Ετεροτοπία: Ένα νέο φεστιβάλ οπτικοακουστικών και παραστατικών τεχνών στο Newman cinema

Μπορεί μια κινηματογραφική αίθουσα να γίνει σκηνή; Μπορεί μια προβολή να μετατραπεί σε ζωντανή δράση; Και τι συμβαίνει όταν η εικόνα, ο ήχος και το σώμα δεν λειτουργούν ξεχωριστά, αλλά συνδιαμορφώνουν το ίδιο έργο; Η Ετεροτοπία είναι ένα φεστιβάλ με παραστάσεις που συνδυάζουν ζωντανή μουσική, χορό και performance με κινηματογράφο, video art και ζωντανά visuals. Η εικόνα γίνεται μέρος της παράστασης και η οθόνη μέρος της σκηνής. Όλα συμβαίνουν ζωντανά, μέσα στην κινηματογραφική αίθουσα.

Από τις 10 Νοεμβρίου έως τις 22 Δεκεμβρίου 2026 στο Newman, η Ετεροτοπία φέρνει παραστάσεις, live cinema, live score, συζητήσεις, οπτικοακουστικές δράσεις και έργα που χρησιμοποιούν την εικόνα, τον ήχο και το σώμα ως ισότιμα στοιχεία της δημιουργίας.

Καθαρός Χαλκός Live (Χάρης Ζαφείρης)

Το φεστιβάλ ανοίγει την Τρίτη 10/11 η Melentini και η Γαλλίδα χορογράφος Aëla Labbé με τη διεθνή συμπαραγωγή Végétale που παρουσιάζεται για πρώτη φορά στην Ελλάδα. Μέσα από τον χορό, τη φωτογραφία και τη ζωντανή μουσική, η παράσταση μιλά για τη θηλυκότητα, τη φύση και την ποιητική αντίσταση.

Την Παρασκευή 20/11 ακολουθεί η Live Filmed intermedia παράσταση Τηλεδίνη. Στην παρουσίαση του Νοεμβρίου, ο Καθαρός Χαλκός με τους Quantum Body και τους Tierfarben δημιουργούν ζωντανά στη σκηνή του Newman μια συντονισμένη τελετουργική εμπειρία-performance. Οι παραστάσεις Τηλεδίνη θα κινηματογραφούνται και αργότερα θα είναι διαθέσιμες για streaming.

Το πρόγραμμα του Νοεμβρίου κλείνει την Κυριακή 27/11 με μια Παρουσίαση – Συζήτηση στο πλαίσιο του project Extended Mind: embodying the virtual που θα πραγματοποιηθεί ταυτόχρονα σε Αθήνα, Ναύπλιο και Πολωνία. Η παρουσίαση θα εστιάσει στην διαμεσική αφήγηση και χρήση της XR τεχνολογίας στη δημιουργία παραστάσεων που πραγματοποιούνται ταυτόχρονα σε πολλαπλές φυσικές σκηνές και σε έναν κοινό εικονικό κόσμο (μέσω avatars). Η παρουσίαση πραγματοποιείται σε συνεργασία με τη MOZ productions, το Τμήμα Παραστατικών και Ψηφιακών Τεχνών του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου, το Εργαστήριο Αλληλεπίδρασης Ανθρώπου-Υπολογιστή και Εικονικής Πραγματικότητας (HCI-VR Lab), την Μ55 αμκε, το Digital Performance Network (DPN) και με την υποστήριξη του Υπουργείου Πολιτισμού. Η είσοδος είναι ελεύθερη για το κοινό.

Το φεστιβάλ Ετεροτοπία συνεχίζεται τον Δεκέμβριο με performance μουσικής και χορού, Live Cinema, Live Score και συζητήσεις. Το πλήρες πρόγραμμα του Δεκεμβρίου θα ανακοινωθεί σύντομα.

Melentini, Aëla Labbé | Φωτογραφία: Antoine Tribotte

Ο όρος ετεροτοπία, από τη σκέψη του Michel Foucault, περιγράφει πραγματικούς τόπους όπου συνυπάρχουν διαφορετικοί χώροι, λειτουργίες, πρακτικές και τρόποι θέασης, δημιουργώντας μια προσωρινή «άλλη» συνθήκη μέσα στον ίδιο χώρο.

Η Ετεροτοπία υιοθετεί αυτή την ιδέα ως καλλιτεχνική αφετηρία. Η κινηματογραφική αίθουσα γίνεται ένας τόπος όπου διαφορετικές μορφές τέχνης και διαφορετικοί τρόποι δημιουργίας μπορούν να συνυπάρξουν. Κινηματογράφος, μουσική, χορός, performance, video art, νέες τεχνολογίες και ζωντανή εικόνα συναντιούνται μέσα σε ένα κοινό πλαίσιο.

Το ενδιαφέρον βρίσκεται στη μεταξύ τους σχέση: σε έργα όπου η εικόνα, ο ήχος, το σώμα, η φωνή και η κίνηση δεν λειτουργούν παράλληλα, αλλά δημιουργούν μαζί το καλλιτεχνικό αποτέλεσμα.

Η κινηματογραφική αίθουσα βρίσκεται στο κέντρο του φεστιβάλ. Όλα ξεκινούν από την οθόνη.

Εδώ, η οθόνη μπορεί να γίνει σκηνικό, επιφάνεια προβολής, χώρος ζωντανής εικόνας ή μέρος της ίδιας της δράσης. Μια προβολή μπορεί να συνοδεύεται από ζωντανή μουσική, να μεταβάλλεται από την κίνηση ενός performer ή να αποτελεί αναπόσπαστο μέρος μιας παράστασης.

Η αίθουσα γίνεται έτσι ο χώρος όπου το κινηματογραφικό βλέμμα συναντά τη ζωντανή παρουσία και το έργο εκτυλίσσεται μπροστά στο κοινό, σε πραγματικό χρόνο.

Το φετινό θέμα της Ετεροτοπίας είναι το Afterimage — αυτό που μένει όταν η εικόνα έχει ήδη φύγει. Μια εικόνα που συνεχίζει να υπάρχει για λίγο στο βλέμμα. Ένας ήχος που επιμένει αφού έχει σταματήσει. Μια κίνηση, μια αίσθηση ή μια σκέψη που επιστρέφει αργότερα.

Το Ετεροτοπία στρέφει το ενδιαφέρον σε αυτή τη στιγμή μετά: σε όσα αφήνει μια προβολή ή μια ζωντανή δράση στην αντίληψη και τη μνήμη, και στον τρόπο με τον οποίο αυτό που είδαμε, ακούσαμε και αισθανθήκαμε μετασχηματίζεται σε κάτι δικό μας.

Ετεροτοπία

Εικόνα. Ήχος. Περφόρμανς.
Χωρίς τελεία. Χωρίς κενό. Χωρίς διαχωρισμό.
Μαζί και ταυτόχρονα. Ως ένα.