Όλο το «Δαχτυλίδι» σε μια ώρα κι ένα τέταρτο

Καρφίτσα δεν έπεφτε στο Μέγαρο Μουσικής την Παρασκευή το βράδυ, στην πρώτη από τις δύο προγραμματισμένες συναυλίες της Ορχήστρας Utopia, με επικεφαλής τον μαέστρο Θεόδωρο Κουρεντζή. Τα εισιτήρια και για τις δύο βραδιές (14 και 15 Νοεμβρίου) είχαν προ πολλού εξαντληθεί και η προσμονή του κοινού ήταν μεγάλη.

Έτσι, όταν, αφού οι μουσικοί της ορχήστρας πήραν τις θέσεις τους στη σκηνή, έκανε την εμφάνισή του όχι ο διάσημος μαέστρος αλλά ο Γιάννης Βακαρέλης, ένα σφίξιμο διαπέρασε το κοινό, που έχει συνδέσει τέτοιες εμφανίσεις με την ανακοίνωση κάποιας αιφνίδιας αντικατάστασης. Όμως αυτή τη φορά ο καλλιτεχνικός διευθυντής του Μεγάρου πληροφόρησε, απλώς, τους ακροατές ότι η ορχήστρα τούς επιφυλάσσει μια μικρή «έκπληξη», την παρουσίαση εκτός προγράμματος του έργου «Arena» (1995), του φινλανδού συνθέτη Magnus Lindberg. Το σύντομο αυτό έργο, διάρκειας μόλις 15 λεπτών, διηύθυνε ο βοηθός διευθυντής ορχήστρας της Utopia, ιταλός μαέστρος Giuseppe Mengoli, που απέσπασε το πρώτο βραβείο του διαγωνισμού Μάλερ το 2023.

Ο ιταλός μαέστρος Giuseppe Mengoli

Εξαιρετικά δεξιοτεχνικό κομμάτι, με καταιγιστικούς ρυθμούς και μεγάλες απαιτήσεις από τους μουσικούς της ορχήστρας, η «Arena» αποτέλεσε ταιριαστή εισαγωγή για το κύριο μέρος της συναυλίας, την ορχηστρική σουίτα από την τετραλογία «Το δαχτυλίδι των Νίμπελουνγκ», του Ρίχαρντ Βάγκνερ.

Πρόκειται για μια «σύνοψη» των τεσσάρων οπερατικών έργων του γερμανού συνθέτη («Ο χρυσός του Ρήνου», «Η Βαλκυρία», «Ζήγκφρηντ», «Το λυκόφως των θεών») που πραγματοποίησε το 1987 ο διάσημος μαέστρος Lorin Maazel (1930-2014).

Επιλέγοντας τα ορχηστρικά αποσπάσματα από τις τέσσερις όπερες και μεταγράφοντας φωνητικά μέρη για σόλο όργανα, ο Μάαζελ κατάφερε να δαμάσει ένα μουσικό υλικό (και τι υλικό!) διάρκειας δεκαπέντε ωρών και να το «χωρέσει» σε μία ώρα και ένα τέταρτο.

Θεόδωρος Κουρεντζής

Πιθανόν, για τον ίδιο τον συνθέτη, που απέρριπτε την ιδέα της «απόλυτης» μουσικής, χωρίς, δηλαδή, λυρικό τραγούδι, η παρουσίαση του «Δαχτυλιδιού χωρίς λόγια», όπως είναι ο τίτλος της σύνοψης του Μάαζελ, να αποτελούσε ιεροσυλία. Όμως, χάρη και στην εξαιρετικά δραματική μουσική διεύθυνση του Θεόδωρου Κουρεντζή, η ερμηνεία των μουσικών της Ορχήστρας Utopia, δεξιοτεχνική και κάποτε επίπονη, επέτρεψε στους ακροατές να εκτιμήσουν και να απολαύσουν απερίσπαστοι το μεγαλείο της βαγκνερικής μουσικής δημιουργίας.

Δικαίως, λοιπόν, ο διάσημος έλληνας μαέστρος αποθεώθηκε από το κοινό της αίθουσας «Χρήστος Λαμπράκης», που με το χειροκρότημά του τον κάλεσε πολλές φορές να επανέλθει στη σκηνή, πριν αφήσει τους μουσικούς της ορχήστρας του να αποδυθούν στους συνήθεις εναγκαλισμούς, με τους οποίους σηματοδοτούν το τέλος μιας ακόμη επιτυχημένης κοινής τους εμφάνισης…