληλα έναν ενεργό διάλογο με το κοινό, στο οποίο απευθύνεται άμεσα, στη δική του γλωσσική συνθήκη.

Πρόκειται για έργα ειδικά σχεδιασμένα για τον χώρο του ΚΠΙΣΝ, μέσα από τα οποία η Κρούγκερ συνδιαλέγεται με το αρχιτεκτονικό έργο του Ρέντζο Πιάνο.

Στον χώρο της Εσπλανάδας δεσπόζει μια τοιχογραφία μήκους 90 μ., που καλύπτει τον εξωτερικό τοίχο του κτιρίου της Εθνικής Βιβλιοθήκης και αποτελεί τον πυρήνα της έκθεσης, όπου αποτυπώνεται η προειδοποίηση: «Πρόσεξε τη στιγμή που η περηφάνια γίνεται περιφρόνηση». Πρόκειται για ένα μήνυμα σκόπιμα ανοιχτό σε ερμηνεία, όπως τόνισε, παρουσιάζοντας την έκθεση, η επιμελήτριά της, Κατερίνα Σταθοπούλου, το οποίο καλεί το κοινό να αναρωτηθεί για την αλαζονεία και τις συνθήκες που τη γεννούν. Το κάτω μέρος της τοιχογραφίας καλύπτει μια φρίζα από emojies, που αποτελεί «μια διεθνή ψηφιακή γλώσσα χωρίς σύνορα, η οποία μπορεί να εκφράσει συναισθήματα».

Τα υπόλοιπα 12 έργα είναι τοποθετημένα αμφίπλευρα σε έξι κάθετους μεταλλικούς φορείς στην απέναντι πλευρά του καναλιού, με μηνύματα γραμμένα σε λευκό και πράσινο φόντο –«χρώμα της ελπίδας», παρατήρησε η επιμελήτρια της έκθεσης– μηνύματα που διαχειρίζονται την αντίθεση, την πόλωση των εννοιών (όπως, π.χ., το τώρα και το τότε, το σωστό και το λάθος, τη χαρά και τη λύπη).

Τα κείμενα που χρησιμοποιήθηκαν μετέφρασε ο Νικόλας Γιατρομανωλάκης, σε συνεργασία με την καλλιτέχνιδα, η οποία προχώρησε στο γραφιστικό σχεδιασμό βάσει του ελληνικού κειμένου.

Περισσότερο από αυτό, όμως, η χρήση των αντιθέσεων αυτών από την Κρούγκερ φέρνει στο νου τη οργουελιανή «νέα γλώσσα», τη Newspeak του δυστοπικού «1984»: «Η αλήθεια είναι μύθος», διαβάζουμε, «Το υπέρ είναι κατά», «Το σωστό είναι λάθος»… Αναπόφευκτα, στον νου έρχεται η συνθήκη της «μετα-αλήθειας», που χαρακτηρίζει την πολιτική ζωή σε πολλές χώρες του πλανήτη, με πρώτη την τραμπική Αμερική…

Τα κείμενα που χρησιμοποιήθηκαν για το έργο μετέφρασε ο Νικόλας Γιατρομανωλάκης, σε συνεργασία με την καλλιτέχνιδα, η οποία προχώρησε στο γραφιστικό σχεδιασμό βάσει του ελληνικού κειμένου.

Η χρήση των αντιθέσεων αυτών από την Κρούγκερ φέρνει στο νου τη οργουελιανή «νέα γλώσσα», τη Newspeak του δυστοπικού «1984».

Η Barbara Kruger γεννήθηκε το 1945 στο Νιου Τζέρσεϊ των ΗΠΑ και σήμερα ζει και εργάζεται στο Λος Άντζελες και τη Νέα Υόρκη. Το έργο της έχει παρουσιαστεί σε κορυφαία μουσεία και ιδρύματα παγκοσμίως, μεταξύ άλλων στο Museum of Modern Art και το Whitney Museum of American Art στη Νέα Υόρκη, την Tate Modern στο Λονδίνο, το Centre Pompidou στο Παρίσι, και το Museum of Contemporary Art στο Λος Άντζελες.

Με μια πορεία που εκτείνεται σε περισσότερες από πέντε δεκαετίες, η Kruger έχει διαμορφώσει ένα αναγνωρίσιμο και αιχμηρό καλλιτεχνικό ύφος, εστιάζοντας σε ζητήματα εξουσίας, ταυτότητας, φύλου, κατανάλωσης και κοινωνικής ευθύνης. Το έργο της, βαθιά επηρεασμένο από την εμπειρία της στον χώρο της γραφιστικής, αξιοποιεί τη γλώσσα της διαφήμισης και των μέσων μαζικής ενημέρωσης ως εργαλείο κριτικής, μετατρέποντάς την σε όχημα πολιτικού και κοινωνικού στοχασμού. Μέσα από αυτή την άμεση και συχνά αιχμηρή γλώσσα, επιδιώκει έναν ενεργό διάλογο με το κοινό, θέτοντας στο επίκεντρο τον ρόλο του ατόμου στον δημόσιο χώρο και στη σύγχρονη κοινωνία.

Με αφορμή την έκθεση, σχεδιάστηκε και υλοποιείται ένα πλούσιο πρόγραμμα παράλληλων δράσεων (εργαστήρια, σχολικά και εκπαιδευτικά προγράμματα, συμπεριληπτικές ξεναγήσεις), που απευθύνεται τόσο σε παιδιά όσο και σε ενήλικες, και θα διαρκέσει μέχρι τον Νοέμβριο.