Σπόρος

Δύο άνδρες στο κοντινό, πλην απροσδιόριστο μέλλον. Τι αναζητούν ο καθηγητής γενετικής σπόρων Δρ. Έρολ Έριν και ο επιστήμονας Τζεμίλ Ακμάν, που παράτησε μια λαμπρή καριέρα και ό,τι άλλο ήξερε, σε μια απαγορευμένη ζώνη που ονομάζεται Νεκρή Γη;

Με μια ιστορία δανεική από το Κοράνι το δυστοπικό, οικολογικό φιλμ του Σεμίχ Καπλάνογλου με πρωταγωνίστη τον Ζαν-Μαρκ Μπαρ αφορά σε ένα εφιαλτικό σενάριο της επόμενης μέρας. Οι δυνατότητες καλλιέργειας στη Γη έχουν φτάσει σε μη αναστρέψιμη κατάσταση και οι επιστήμονες αδυνατούν να δώσουν τη λύση. Την ίδια ώρα μια πανίσχυρη εταιρεία κάνει κουμάντο στον πλανήτη και το προσφυγικό ζήτημα υφίσταται με τα πιο σκληρά χαρακτηριστικά του καθώς οι μεγαλουπόλεις προστατεύονται από πανίσχυρα μαγνητικά πεδία που κάνουν στάχτη όποιον επιχειρήσει να μπει παράνομα σε αυτές, ενώ οι αρχές ελέγχουν τα γενετικά στοιχεία κάθε πρόσφυγα για να δουν ποιος θα γίνει δεκτός και ποιος όχι.

Όπως φαίνεται κι από τα παραπάνω οι ιδέες δεν λείπουν από το ασπρόμαυρο road movie (χαρακτηρισμός του ίδιου του σκηνοθέτη) του Καπλάνογλου. Με μεγάλες σιωπές, εικαστικές αναζητήσεις – ολοφάνερες οι επιδράσεις από το σινεμά του Ταρκόφσκι-, γυρίσματα τόσο στην Ευρώπη (Γερμανία και Τουρκία) όσο και στην Αμερική (η πόλη φάντασμα του Ντιτρόιτ συμβολίζει το τέλος των ΗΠΑ αλλά και του δυτικού πολιτισμού) ο τούρκος σκηνοθέτης δίνει στον πεσιμισμό γύρω από το μέλλον της ανθρωπότητας σχήμα και μορφή.

Όμως δεν είναι πάντα αποτελεσματικός ή πειστικός καθώς πολλά πράγματα στην περιγραφή του είναι εκτός από προφανή (τόσες πινακίδες στην αρχή του φιλμ για την παγκόσμια φτώχια, το προσφυγικό και το γενετικό χάος είναι υπερβολή) και κάπως άστοχα. Κυρίως ο Καπλάνογλου αδυνατεί να δώσει στο μυστικιστικό ταξίδι του ήρωα την εσωτερικότητα της αγωνίας του επιστήμονα που δρα μέσα από τον ορθολογισμό. Αρκετά γρήγορα και αβίαστα τον «μεταφέρει» σε μια άλλη διάσταση όπου τον πρώτο και τελευταίο λόγο έχει η θρησκευτική πνευματικότητα. Μόνο που τα θέματα που βάζει στα καρέ του ο τούρκος σκηνοθέτης (η σχέση ανθρώπου-φύσης, οι «προφήτες» της εποχής, η πληροφόρηση, η τεχνολογική «πρόοδος», ο καταναλωτισμός κ.α) είναι περισσότερο πολύπλοκα και χρίζουν βαθύτερης ανάλυσης και αντιμετώπισης.

Κωνσταντίνος Καϊμάκης