Μικροβίωμα: Μπορεί η σύνθεσή του να επηρεάζει τον κίνδυνο για καρκίνο του εντέρου;
Προσθήκη ως αγαπημένη πηγήΝέα έρευνα εξετάζει πώς τα βακτήρια του εντέρου ίσως συνδέονται με την αύξηση του καρκίνου παχέος εντέρου σε νεότερες ηλικίες.
Τα τελευταία χρόνια, όλο και περισσότεροι νέοι άνθρωποι έρχονται αντιμέτωποι με μια διάγνωση που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν κυρίως «υπόθεση» μεγαλύτερων ηλικιών: τον καρκίνο του παχέος εντέρου. Και αυτό είναι που προβληματίζει περισσότερο τους επιστήμονες. Άνθρωποι που γυμνάζονται, προσέχουν τη διατροφή τους, δεν καπνίζουν και γενικά ακολουθούν έναν υγιεινό τρόπο ζωής, εμφανίζουν γαστρεντερικούς καρκίνους χωρίς να έχουν τους κλασικούς επιβαρυντικούς παράγοντες.
Μέσα σε αυτή τη νέα πραγματικότητα, οι ερευνητές στρέφουν όλο και περισσότερο την προσοχή τους σε έναν «αόρατο κόσμο» που υπάρχει μέσα στο σώμα μας: το μικροβίωμα του εντέρου. Δηλαδή τα δισεκατομμύρια βακτήρια και μικροοργανισμούς που ζουν φυσιολογικά στο πεπτικό μας σύστημα και επηρεάζουν πολύ περισσότερα από όσα πιστεύαμε μέχρι σήμερα.
Νέα επιστημονικά δεδομένα δείχνουν ότι η ισορροπία αυτών των βακτηρίων ίσως συνδέεται με τον αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του παχέος εντέρου, ιδιαίτερα σε νεότερες ηλικίες. Και το πιο εντυπωσιακό είναι ότι αυτή η επίδραση μπορεί να ξεκινά ήδη από τα πρώτα χρόνια ζωής.
Τα περιστατικά αυξάνονται στις νεότερες ηλικίες
Σύμφωνα με στοιχεία που δημοσιεύθηκαν στο Interdisciplinary International Journal of the American Cancer Society, τα περιστατικά γαστρεντερικών καρκίνων αναμένεται να διπλασιαστούν παγκοσμίως έως το 2050. Οι μεγαλύτερες αυξήσεις προβλέπεται να καταγραφούν στον καρκίνο του παγκρέατος αλλά και στους θανάτους από καρκίνο του παχέος εντέρου.
Παράλληλα, το Dana-Farber Cancer Institute αναφέρει ότι τα ποσοστά καρκίνου του παχέος εντέρου αυξάνονται κάθε χρόνο κατά 1% έως 3%, κυρίως σε ανθρώπους ηλικίας 20, 30 και 40 ετών.
Το πιο ανησυχητικό στοιχείο είναι ότι όλο και περισσότεροι νέοι όχι μόνο διαγιγνώσκονται, αλλά χάνουν και τη ζωή τους από τη νόσο. Στις ΗΠΑ, ο καρκίνος του παχέος εντέρου αποτελεί πλέον την κυριότερη αιτία θανάτου από καρκίνο σε άτομα κάτω των 50 ετών.
Τι είναι το μικροβίωμα του εντέρου
Οι ειδικοί τονίζουν ότι η αύξηση της παχυσαρκίας ή η έλλειψη άσκησης από μόνες τους δεν αρκούν για να εξηγήσουν αυτή τη ραγδαία άνοδο. Η επιστημονική κοινότητα εξετάζει πλέον πολύ πιο σύνθετους μηχανισμούς που συνδέονται με το περιβάλλον, τη διατροφή, τη χρήση φαρμάκων, τις χημικές ουσίες αλλά και το μικροβίωμα του εντέρου.
Το μικροβίωμα αποτελείται από δισεκατομμύρια βακτήρια και μικροοργανισμούς που ζουν φυσιολογικά στο πεπτικό μας σύστημα και συμβάλλουν στην άμυνα του οργανισμού, στη φλεγμονή, στον μεταβολισμό αλλά ακόμη και στη λειτουργία του ανοσοποιητικού.
