“Μπόρκμαν”- Το αριστούργημα του προφητικού για την κρίση Ίψεν, στο θέατρο Δ. Χορν!

Αυτό είναι ένα από τα επίπεδα ανάγνωσης του έργου του Ίψεν, το οποίο, όπως όλα τα κλασικά έργα, κινείται σε πολλά επίπεδα: Σε επίπεδο φιλοσοφικό, μιλάει για την σχέση του λαίμαργου ανθρώπου με την φύση, που σαν άλλος «Προμηθέας», όπως τον χαρακτήρισε ο σκηνοθέτης Σταμάτης Φασουλής, επιχείρησε να ξεριζώσει από την φύση αυτό που κρύβει μέσα της και να το προσφέρει στην ανθρωπότητα. Για να υλοποιήσει το όραμά του και να αποθεωθεί, ο τραπεζίτης Μπόργκμαν οδηγήθηκε στην κατάχρηση και από εκεί στην φυλακή.

Το έργο, που ανεβαίνει από τις 24 Οκτωβρίου στο θέατρο Δ. Χορν σε σκηνοθεσία Σ. Φασουλή και με πρωταγωνιστή τον Γιώργο Κιμούλη, έχει και άλλα επίπεδα. Ένα βαθύ ψυχολογικό επίπεδο, με έντονα στοιχεία σασπένς. Οι ήρωες μοιάζουν να κινούνται σε μια παγωμένη λίμνη, να τρέχουν μέσα σ’ αυτήν και κάποια στιγμή, ενώ βρίσκονται στο μέσο, να διαπιστώνουν ότι ο πάγος θα σπάσει και θα βουλιάξουν στο χάος. Αυτό το οριακό συναίσθημα περιγράφει το έργο, όπως δήλωσε η Πέμη Ζούνη στην συνέντευξη τύπου.

Τα στοιχεία του σασπένς θυμίζουν, σύμφωνα με τους συντελεστές, ψυχολογικό θρίλερ. Επίσης, το έργο μιλάει για τον αποξενωμένο άνθρωπο και δηλώνει ξεκάθαρα ότι το προσωπικό όραμα είναι θνησιγενές. Όπως το έθεσε ο Σταμάτης Φασουλής «για να προχωρήσει κάτι, χρειάζεται η συνεργασία των άλλων». Κι όμως, οι ήρωες στο έργο είναι απομονωμένοι, αλλά και εμμονικοί. Μανιακά κυνηγούν κάτι που δεν πρόκειται ποτέ να γίνει, όπως πιστεύει η ηθοποιός Σμαράγδα Σμυρναίου.

Ταυτόχρονα, στο έργο υπάρχει η σύγκρουση των γενεών. Και το ανέβασμα του Σταμάτη Φασουλή ταυτίζεται ως προς αυτό, καθώς στον θίασο που επέλεξε, συνδυάζει πολλές γενιές ηθοποιών (νέων και πιο ώριμων) από άποψη, όπως παραδέχθηκε κι ο ίδιος. Το καινούριο βγαίνει μέσα από την σύγκρουση των γενεών και ο Φασουλής θεωρεί ότι με το συνδυάζει διαφορετικές γενιές ηθοποιών, αυτό το συγκρουσιακό στοιχείο επιτυγχάνεται ευκολότερα.

Γραμμένο το 1896 με κεντρικό ήρωα έναν άνθρωπο παθιασμένο για την εξουσία και τον πλούτο, το έργο είναι ταυτόχρονα κλασσικό και σύγχρονο. Αντικατοπτρίζει την απαξίωση της ηθικής, την ανυπαρξία των συναισθημάτων και το ανελέητο κυνήγι χρήματος και δύναμης, που θα βρεθούν εν τέλει αντιμέτωπα με την αναζωογονητική δύναμη της νέας γενιάς και το δρόμο που θέλει να τραβήξει.

Ο τραπεζίτης Μπόρκμαν που φυλακίστηκε για κατάχρηση, κάνοντας παιχνίδι με τα λεφτά των καταθετών, επιστρέφει στο σπίτι του, αποφασισμένος να μείνει κλεισμένος εκεί μέχρι το θάνατο του. Η γυναίκα του, το παιδί του και η δίδυμη αδελφή της γυναίκας του ζωντανεύουν όλο το παρελθόν και μέσα σε μία νύχτα λύνεται ο γόρδιος δεσμός μιας ολόκληρης ζωής.

Ο Ίψεν υπήρξε ένας από τους μεγαλύτερους δραματουργούς του 19ου αιώνα. Γεννήθηκε το 1828 στην Νορβηγία από μια εύπορη οικογένεια. Όμως η οικογένεια του πτώχευσε και ο Ερρίκος πέρασε δύσκολα εφηβικά χρόνια. Η χρεοκοπία και η ταξική πτώση της οικογένειας, καθώς και ο αλκοολισμός του πατέρα του, έπαιξαν μεγάλο ρόλο στο θεατρικό έργο του Ίψεν. 

Στην διάρκεια της καριέρας ενεπλάκη στο ανέβασμα – ως συγγραφέας, σκηνοθέτης ή παραγωγός- 145 παραστάσεων. Έγραψε πολύ σημαντικά έργα και καθόρισε την δραματουργία του 19ου αιώνα. “Από τον Ίψεν μάθαμε για την αλληλεπίδραση ανάμεσα στο δημόσιο και το ιδωτικό, την ομορφιά της δομής και την ιδέα του δραματουργού ως αφηγητή” γράφει ο Μάικλ Μπίλινγκτον στην Guardian.

Θεωρείται ότι δημιούργησε νέους κανόνες στο ρεαλιστικό δράμα, από τους οποίους επηρεάστηκε και ο Τσέχοφ. Επίσης, στον νεαρό Τζόυς οι αναλυτές διακρίνουν επιρροές από τον Ίψεν. Χαρακτηριστική ήταν η κόντρα του με τον άλλο μεγάλο της σκανδιναβικής δραματουργίας, τον σουηδό Αύγουστο Στρίμπεργκ. Οι δύο τους θεωρούνται τα δύο “αναγκαία” αντίθετα, που έθεσαν τις βάσεις για το ρεαλιστικό δράμα.

Ένα από τα σημαντικότερα και πιο ώριμα αστικά δράματά του, είναι ο “Μπόρκμαν“, ο οποίος ανεβαίνει σε μετάφραση και σκηνοθεσία του Σταμάτη Φασουλή. Τα σκηνικά, των οποίων ο “ποιητικός χαρακτήρας” υπογραμμίστηκε από τους συντελεστές, είναι της Εύας Μανιδάκη, τα κοστούμια με μια ιδαίτερη προσοχή στην λεπτομέρεια, από την Ιωάννα Τσάμη και ο σχεδιασμός Φωτισμών από τον Λευτέρη Παυλόπουλο.

Τους ρόλους ερμηνεύουν ο Γιώργος Κιμούλης, η Πέμη Ζούνη, η Σμαράγδα Σμυρναίου, ο Γιώργος Ζιόβας, η Αμαλία Νίνου, η Νάνα Παπαδάκη, ο Γιάννης Καπελέρης και η Ελευθερία Μπενοβία.
Ημέρες & Ώρες Παραστάσεων: Τετάρτη 20:00, Πέμπτη 21:00, Παρασκευή 21:00 (λαϊκή), Σάββατο 18:00 (λαϊκή) & 21:00, Κυριακή 18:00

Πληροφορίες, εδώ

Γιώργος Σμυρνής