Εμβόλια για ενήλικες: Τα απαραίτητα και τα πιο ειδικά

Ο εμβολιασμός δεν είναι μια διαδικασία που ολοκληρώνεται στην παιδική ηλικία. Αντίθετα, αποτελεί ένα διαρκές «εργαλείο» πρόληψης που εξελίσσεται μαζί με τον οργανισμό μας. Καθώς περνούν τα χρόνια, το ανοσοποιητικό σύστημα μεταβάλλεται, οι συνθήκες ζωής διαφοροποιούνται και η έκθεση σε λοιμώξεις γίνεται πιο σύνθετη. Παρ’ όλα αυτά, πολλοί ενήλικες δεν γνωρίζουν ποια εμβόλια χρειάζονται ή θεωρούν ότι καλύπτονται από όσα έκαναν ως παιδιά. Ωστόσο, η πραγματικότητα είναι διαφορετική. Ο εμβολιασμός ενηλίκων αποτελεί κρίσιμο κομμάτι της σύγχρονης πρόληψης, όχι μόνο για την ατομική υγεία αλλά και για τη δημόσια υγεία συνολικά.

Όπως επισημαίνουν η Καθηγήτρια Θεραπευτικής – Επιδημιολογίας – Προληπτικής Ιατρικής, Παθολόγος Θεοδώρα Ψαλτοπούλου, η Βιολόγος Αλεξάνδρα Σταυροπούλου και ο Καθηγητής Θεραπευτικής – Ογκολογίας – Αιματολογίας, Διευθυντής Θεραπευτικής Κλινικής και τέως Πρύτανης ΕΚΠΑ Θάνος Δημόπουλος, τα εμβόλια λειτουργούν ως «εκπαίδευση» του ανοσοποιητικού συστήματος. Χωρίς να προκαλούν τη νόσο, το βοηθούν να αναγνωρίζει και να αντιμετωπίζει τα παθογόνα, εξασφαλίζοντας ταχύτερη και αποτελεσματικότερη άμυνα.

Τα βασικά εμβόλια που πρέπει να (ξανα)κάνουμε και στην ενήλικη ζωή

Ορισμένα εμβόλια αφορούν σε σχεδόν όλους τους ενήλικες, ανεξάρτητα από ηλικία ή τρόπο ζωής. Το εμβόλιο που προστατεύει από τέτανο, διφθερίτιδα και κοκκύτη, αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα. Ακόμη κι όταν οι απαραίτητες δόσεις ολοκληρωθούν στην παιδική ηλικία, χρειάζεται αναμνηστική δόση Td κάθε 10 χρόνια, ενώ για τις εγκύους συνιστάται σε κάθε κύηση, μεταξύ 27ης και 36ης εβδομάδας.

Εξίσου σημαντικό παραμένει το ετήσιο αντιγριπικό εμβόλιο, ιδιαίτερα για μεγαλύτερες ηλικίες και για τις ευάλωτες ομάδες. Τα εμβόλια κατά της COVID-19 εξακολουθούν να έχουν ρόλο στην πρόληψη σοβαρής νόσησης, ενώ το εμβόλιο του πνευμονιόκοκκου είναι πολύ σημαντικό, καθώς μπορεί να προκαλέσει πνευμονία, σηψαιμία και μηνιγγίτιδα.

Τα τελευταία χρόνια στη λίστα των εμβολίων που γίνονται στους ενήλικες έχει προστεθεί και το εμβόλιο για τον RSV, που αφορά κυρίως σε μεγαλύτερους σε ηλικία ενήλικες ή άτομα με υποκείμενα νοσήματα, καθώς και εγκύους για την προστασία των νεογνών.

Εμβόλια που σχετίζονται με την ηλικία

Καθώς αυξάνεται η ηλικία, αυξάνεται και ο κίνδυνος για συγκεκριμένες λοιμώξεις. Ο έρπης ζωστήρας, για παράδειγμα, εμφανίζεται συχνότερα μετά τα 50 και μπορεί να προκαλέσει έντονο και παρατεταμένο νευροπαθητικό πόνο. Το εμβόλιο χορηγείται σε δύο δόσεις και προσφέρει υψηλή προστασία, ενώ συνιστάται και σε νεότερους ενήλικες με ανοσοκαταστολή.

Το εμβόλιο κατά του HPV παραμένει ιδιαίτερα σημαντικό, καθώς συνδέεται με την πρόληψη καρκίνων, κυρίως του τραχήλου της μήτρας αλλά και ορισμένων μορφών καρκίνου του λαιμού. Αν και ξεκινά σε μικρή ηλικία, μπορεί να χορηγηθεί και σε νεαρούς ενήλικες, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις εξετάζεται και για ηλικίες έως 45 ετών.

«Παιδικές» ασθένειες που δεν είναι αθώες στους ενήλικες

Ορισμένες λοιμώξεις που θεωρούνται ήπιες στην παιδική ηλικία μπορεί να εξελιχθούν σοβαρά στους ενήλικες. Η ανεμευλογιά είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα, καθώς σε μεγαλύτερες ηλικίες συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο επιπλοκών, όπως πνευμονία, ιδίως σε εγκύους.

Αντίστοιχα, η ιλαρά, η παρωτίτιδα και η ερυθρά, από τις οποίες προστατεύει το εμβόλιο MMR, μπορεί να προκαλέσουν σοβαρές επιπλοκές. Η ερυθρά, ειδικά στην εγκυμοσύνη, συνδέεται με σοβαρές συγγενείς ανωμαλίες, ενώ η παρωτίτιδα στους ενήλικες μπορεί να επηρεάσει το αναπαραγωγικό σύστημα.

Εμβόλια για ειδικές συνθήκες και τρόπο ζωής

Ορισμένα εμβόλια δεν αφορούν στο σύνολο του πληθυσμού, αλλά συγκεκριμένες ομάδες. Ο εμβολιασμός κατά του μηνιγγιτιδόκοκκου, για παράδειγμα, συνιστάται σε νέους που ζουν σε φοιτητικές εστίες ή στρατιωτικούς χώρους, καθώς και σε ταξιδιώτες προς περιοχές αυξημένου κινδύνου.

Τα εμβόλια για την ηπατίτιδα Α και Β σχετίζονται με τον τρόπο ζωής και τις συνθήκες έκθεσης. Η ηπατίτιδα Α μεταδίδεται κυρίως μέσω τροφίμων και νερού, ενώ η ηπατίτιδα Β μέσω αίματος και σωματικών υγρών. Και στις δύο περιπτώσεις, η πρόληψη μέσω εμβολιασμού είναι καθοριστική.

Ιδιαίτερη κατηγορία αποτελούν και τα ταξιδιωτικά εμβόλια, τα οποία ενδέχεται να είναι απαραίτητα για την είσοδο σε συγκεκριμένες χώρες. Ο προγραμματισμός καλό είναι να γίνεται τουλάχιστον έναν μήνα πριν το ταξίδι.

Τι χρειάζεται να κάνει ένας ενήλικας σήμερα

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ8 ερωτήσεις και απαντήσεις για τη λιποπρωτεΐνη άλφα12.09.2018

Η ενημέρωση γύρω από τον εμβολιασμό ενηλίκων παραμένει περιορισμένη, γεγονός που οδηγεί σε κενά προστασίας. Στην πράξη, αυτό που χρειάζεται είναι μια απλή αλλά ουσιαστική προσέγγιση: έλεγχος του ιστορικού εμβολιασμού, συζήτηση με τον θεράποντα ιατρό και επικαιροποίηση των εμβολίων με βάση την ηλικία, την υγεία και τον τρόπο ζωής.