Το πρόβλημα είναι ότι η σύνθεσή του αλλάζει συνεχώς, επηρεαζόμενη από τη διατροφή, τα αντιβιοτικά, τα φάρμακα, το άγχος και τον τρόπο ζωής. Αυτό κάνει τη μελέτη του εξαιρετικά δύσκολη.
Το βακτήριο που απασχολεί τους επιστήμονες
Οι επιστήμονες εξετάζουν πλέον πιο στενά ορισμένα βακτήρια που φαίνεται να επηρεάζουν άμεσα το DNA των κυττάρων του εντέρου. Ένα από αυτά είναι το colibactin, ένα βακτήριο που παράγει τοξίνες οι οποίες μπορούν να προκαλέσουν γενετικές βλάβες στα κύτταρα του παχέος εντέρου.
Μάλιστα, έρευνες δείχνουν ότι οι μεταλλάξεις που σχετίζονται με αυτή τη βακτηριακή δράση εμφανίζονται συχνότερα σε νεότερους ασθενείς με καρκίνο του παχέος εντέρου σε σχέση με μεγαλύτερους σε ηλικία ασθενείς.
Οι ειδικοί εξηγούν ότι στο τελικό τμήμα του παχέος εντέρου συγκεντρώνεται μεγάλος αριθμός βακτηρίων, καθώς εκεί απομακρύνεται το μεγαλύτερο ποσοστό νερού από τα κόπρανα. Αυτό πιθανόν επιτρέπει σε ορισμένες τοξικές ουσίες να συγκεντρώνονται περισσότερο και να προκαλούν μακροχρόνιες βλάβες.
Οι ερευνητές θεωρούν επίσης ότι δεν είναι μόνο τα ίδια τα βακτήρια που μπορεί να επηρεάζουν τον κίνδυνο καρκίνου, αλλά και τα υποπροϊόντα του μεταβολισμού τους. Ορισμένες ουσίες που παράγονται μέσα στο έντερο ενδέχεται να μετατρέπονται σε ακόμη πιο επιβλαβείς χημικές ενώσεις για τον οργανισμό.
Ο ρόλος της βρεφικής ηλικίας
Ένα ακόμη στοιχείο που προκαλεί έντονο επιστημονικό ενδιαφέρον είναι το γεγονός ότι το μικροβίωμα φαίνεται να διαμορφώνεται ήδη από τη βρεφική ηλικία. Μια μελέτη κατέγραψε αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του παχέος εντέρου αργότερα στη ζωή σε άτομα που είχαν θηλάσει ως βρέφη.
Οι επιστήμονες σπεύδουν να ξεκαθαρίσουν ότι αυτό δεν σημαίνει σε καμία περίπτωση πως ο θηλασμός είναι επιβλαβής. Αντίθετα, εξακολουθεί να θεωρείται εξαιρετικά ωφέλιμος για την υγεία του παιδιού.
Αυτό που προσπαθούν να κατανοήσουν οι ερευνητές είναι αν ορισμένες ουσίες ή βακτήρια εγκαθίστανται πολύ νωρίς στον οργανισμό και επηρεάζουν τη μελλοντική υγεία του εντέρου. Οι ειδικοί θεωρούν πλέον ότι οι πρώτοι μήνες και τα πρώτα χρόνια ζωής ίσως παίζουν καθοριστικό ρόλο στη μελλοντική ισορροπία του μικροβιώματος.
Τι προσπαθεί να καταλάβει σήμερα η επιστήμη
Το συμπέρασμα της επιστημονικής κοινότητας είναι ότι το έντερο και τα βακτήρια που ζουν σε αυτό επηρεάζουν πολύ περισσότερες λειτουργίες του οργανισμού απ’ όσες γνωρίζαμε μέχρι σήμερα.
Παρ’ όλα αυτά, οι επιστήμονες τονίζουν ότι η έρευνα βρίσκεται ακόμη σε πρώιμο στάδιο και δεν υπάρχουν ακόμη σαφείς οδηγίες πρόληψης που να βασίζονται αποκλειστικά στο μικροβίωμα.
Αυτό που θεωρείται βέβαιο είναι ότι η υγεία του εντέρου βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο της παγκόσμιας επιστημονικής έρευνας. Και ίσως τα επόμενα χρόνια το μικροβίωμα αποδειχθεί ένα από τα σημαντικότερα «κλειδιά» για την πρόληψη και την καλύτερη κατανόηση του καρκίνου του παχέος εντέρου.
