Θεατής: Λαμπεντούζα στο Θέατρο του Νέου Κόσμου

Εντυπώσεις από το έργο του Άντερς Λουστγκάρτεν που ανεβαίνει στο θέατρο του Νέου Κόσμου, σε σκηνοθεσία Βαγγέλη Θεοδωρόπουλου.

21.02.2017

Το σύγχρονο αυτό έργο γράφτηκε κατόπιν παραγγελίας του θεάτρου Σόχο του Λονδίνου, στα πλαίσια αφιερώματος για το πολιτικό θέατρο και παρουσιάστηκε για πρώτη φορά στη σκηνή μόλις το 2015. Ο συγγραφέας του Άντερς Λουστγκάρτεν ασχολείται με τον διεθνή πολιτικό ακτιβισμό και με το κείμενο του θέλησε να ορθώσει ανάστημα αναζητώντας απαντήσεις στο ερώτημα: τι πραγματικά γίνεται με το μεταναστευτικό, τι κάνουμε τελικά εμείς για αυτό;

Το έργο

Στο κείμενο περιγράφονται οι ποικίλες ιστορίες του Στέφανο, ενός βαρκάρη που περισυλλέγει πρόσφυγες -νεκρούς τις περισσότερες φορές- από τα νερά της Μεσογείου. Εκεί στη Λαμπεντούζα που ζει (μια μικρή κουκίδα γης ανάμεσα στην Τυνησία και τη Μάλτα) έρχεται καθημερινά σε επαφή με τα τραγικά πρόσωπα της σύγχρονης εποχής. Στον αντίποδα, στο “προοδευμένο” περιβάλλον του Μπίστον της Αγγλίας, μια νεαρή φοιτήτρια, η Ντενίζ, περιφέρεται για να μαζέψει δόσεις δανείων προς χάριν εισπρακτικής εταιρείας. Δύο άνθρωποι με διαφορετικές δραστηριότητες, αμφότερες εξ ανάγκης, αναζητούν την όμοια τύπου απελευθέρωση από την ασχολία τους που μοιάζει με δεσμά. Στο διάβα τους έρχονται αντιμέτωποι με ακραίες καταστάσεις, συναντούν όμως απρόβλεπτα την καλοσύνη και την ευγένεια, κύρια συστατικά της ελπίδας.

Η παράσταση

Αν και πολλά χιλιόμετρα χωρίζουν τον Στέφανο και την Ντενίζ, εντούτοις συνυπάρχουν στην ίδια σκηνή. Σε έναν κορμό κοινό, προφανώς γιατί το εσωτερικό κενό -τουλάχιστον συναισθηματικά- ταυτίζεται, καθισμένος ωστόσο ο καθένας στην πλευρά του, καθώς είναι πολίτης διαφορετικού κόσμου, θα αφηγηθεί τα δικά του γεγονότα. Η απουσία όμως έστω και ελάχιστης σκηνικής δράσης από ένα σημείο και πέρα καταλήγει σε ένα μονότονο δρώμενο. Μπορεί το κείμενο να αναφέρεται σε φοβερά και τρομερά, δυστυχώς όμως η επικαιρότητα το έχει ξεπεράσει κάνοντας ό,τι περιγράφεται να μοιάζει με διάλεξη σε θέματα οικεία πια, με απλές διαπιστώσεις. Από την άλλη απουσιάζει η σκηνοθετική πυγμή που θα έδινε διαφορετικό χαρακτήρα από μια απλή, δημοσιογραφικού τύπου καταγραφή δεδομένων. Παρέχεται μια εύκολη συγκίνηση που εύλογα μπορεί κανείς να αναρωτηθεί αν αυτός τελικά ήταν ο μόνος στόχος. Το κείμενο σαφώς επίκαιρο, εκ φύσεως όμως όχι κάτι ιδιαίτερο και στην περίπτωση της ελληνικής παρουσίασης του έχει την ατυχία η πραγματικότητα να είναι ακόμα πιο οδυνηρή και κατά συνέπεια η όποια συγκινησιακή του φόρτιση ή ακόμα και το όποιο αντιρατσιστικό κήρυγμα να μη δημιουργεί εντύπωση.

Σαφώς μια άλλου είδους προσέγγιση, με εμφανή τη σκηνοθετική σφραγίδα, την εστίαση στα έσωθεν, θα μπορούσε να δώσει ένα συνολικό ενδιαφέρον πέρα από τετριμμένα. Παρά ταύτα θα ήταν παράλειψη να μην αναφερθεί η εξαιρετική παρουσία του Αργύρη Ξάφη (Στέφανο) που διακρίνεται από εκφραστικότητα στον ρόλο του ταπεινού και ονειροπόλου ψαρά και από επιδέξια μεταστροφή του στο δίπολο δράμα-χαρά. Αντίθετα η Χαρά – Μάτα Γιαννάτου (Ντενίζ) εμφανίζεται αρκετά μαγκωμένη, μην αφήνοντας να διοχετευθεί ο πόθος ελευθερίας από το κατεστημένο που διακρίνει την ηρωίδα. Οι δυο τους μοιάζουν να λειτουργούν αυτόνομα και μόνο στο δεύτερο μέρος που εξιστορούνται περισσότερο βιωματικά γεγονότα φαίνεται να υπάρχει μια έμμεση σύγκλιση.

Το σύνολο

Είναι αλήθεια ότι οι προσδοκίες ήταν περισσότερες, καθώς έμεινε μια αίσθηση εύκολης λύσης και κατ’ επέκταση έλλειψης ουσιαστικού αποτελέσματος.