Παγκόσμια Ημέρα για την Ηπατίτιδα: 8 μύθοι και αλήθειες που πρέπει να γνωρίζουμε
Προσθήκη ως αγαπημένη πηγήΜπορεί να μεταδοθεί από ένα φιλί; Υπάρχει εμβόλιο; Θεραπεύεται; Ξεκαθαρίζουμε οκτώ συχνές παρανοήσεις γύρω από την ηπατίτιδα.
Η ηπατίτιδα περιβάλλεται ακόμη από φόβο, ελλιπή ενημέρωση και κοινωνικό στίγμα. Κι όμως, η έγκαιρη εξέταση, ο εμβολιασμός και οι σύγχρονες θεραπείες μπορούν να προλάβουν πολλές από τις σοβαρές επιπλοκές της.
Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Ιογενών Ηπατιτίδων, στις 28 Ιουλίου, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας επισημαίνει ότι 287 εκατομμύρια άνθρωποι ζούσαν το 2024 με χρόνια ηπατίτιδα Β ή C, ενώ 1,3 εκατομμύρια έχασαν τη ζωή τους από τις δύο λοιμώξεις. Το μήνυμα της φετινής εκστρατείας, «Hepatitis: Let’s break it down», εστιάζει στην άρση των εμποδίων που δυσκολεύουν την πρόσβαση στην πρόληψη, τη διάγνωση και τη θεραπεία.
Στην Ελλάδα εκτιμάται ότι περίπου 200.000 άνθρωποι είναι χρόνιοι φορείς της ηπατίτιδας Β και 70.000 της ηπατίτιδας C, σύμφωνα με τον ΕΟΔΥ.
1. Μύθος: Όλες οι ηπατίτιδες είναι ίδιες
Ο όρος «ηπατίτιδα» περιγράφει τη φλεγμονή του ήπατος. Οι ιογενείς ηπατίτιδες προκαλούνται κυρίως από πέντε διαφορετικούς ιούς, τους Α, Β, C, D και Ε, με διαφορετικούς τρόπους μετάδοσης και διαφορετική εξέλιξη.
Η ηπατίτιδα Α συνήθως είναι οξεία και αυτοπεριοριζόμενη, χωρίς να εξελίσσεται σε χρόνια νόσο. Οι ηπατίτιδες Β και C μπορούν να γίνουν χρόνιες και, χωρίς παρακολούθηση ή θεραπεία, να οδηγήσουν σε κίρρωση και καρκίνο του ήπατος. Η ηπατίτιδα D εμφανίζεται μόνο σε ανθρώπους που έχουν μολυνθεί και από τον ιό της ηπατίτιδας Β.
2. Μύθος: Όποιος έχει ηπατίτιδα έχει συμπτώματα
Πολλοί άνθρωποι δεν παρουσιάζουν συμπτώματα για χρόνια. Ακόμη και η χρόνια λοίμωξη μπορεί να εξελίσσεται σιωπηλά, ενώ ο ασθενής αισθάνεται καλά.
Όταν εμφανίζονται συμπτώματα, μπορεί να περιλαμβάνουν έντονη κόπωση, ανορεξία, ναυτία, εμετούς, πόνο ή βάρος στο πάνω δεξί μέρος της κοιλιάς, πυρετό, σκουρόχρωμα ούρα και ίκτερο, δηλαδή κιτρίνισμα του δέρματος και των ματιών. Η απουσία αυτών των ενδείξεων δεν αποκλείει τη λοίμωξη.
3. Μύθος: Η ηπατίτιδα μεταδίδεται με την καθημερινή επαφή
Η χειραψία, η αγκαλιά, ο βήχας, το φτέρνισμα, η κοινή χρήση πιάτων ή ποτηριών και η χρήση της ίδιας τουαλέτας δεν μεταδίδουν την ηπατίτιδα Β. Αντίστοιχα, η ηπατίτιδα C μεταδίδεται κυρίως μέσω μολυσμένου αίματος και όχι μέσω της συνηθισμένης κοινωνικής επαφής.
Η ηπατίτιδα Β μπορεί να μεταδοθεί με το αίμα, τη σεξουαλική επαφή και από τη μητέρα στο παιδί, κυρίως κατά τον τοκετό. Η ηπατίτιδα C συνδέεται κυρίως με την έκθεση σε μολυσμένο αίμα, όπως μέσω κοινής χρήσης συριγγών ή μη αποστειρωμένου εξοπλισμού.
