Ο παλμός του σχεδίου: έκθεση αφιερωμένη στον Δαμιανό Ζαρίφη στον Πολυχώρο Ω2

Σχέδια και ζωγραφικές μακέτες για το θέατρο από το προσωπικό αρχείο του σκηνογράφου και ενδυματολόγου Δαμιανού Ζαρίφη, αλλά και μια σειρά από κοστούμια, πολύτιμα απομεινάρια παραστάσεων που κατοικούν μονίμως στα βεστιάρια του Μεγάρου Μουσικής Αθηνών, της Εθνικής Λυρικής Σκηνής, του Εθνικού Θεάτρου, του Θεάτρου Τέχνης Καρόλου Κουν: αυτός ο υλικός πυρήνας είναι η αφετηρία της έκθεσης με τίτλο «Ο παλμός του σχεδίου» που επικεντρώνεται στην σχεδιαστική δραστηριότητα του καλλιτέχνη, για να αναδείξει ορισμένες αισθητικές σταθερές, οι οποίες διέτρεχαν την σκηνογραφική και ενδυματολογική δουλειά του, πέρα από τις αναγκαίες υφολογικές αλλαγές και τις ειδικές απαιτήσεις ή ιδιαιτερότητες κάθε θεάματος.

Πρόκειται για μία έκθεση – αφιέρωμα που στοχεύει, μεταξύ άλλων, να συγκεντρώσει στον χώρο του Ωδείου Αθηνών, και παλιούς συνεργάτες, φίλους από το θέατρο, τον κινηματογράφο, την όπερα, σε μια τιμητική αναφορά, δέκα χρόνια μετά τον θάνατο του καλλιτέχνη, τον Μάιο του 2007.

_{Κοστούμι του Δαμιανού Ζαρίφη από την όπερα του Θάνου Μικρούτσικου «Η επιστροφή της Ελένης» σε σκηνοθεσία Δημήτρη Παπαϊωάννου 1999, Μέγαρο Μουσικής Αθηνών | Φώτο: Xρήστος Τόλης}

Η έκθεση, η οποία τελεί υπό την αιγίδα του Υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού, εγκαινιάζεται στις 8 Ιανουαρίου στον Πολυχώρο Ω2 του Ωδείου Αθηνών (Ρηγίλλης & Βασιλέως Γεωργίου Β΄ 17-19) και θα διαρκέσει έως τις 20 Ιανουαρίου. Εκτός από τις ζωγραφικές μακέτες και τα σχέδια του καλλιτέχνη, θα εκτεθούν στους χώρους του Ωδείου και 55 κοστούμια ιστορικών παραστάσεων. Τα κοστούμια παραχωρήθηκαν ευγενώς από το Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, την Εθνική Λυρική Σκηνή, το Εθνικό Θέατρο και το Θέατρο Τέχνης Καρόλου Κουν. Έτσι, η έκθεση πραγματοποιείται με την υποστήριξη των ανωτέρω φορέων, καθώς και του Ωδείου Αθηνών. Την επιμέλειά της υπογράφει η θεατρολόγος Ελένη Βαροπούλου.

Προβολές, οπτικοακουστικό, φωτογραφικό υλικό και άλλα ντοκουμέντα από το θέατρο και τον κινηματογράφο θα εμπλουτίζουν την έκθεση. Χάρη στην έμπρακτη υποστήριξη των σκηνοθετών του κινηματογράφου, Βασίλη Βαφέα, Παντελή Βούλγαρη και Γιάννη Σμαραγδή, θα υπάρξει αναφορά και σε κινηματογραφικές ταινίες των παραπάνω δημιουργών, με τους οποίους συνεργάστηκε ο σκηνογράφος και ενδυματολόγος.

Ειδικότερα, ο Βασίλης Βαφέας, δημιουργώντας ένα οπτικοακουστικό περιβάλλον με τίτλο «μνήμες φιλίας και συνεργασίας» θα παρουσιάσει την συνεργασία του με τον Δαμιανό Ζαρίφη στο θέατρο και τον κινηματογράφο. Φωτογραφικά πορτραίτα του Δαμιανού Ζαρίφη από τον Κώστα Ορδόλη και την Βουβούλα Σκούρα περιλαμβάνονται στα εκθέματα.

