Πότε ένας άντρας είναι πολύ μεγάλος για να γίνει πατέρας;

Οι συγκεκριμένοι σίγουρα δεν είναι οι πρώτοι ηλικιωμένοι πατέρες: αρκετοί ακόμη άνδρες ηθοποιοί, μουσικοί πολλών εθνικοτήτων, έχουν αποκτήσει παιδιά σε προχωρημένη ηλικία. Και συνολικά, η μέση ηλικία των νέων πατέρων αυξάνεται σταθερά με τα χρόνια. Έρευνες δείχνουν ότι μεταξύ 1972 και 2015 αυξήθηκε κατά 3,5 έτη: ο μέσος πατέρας στις ΗΠΑ είναι 30,9 ετών, ενώ το 9% των πατέρων ήταν τουλάχιστον 40 ετών όταν γεννήθηκε το παιδί τους. Ο γηραιότερος πατέρας που έχει καταγραφεί ποτέ, τουλάχιστον σύμφωνα με το Ρεκόρ Γκίνες, ήταν 92 ετών, αν και κατά καιρούς εμφανίζονται ανεπίσημοι ισχυρισμοί για ακόμη μεγαλύτερες ηλικίες.

Τον Δεκέμβριο του 2022, ερευνητές από το Πανεπιστήμιο της Γιούτα και άλλα ιδρύματα δημοσίευσαν μια εκτενή ανασκόπηση σχετικά με την «προχωρημένη πατρική ηλικία» και τις επιπτώσεις της στη γονιμότητα, τα προβλήματα στην εγκυμοσύνη και την υγεία των παιδιών.

Αν και πολλές από τις μελέτες δεν περιλάμβαναν άνδρες στα 80 τους χρόνια, λόγω της σπανιότητας τέτοιων περιπτώσεων, τα δεδομένα δείχνουν ότι το σπέρμα ανδρών στη δεκαετία των 40 και των 50 παρουσιάζει ήδη χαμηλότερη ποιότητα ως προς τον όγκο, τον αριθμό, την κινητικότητα και τις μεταλλάξεις.

Οι αλλαγές αυτές σημαίνουν ότι η προχωρημένη πατρική ηλικία «συνδέεται ισχυρά με αυξημένο κίνδυνο όχι μόνο υπογονιμότητας αλλά και αυτόματη αποβολή μετά από φυσική σύλληψη», όπως σημειώνουν οι ερευνητές. Αρκετές μελέτες, επισημαίνουν, έχουν δείξει ότι η μεγαλύτερη ηλικία του πατέρα αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο αποβολής.

Έπειτα, υπάρχει και ο κίνδυνος εμφάνισης νοσημάτων μετά τη γέννηση. Είναι γνωστό ήδη από τη δεκαετία του 1950 ότι οι μεγαλύτερης ηλικίας πατέρες έχουν αυξημένη πιθανότητα να αποκτήσουν παιδιά με αχονδροπλασία, μία γενετική διαταραχή. Έκτοτε, έχουν προκύψει συσχετίσεις και με άλλες παθήσεις.

«Καθίσταται ολοένα και πιο σαφές ότι η προχωρημένη πατρική ηλικία, όπως και η προχωρημένη μητρική ηλικία, συνδέεται με δυσμενείς επιπτώσεις στην υγεία των απογόνων», αναφέρουν οι ερευνητές από τη Γιούτα.

Ερευνητές στο Stanford University, για παράδειγμα, διαπίστωσαν ότι η μεγαλύτερη ηλικία του πατέρα συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο χαμηλού βάρους γέννησης και επιληπτικών κρίσεων στα νεογνά. Η προχωρημένη πατρική ηλικία σχετίζεται επίσης με αυξημένα ποσοστά διαφόρων παιδικών καρκίνων, καθώς και με συγγενείς καρδιοπάθειες.

Αξίζει, ωστόσο, να σημειωθεί ότι, όπως συμβαίνει με πολλές μελέτες που εξετάζουν συσχετίσεις μεταξύ υγείας και πιθανών αιτίων, οι μηχανισμοί δεν είναι απολύτως σαφείς. Ενδέχεται να παίζουν ρόλο και άλλοι επιβαρυντικοί παράγοντες, όπως ο τρόπος ζωής των γονέων και η περιβαλλοντική ρύπανση.

Παρά ταύτα, οι ερευνητές έχουν διαπιστώσει ότι, καθώς οι άνδρες μεγαλώνουν, συσσωρεύονται μεταλλάξεις και βλάβες στο DNA των κυττάρων που σχηματίζουν το σπέρμα, οι οποίες μπορούν να μεταβιβαστούν στην επόμενη γενιά.

Μελέτες όπως αυτές οδηγούν σε αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο οι γιατροί και οι επιστήμονες προσεγγίζουν συνολικά τη γονιμότητα. Παραδοσιακά, η προσοχή επικεντρωνόταν κυρίως στη γυναίκα και στην ηλικία της όταν ένα ζευγάρι αντιμετώπιζε δυσκολίες σύλληψης. Πράγματι, μεγάλο μέρος της έρευνας έχει εστιάσει στη γυναικεία γονιμότητα. Ωστόσο, πλέον καθίσταται σαφές ότι, παρότι η ανδρική γονιμότητα μειώνεται πιο αργά και σε μεγαλύτερη ηλικία σε σύγκριση με τις γυναίκες, η ηλικία του πατέρα εξακολουθεί να έχει σημασία.