Ορκισμένη Παρθένα

Η Χάνα, κορίτσι ακόμα, ξεφεύγει από το πεπρωμένο της να γίνει σύζυγος και υπηρέτρια – ένα μέλλον που επιβάλλεται σε όλες τις γυναίκες στα απομακρυσμένα χωριά της Αλβανίας. Με τη βοήθεια και την καθοδήγηση του θείου της, η Χάνα επικαλείται τον παλιό εθιμικό νόμο Κανούν και δίνει όρκο αιώνιας παρθενίας για να μπορέσει να κρατήσει όπλο και να ζήσει ελεύθερα όπως οι άνδρες. Για τους χωρικούς, η Χάνα γίνεται «ορκισμένη παρθένα» και παίρνει το όνομα Μαρκ. Ωστόσο, μια ανησυχία υπάρχει κάτω από την ανδρική της περιβολή. Χρόνια αργότερα η ηρωίδα, αποφασίζει να πραγματοποιήσει ένα ταξίδι που σχεδίαζε να κάνει από παλιά.

Βαθιά ανθρώπινη, συγκινητική αλλά και τολμηρή, η ταινία κέρδισε τις εντυπώσεις στο περσινό φεστιβάλ Βερολίνου. Όπως και ο κόσμος της ηρωίδας έτσι και το φιλμ είναι χωρισμένο στα δύο. Το ταξίδι στην Ιταλία για τον Μαρκ αντιπαραβάλλεται με τα νεανικά χρόνια της Χάνα στην Αλβανία. Το φλας μπακ μεταξύ αυτών των δύο κόσμων «σχολιάζει» διεξοδικά τις διαφορές στο επίπεδο της κοινωνικής ζωής αλλά κυρίως στην αλλαγή που συντελείται στον εσωτερικό κόσμο και τον ψυχισμό της ηρωίδος.

Τα άγρια, χιονισμένα βουνά της Αλβανίας με τους αρχέγονους, σκληρούς νόμους και την «ανύπαρκτη» ζωή της γυναίκας είναι η μια ταινία.

Σκληρή, άγρια και με νόμους που δεν χωράει ο ανθρώπινος νους, με τον Κανούν (δυνατή η σκηνή της τελετής ορκομωσίας της Χάνα με τους 12 πρεσβύτερους γέροντες του χωριού), να αποτελεί το σημαντικότερο «δίκαιο» για πολλά αλβανικά χωριά. Το ευρωπαϊκό πρόσωπο της Ιταλίας από την άλλη, με την ελευθερία και την ανοχή στη διαφορετικότητα αλλά και τις κοινωνικές ανισότητες, τα προβλήματα επιβίωσης και την έλλειψη ουσιαστικής ανθρώπινης επαφής, είναι από την άλλη.

Ατελείς κόσμοι, δοκιμασμένες ψυχές. Για τη Χάνα όμως το ζητούμενο είναι να ξαναβρεί τη χαμένη της ταυτότητα, να ανακαλύψει τον στερημένο ερωτισμό, να ξαναγίνει άνθρωπος. Να γίνει η γυναίκα που δεν έγινε. Είναι απλό και διακριτικό το σχήμα που επιλέγει να χρησιμοποιήσει για τη μεταμόρφωση της ηρωίδας της η σκηνοθέτιδα. Συγκινεί χωρίς να εκβιάζει και μαλακώνει τις πληγές (εξωτερικές και εσωτερικές) δίχως να γίνεται επικριτική. Παραμένει από την αρχή ως το φινάλε εξαιρετικά σεμνή και ψύχραιμη (όπως είναι και η ερμηνεία της εξαίρετης Alba Rohrwacher), χτίζοντας το δράμα της στις ατέλειες και τις διαφορές των δύο κόσμων. Το θέμα της δεν είναι να δείξει ποιος κόσμος είναι καλύτερος αλλά να αναδείξει την ελευθερία ως υπέρτατο αγαθό και την ανθρωπιά ως μέγιστη αρετή. Μια ανθρωπιά λυτρωτική που γεφυρώνει όλες τις διαφορές μεταξύ κοινωνιών, εποχών, φύλων.

Κωνσταντίνος Καϊμάκης