4. Μύθος: Κινδυνεύουν μόνο όσοι κάνουν χρήση ενδοφλέβιων ουσιών
Η κοινή χρήση συριγγών αποτελεί σημαντικό παράγοντα κινδύνου, αλλά δεν είναι ο μοναδικός. Έκθεση μπορεί να υπάρξει από μη ασφαλείς ιατρικές ή αισθητικές πράξεις, τατουάζ και piercing με ανεπαρκώς αποστειρωμένο εξοπλισμό, κοινή χρήση ξυραφιών ή οδοντόβουρτσας και επαγγελματικό τραυματισμό με βελόνα.
Για την ηπατίτιδα Β, αυξημένο κίνδυνο ενέχει και η σεξουαλική επαφή χωρίς προφύλαξη. Η ενημέρωση για τους πραγματικούς τρόπους μετάδοσης περιορίζει τόσο τη λοίμωξη όσο και τον αδικαιολόγητο στιγματισμό των ασθενών.
5. Μύθος: Οι φυσιολογικές τρανσαμινάσες αποκλείουν την ηπατίτιδα
Οι συνηθισμένες αιματολογικές εξετάσεις και οι τιμές των ηπατικών ενζύμων δεν αρκούν πάντοτε για να αποκλείσουν τη χρόνια ηπατίτιδα Β ή C. Ένας άνθρωπος μπορεί να έχει φυσιολογικές τρανσαμινάσες και παρ’ όλα αυτά να φέρει τον ιό.
Η διάγνωση απαιτεί ειδικές εξετάσεις αίματος για αντιγόνα, αντισώματα και, όπου χρειάζεται, για το γενετικό υλικό του ιού. Ο γιατρός αποφασίζει ποιες εξετάσεις χρειάζονται, ανάλογα με το ιστορικό και τους πιθανούς παράγοντες έκθεσης.
6. Μύθος: Υπάρχει ένα εμβόλιο που προστατεύει από κάθε τύπο
Υπάρχουν αποτελεσματικά εμβόλια για την ηπατίτιδα Α και την ηπατίτιδα Β. Ο εμβολιασμός κατά της ηπατίτιδας Β προστατεύει έμμεσα και από την ηπατίτιδα D, καθώς ο ιός D χρειάζεται την παρουσία του ιού Β για να πολλαπλασιαστεί.
Εμβόλιο για την ηπατίτιδα C δεν έχει ακόμη αναπτυχθεί. Η πρόληψη βασίζεται στην αποφυγή έκθεσης σε μολυσμένο αίμα, στη χρήση αποστειρωμένου εξοπλισμού και στον έγκαιρο έλεγχο.
7. Μύθος: Η ηπατίτιδα C παραμένει για πάντα
Οι άμεσης δράσης αντιιικές θεραπείες έχουν αλλάξει ριζικά την αντιμετώπιση της ηπατίτιδας C. Με αγωγή διάρκειας συνήθως 8-12 εβδομάδων, το ποσοστό ίασης ξεπερνά το 95%, σύμφωνα με τον ΠΟΥ.
Η επιτυχής θεραπεία δεν προσφέρει ανοσία. Ένας άνθρωπος που έχει θεραπευτεί μπορεί να μολυνθεί ξανά, εάν εκτεθεί εκ νέου στον ιό. Όσοι έχουν ήδη εμφανίσει προχωρημένη ηπατική βλάβη χρειάζονται συνεχή ιατρική παρακολούθηση και μετά την ίαση.
8. Μύθος: Για τη χρόνια ηπατίτιδα Β δεν μπορεί να γίνει τίποτα
Η χρόνια ηπατίτιδα Β μπορεί να ελεγχθεί αποτελεσματικά με αντιιική αγωγή, όταν υπάρχει σχετική ένδειξη. Η θεραπεία περιορίζει τον πολλαπλασιασμό του ιού και μειώνει τον κίνδυνο κίρρωσης, ηπατικής ανεπάρκειας και καρκίνου του ήπατος.
Δεν χρειάζονται όλοι οι ασθενείς την ίδια αγωγή ή την ίδια στιγμή. Απαραίτητη παραμένει η τακτική παρακολούθηση από ειδικό, ακόμη και όταν δεν υπάρχουν ενοχλήματα. Το κρίσιμο βήμα είναι η διάγνωση, καθώς η γνώση της λοίμωξης επιτρέπει την έγκαιρη προστασία του ήπατος και των ανθρώπων του στενού περιβάλλοντος.