_{Κοστούμι του Δαμιανού Ζαρίφη από την όπερα του Θάνου Μικρούτσικου «Η επιστροφή της Ελένης» σε σκηνοθεσία Δημήτρη Παπαϊωάννου 1999, Μέγαρο Μουσικής Αθηνών | Φώτο: Χρήστος Τόλης} 

Αναφορά στην ταινία «Νύφες» του Παντελή Βούλγαρη θα κάνει ο φωτογράφος Γεράσιμος Νεόφυτος. Η έκθεση-αφιέρωμα στο Δαμιανό Ζαρίφη ξεκινάει με μια ειδική εκδήλωση, την βραδιά των εγκαινίων, 8 Ιανουαρίου και ώρα 19.00 με παρεμβάσεις ανθρώπων του θεάτρου και συνεργατών του. Ανάμεσά τους θα είναι ο Βασίλης Παπαβασιλείου, ο Θεόδωρος Τερζόπουλος, η Όλια Λαζαρίδου, ο Μανόλης Παντελιδάκης, καθώς και η σοπράνο Τζούλια Σουγλάκου, η οποία θα ερμηνεύσει songs από την όπερα Βάιλ -Μπρεχτ «Άνοδος και πτώση της πόλης Μαχαγκόνυ». Θα την συνοδεύει στο πιάνο ο Δημήτρης Γιάκας.

Ξεναγήσεις και συζητήσεις για το ρόλο του σκηνογράφου σήμερα και τις σύγχρονες σκηνογραφικές τάσεις, θα πλαισιώσουν την παραπάνω έκθεση. Φοιτητές από το τμήμα Θεατρικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Αθηνών, σπουδαστές της Σχολής Βακαλό, της Δραματικής Σχολής του Εθνικού Θεάτρου και του Ωδείου Αθηνών θα επισκεφθούν την έκθεση και θα πάρουν μέρος στην εκπαιδευτική δράση.

_{Κοστούμι του Δαμιανού Ζαρίφη από την όπερα του Θάνου Μικρούτσικου «Η επιστροφή της Ελένης» σε σκηνοθεσία Δημήτρη Παπαϊωάννου 1999, Μέγαρο Μουσικής Αθηνών | Φώτο: Xρήστος Τόλης}

Ο Δαμιανός Ζαρίφης (1946 -2007) ήταν ένας από τους σημαντικότερους σκηνογράφους της γενιάς του και σημάδεψε το ελληνικό θεατρικό τοπίο τα χρόνια της Μεταπολίτευσης και τις τελευταίες δεκαετίες του 20ου αιώνα. Παράλληλα με τη δημιουργία του στο θέατρο, δίπλα στους σπουδαίους σκηνοθέτες αυτής της περιόδου και με τα πιο αντιπροσωπευτικά θεατρικά σχήματα – κρατικές σκηνές, Δημοτικά Περιφερειακά θέατρα, θιάσους του ελευθέρου θεάτρου και ομάδες – έντονη ήταν η παρουσία του και στον κινηματογράφο, όπου συνεργάστηκε σκηνογραφικά και ενδυματολογικά σε ταινίες, με σημαντικές διακρίσεις και βραβεύσεις στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης. Ο Δαμιανός Ζαρίφης, απόφοιτος της Σχολής Βακαλό, ύστερα από μακρόχρονη διαμονή και σπουδές στο Παρίσι, ξεκίνησε τη θεατρική δουλειά του στο Θέατρο Τέχνης το 1974, κάνοντας τα σκηνικά και κοστούμια για το έργο του Μπρεχτ Ο Τρόμος και η Αθλιότητα του Γ’ Ράϊχ σε σκηνοθεσία Καρόλου Κουν. Εκεί, συνεργάστηκε σε περισσότερα από 20 θεάματα, κυρίως έργα της νεοελληνικής δραματουργίας και δούλεψε, βασικά πλάι στο σκηνοθέτη Γιώργο Λαζάνη. Με το Μέγαρο Μουσικής Αθηνών συνεργάστηκε συστηματικά μετά το 1992. Από τις δεκάδες συνεργασίες του με γνωστούς σκηνοθέτες και σκηνοθέτριες του ελληνικού θεάτρου, αναφέρονται, ενδεικτικά οι Λεωνίδας Τριβιζάς, Βασίλης Παπαβασιλείου, Λευτέρης Βογιατζής, Θεόδωρος Τερζόπουλος, Γιώργος Μιχαηλίδης, Μιχάλης Κακογιάννης, Δημήτρης Παπαϊωάννου, Βίκτωρ Αρδίττης, Σταύρος Ντουφεξής, Μάγια Λυμπεροπούλου, Γιώργος Ρεμούνδος, Βασίλης Βαφέας.

Σε κείμενο που συνοδεύει την έκθεση, η επιμελήτρια Ελένη Βαροπούλου, αναφερόμενη στις ζωγραφικές μακέτες του καλλιτέχνη, σημειώνει: «Τα σχέδιά του με χρωματιστά μολύβια, μελάνι, γκουάς, μαρκαδόρους, στυλό, ήσαν σχέδια εν δράσει. Ο παλμός τους σχετίζεται με κάτι το κατεπείγον που μεταδίδουν. Βγαλμένα συχνά από τις πρόβες, φανερώνουν μιαν ένταση, αλλά και πειθαρχία στη γραμμή. Επιβεβαιώνουν τη δύναμη του καθαρού περιγράμματος που διευκρινίζει τη σιλουέτα και εξασφαλίζει την ακρίβεια της φόρμας.»