Επιστροφή στην Ιθάκη

Πέντε φίλοι από τα παλιά βρίσκονται σε μία ταράτσα της ηλιόλουστης Αβάνας για να καλωσορίσουν την επιστροφή του κολλητού τους ύστερα από 16 χρόνια αυτοεξορίας του στη Μαδρίτη. Μέχρι την αυγή, ο Αμαντέο, ο Άλντο, η Τάνια, ο Ράφα και ο Έντι συζητούν, χορεύουν, πίνουν, καπνίζουν, παρηγορούν ο ένας τον άλλον. Ταυτόχρονα όμως δεν μπορούν να καταπνίξουν άλλο την οργή που είχαν «θάψει» τόσο καιρό για όσα τους πλήγωσαν.

Ο βραβευμένος με Χρυσό Φοίνικα Γάλλος σκηνοθέτης Laurent Cantet («Ανάμεσα Στους Τοίχους», 2008) συνυπογράφει το σενάριο με το δημοφιλή συγγραφέα Leonardo Padura και χρησιμοποιεί τους χαρακτήρες του φιλμ σαν σημείο αφετηρίας ώστε να ξεκινήσει ένα είδος διαλόγου (ή ακόμη και απολογισμού) για την Κούβα του σήμερα ρίχνοντας αιχμηρές ματιές στο πρόσφατο παρελθόν. Οι πενηντάχρονοι ήρωες αποτελούν μια ιδιαίτερη γενιά της Κουβανικής ιστορίας. Της γενιάς που γεννήθηκε με τις αρχές της Επανάστασης, μεγάλωσε στο σοσιαλιστικό πολιτικοκοινωνικό πλαίσιο της εποχής και τη δεκαετία του 90 υποχρεώθηκε σε ένα σκληρό καθημερινό αγώνα για την επιβίωση. Ο σκηνοθέτης ανιχνεύει εύστοχα το θυμό τους και εκμαιεύει με φυσικότητα τις πιο μύχιες σκέψεις του. Αν και μερικές στιγμές ο υπερβολικός διάλογος κουράζει, υπάρχουν σκηνές που μένουν καρφωμένες στη σκέψη του θεατή. Όπως εκείνη με την ηλικιωμένη μητέρα που προτρέπει τους φίλους να «κρατήσουν τη φιλία τους πάνω από όλα γιατί είναι το μόνο που αξίζει». Ρεαλισμός, αυθεντικότητα στη σκιαγράφηση των χαρακτήρων – νομίζεις ότι οι ηθοποιοί μιλούν για την πραγματική ζωή τους- και συναίσθημα, κάνουν αυτή την «Ιθάκη» να έχει λόγο ύπαρξης στο σύγχρονο πολιτικό σινεμά. Ο συγγραφέας και συνσεναριογράφος Leonardo Padura αναφέρει: «Η Επιστροφή στην Ιθάκη είναι μια ιστορία μερικών ανθρώπων και, μέσω της ζωής τους, η ιστορία της γενιάς μου. Σίγουρα δεν είναι το μόνο δυνατό πορτρέτο, αλλά είναι αναμφίβολα η αντανάκλαση των πολλών αβεβαιοτήτων, ελπίδων, επιτευγμάτων και απογοητεύσεων ορισμένων Κουβανών – οι οποίοι ρίχτηκαν βάναυσα από τους ανέμους της ιστορίας στην ανοιχτή θάλασσα, όπου πολλοί δεν καταφέρνουν να βρουν ένα ασφαλές λιμάνι». Βραβείο Venice Days στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Βενετίας 2014 και Βραβείο Κριτικών Κινηματογράφου στο φεστιβάλ Sao Paolo.

Κωνσταντίνος Καϊμάκης