Καρκίνος παχέος εντέρου: Όσα πρέπει να γνωρίζουν οι κάτω των 50

Όλα δείχνουν ότι ο καρκίνος του παχέος εντέρου είναι μία νόσος που θα τη συζητάμε όλο και συχνότερα. Παρότι, δε, υπάρχουν εξετάσεις έγκαιρης διάγνωσης, όπως το self test και η κολονοσκόπηση, αποτελεί τελικά μία από τις συχνότερες κακοήθειες του πεπτικού συστήματος . Ο καρκίνος αυτός αναπτύσσεται συνήθως αργά, ξεκινώντας από προκαρκινικές βλάβες, όπως οι αδενωματώδεις πολύποδες και παραδοσιακά θεωρείτο νόσος μεγαλύτερων ηλικιών. Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια παρατηρείται ανησυχητική αύξηση των κρουσμάτων και της θνησιμότητας σε νεότερους ενήλικες.

Καρκίνος του παχέος εντέρου σε νεότερες ηλικίες

Παράγοντες όπως η δυτικού τύπου διατροφή, η παχυσαρκία, η καθιστική ζωή και οι πιθανές περιβαλλοντικές εκθέσεις ερευνώνται εντατικά ως πιθανά αίτια αυτής της τάσης. Η έγκαιρη διάγνωση μέσω προληπτικού ελέγχου (screening), καθώς και η αναγνώριση των πρώιμων συμπτωμάτων, θεωρούνται καθοριστικής σημασίας για τη μείωση της θνησιμότητας.

Σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη της American Cancer Society (ACS), παρά τη συνολική μείωση της θνησιμότητας από καρκίνο στις νεότερες ηλικίες, ο καρκίνος του παχέος εντέρου και του ορθού αποτελεί πλέον την πρώτη αιτία θανάτου από καρκίνο σε άτομα ηλικίας κάτω των 50 ετών στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Η μελέτη στο JAMA και η ανάλυση των στοιχείων

Τρεις ειδικοί από το ΕΚΠΑ, η Δρ. Μαρία Καπαρέλου, Παθολόγος – Ογκολόγος, η Καθηγήτρια Θεραπευτικής, Επιδημιολογίας και Προληπτικής Ιατρικής Θεοδώρα Ψαλτοπούλου και ο Θάνος Δημόπουλος, Καθηγητής Θεραπευτικής, Ογκολογίας και Αιματολογίας, Διευθυντής Θεραπευτικής Κλινικής, τ. Πρύτανης ΕΚΠΑ, συνοψίζουν για εμάς τη μελέτη που δημοσιεύθηκε στο έγκριτο ιατρικό περιοδικό JAMA, η οποία ανέλυσε δεδομένα θανάτων από καρκίνο σε άτομα ηλικίας 0–49 ετών για την περίοδο 1990–2023.

Η ανάλυση επικεντρώθηκε στις πέντε συχνότερες αιτίες θανάτου από καρκίνο, με χρήση ηλικιακά προσαρμοσμένων δεικτών θνησιμότητας ανά 100.000 πληθυσμού.

Μείωση της συνολικής θνησιμότητας, με μία σημαντική εξαίρεση

Τα συνολικά ευρήματα της μελέτης είναι ενθαρρυντικά. Η συνολική θνησιμότητα από καρκίνο σε άτομα κάτω των 50 ετών μειώθηκε κατά 44% μέσα σε τρεις δεκαετίες, από 25,5 θανάτους ανά 100.000 το 1990 σε 14,2 το 2023. Η μείωση αυτή αποδίδεται κυρίως στη σημαντική πτώση της θνησιμότητας από καρκίνο του πνεύμονα, του μαστού, του εγκεφάλου και από λευχαιμία.

Ειδικά ο καρκίνος του πνεύμονα παρουσίασε τη μεγαλύτερη μέση ετήσια μείωση την τελευταία δεκαετία, γεγονός που συνδέεται άμεσα με τη μείωση του καπνίσματος και τη βελτίωση των θεραπευτικών επιλογών.

Η ανοδική πορεία του καρκίνου παχέος εντέρου και ορθού

Ο καρκίνος του παχέος εντέρου και του ορθού αποτελεί τη μεγάλη εξαίρεση σε αυτή την πρόοδο. Από το 2005 και μετά, η θνησιμότητα σε άτομα κάτω των 50 ετών αυξάνεται κατά μέσο όρο κατά 1,1% ετησίως. Ως αποτέλεσμα, ο συγκεκριμένος καρκίνος μετακινήθηκε από την πέμπτη θέση ως αιτία θανάτου στις αρχές της δεκαετίας του 1990, στην πρώτη θέση το 2023.

Το εύρημα είναι ιδιαίτερα ανησυχητικό, ειδικά σε σύγκριση με τις σημαντικές μειώσεις που καταγράφονται σε άλλους συχνούς καρκίνους.

Καθυστερημένη διάγνωση και ρόλος του προληπτικού ελέγχου

Ένα ακόμη κρίσιμο στοιχείο είναι ότι περίπου τρία στα τέσσερα άτομα κάτω των 50 ετών διαγιγνώσκονται σε προχωρημένο στάδιο της νόσου. Το γεγονός αυτό υποδηλώνει καθυστέρηση στη διάγνωση, πιθανώς λόγω ανεπαρκούς συμμετοχής σε προγράμματα προληπτικού ελέγχου.

Αξίζει να σημειωθεί ότι τα άτομα ηλικίας 45–49 ετών αντιπροσωπεύουν περίπου το 50% των διαγνώσεων καρκίνου του παχέος εντέρου και ορθού στον πληθυσμό κάτω των 50 ετών. Το στοιχείο αυτό ενισχύει τη σημασία της έναρξης του screening από τα 45 έτη, όπως πλέον συστήνεται.

Οι συγγραφείς της μελέτης υπογραμμίζουν ότι ο καρκίνος του παχέος εντέρου και του ορθού δεν μπορεί πλέον να αντιμετωπίζεται ως νόσος μεγαλύτερων ηλικιών. Η ανάγκη για εντατικοποίηση της έρευνας σχετικά με τα αίτια της αύξησης στις νεότερες γενιές, ιδιαίτερα σε άτομα γεννημένα μετά το 1950, κρίνεται επιτακτική.

Παράλληλα, η ενημέρωση του κοινού και η διασφάλιση πρόσβασης σε υπηρεσίες πρόληψης και έγκαιρης διάγνωσης αποτελούν άμεσα εφαρμόσιμα μέτρα με ουσιαστικό αντίκτυπο στη δημόσια υγεία.