Ζάμα

Σε μια απομονωμένη αποικία της Νοτίου Αμερικής, στα τέλη του 18ου αιώνα, ο Ντον Ντιέγο ντε Ζάμα, ένας αξιωματικός του Ισπανικού Στέμματος, περιμένει μάταια μια μετάθεση σ’ ένα καλύτερο πόστο στο Μπουένος Άιρες. Αναγκασμένος να υπομείνει τα μικροπολιτικά παιχνίδια και τους εξευτελισμούς, δεν θα αργήσει να υποκύψει στην λαγνεία και την παράνοια.

Ένα διαφορετικό φιλμ, σπάνιας ομορφιάς και δύναμης που αντικατοπτρίζει ένα κόσμο απόλυτης παρακμής και σήψης- η ισπανική αποικιοκρατία του 18ου αιώνα- παρά τις διακηρύξεις του περί του αντιθέτου. Για υλικό της νέας της ταινίας μετά από εννιά χρόνια απουσίας, από τη «Γυναίκα Χωρίς Κεφάλι» (2008) η Μαρτέλ επέλεξε το ομότιτλο μυθιστόρημα του Αντόνιο Ντι Μπενεντέτο (γραμμένο το 1956), που αποτελεί ορόσημο για τη Λατινοαμερικάνικη λογοτεχνία. Η ματιά της σκηνοθέτιδος στην Ιστορία και το παρελθόν της χώρας της διαθέτει την σκληρή κριτική που χαρακτηρίζει το έργο κάθε ασυμβίβαστου καλλιτέχνη.

Με αδιαφορία απέναντι στην γραμμική, φιλική προς το θεατή αφήγηση – μην ξεγελαστείτε: το φιλμ απευθύνεται κυρίως στους σκληροπυρηνικούς σινεφίλ ή σε εκείνους που αναζητούν τις πραγματικά διαφορετικές και πρωτότυπες ταινίες- και με έμφαση στο μυστικισμό ή το γκροτέσκο, η Μαρτέλ παρουσιάζει ένα πρωτόγονο παράδεισο γεμάτο από εξωτικά ζώα και φυτά και παραμορφωμένους, σημαδεμένους ανθρώπους. Αναζητώντας το χαμένο κόσμο σε ένα παρελθόν όπου τίποτα δεν είναι σαφές και ξεκάθαρο, η δημιουργός ψάχνει να βρει το εφαλτήριο της καταστροφής για την Λατινική Αμερική. Ο ερχομός του λευκού είναι μια πρώτη, εύκολη ανάγνωση. Όμως ο λατινοαμερικάνος κόσμος της απαράμιλλης ομορφιάς και του επικού συμβολισμού επιμένει πως ήταν κατεστραμμένος από πριν.

Η ανακάλυψη του συνέτεινε στο να ξεκαθαριστεί το ομιχλώδες τοπίο και να οδηγηθεί η κάθαρση σε άλλα περισσότερο φιλοσοφικά σχήματα. Η επαφή με το άγνωστο, το κομμάτι της απύθμενης βίας, ο ωμός ερωτισμός και η προσωπική κατάδυση του ήρωα στη σωτηρία της αγάπης είναι μοτίβα που διατρέχουν όλη τη ραχοκοκαλιά της ταινίας θέτοντας παράλληλα τα κρίσιμα υπαρξιακά ερωτήματα προς το θεατή αλλά δεν τον διευκολύνουν σε καμιά περίπτωση για την εύρεση των απαντήσεων τους.

Κωνσταντίνος Καϊμάκης