8 ερωτήσεις και απαντήσεις για τη λιποπρωτεΐνη άλφα

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Ευαισθητοποίησης για την Lp(a), που έχει καθιερωθεί στις 24 Μαρτίου από την FH Europe Foundation και την Family Heart Foundation, η Ελληνική Εταιρεία Αθηροσκλήρωσης υπενθυμίζει τη σημασία ενός δείκτη που μέχρι πρόσφατα δεν βρισκόταν στο επίκεντρο της πρόληψης. Πλέον, μέσα από την εθνική δράση «ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ» του Υπουργείου Υγείας, όλο και περισσότεροι Έλληνες άνω των 30 ετών έρχονται σε επαφή με τη μέτρησή του.

Τι ακριβώς είναι η Lp(a);

Η Lp(a) ανήκει στις λιποπρωτεΐνες του αίματος και θυμίζει σε μεγάλο βαθμό την LDL χοληστερόλη. Η βασική της διαφοροποίηση είναι ότι περιέχει την απολιποπρωτεΐνη (a), η οποία αυξάνει τη βλαπτική της δράση στο αγγειακό σύστημα. Παράγεται στο ήπαρ και τα επίπεδά της καθορίζονται κυρίως από τα γονίδια. Αυτό σημαίνει ότι είναι κληρονομική και δεν επηρεάζεται ουσιαστικά από αλλαγές στον τρόπο ζωής, όπως η διατροφή ή η άσκηση, ενώ στις γυναίκες μπορεί να αυξηθεί ελαφρώς μετά την εμμηνόπαυση.

Ποιος είναι ο ρόλος της στην υγεία;

Αν και φαίνεται να συμμετέχει σε φυσιολογικές διεργασίες, όπως η επούλωση τραυμάτων, όταν βρίσκεται σε υψηλά επίπεδα συνδέεται με την ανάπτυξη αθηροσκλήρωσης. Η αυξημένη Lp(a) σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο για έμφραγμα, εγκεφαλικό επεισόδιο, νόσο των περιφερικών αρτηριών και στένωση της αορτικής βαλβίδας.

Πόσο συχνά εμφανίζεται;

Η αυξημένη Lp(a) αφορά περίπου το 20% του παγκόσμιου πληθυσμού. Στην Ελλάδα, η μελέτη ΑΤΤΙΚΗ έδειξε ότι σχεδόν 1 στους 5 Έλληνες έχει υψηλές τιμές, χωρίς διαφορά μεταξύ ανδρών και γυναικών. Παρά τη συχνότητά της, η πλειονότητα του πληθυσμού δεν έχει ελέγξει ποτέ τα επίπεδά της.

Γιατί έχει αρχίσει να μας απασχολεί τώρα;

Μέχρι πρόσφατα, η Lp(a) δεν αποτελούσε μέρος της συστηματικής εκτίμησης καρδιαγγειακού κινδύνου. Ωστόσο, νέα δεδομένα δείχνουν ότι η μέτρησή της μπορεί να αναδείξει ασθενείς υψηλού κινδύνου που δεν εντοπίζονται με τους κλασικούς δείκτες.

Πώς και πότε πρέπει να μετράται;

Η εξέταση γίνεται με απλή αιμοληψία. Τιμές πάνω από 50 mg/dL (ή 125 nmol/L) θεωρούνται αυξημένες. Οι διεθνείς και ελληνικές επιστημονικές εταιρείες συστήνουν μία μέτρηση κατά τη διάρκεια της ζωής, χωρίς ανάγκη συχνών επαναλήψεων, καθώς τα επίπεδα παραμένουν σχετικά σταθερά.

Τι σημαίνει πρακτικά μια υψηλή τιμή;

Δεδομένου ότι δεν υπάρχουν ακόμη θεραπείες που να μειώνουν αποτελεσματικά τη Lp(a), η στρατηγική εστιάζει στον συνολικό έλεγχο του καρδιαγγειακού κινδύνου.

Αυτό περιλαμβάνει:

• διακοπή καπνίσματος
• ρύθμιση της LDL χοληστερόλης
• έλεγχο αρτηριακής πίεσης και σακχάρου
• διατήρηση φυσιολογικού βάρους
• υιοθέτηση υγιεινών συνηθειών

Τι αναμένεται τα επόμενα χρόνια;

Νέα φάρμακα που στοχεύουν ειδικά στη μείωση της Lp(a) βρίσκονται ήδη σε στάδιο κλινικών δοκιμών. Το ερώτημα που παραμένει είναι αν η μείωση των επιπέδων θα μεταφραστεί και σε ουσιαστική μείωση των καρδιαγγειακών συμβαμάτων.

Γιατί έχει σημασία να τη γνωρίζουμε;

Υπολογίζεται ότι 1,4 δισεκατομμύρια άνθρωποι παγκοσμίως έχουν αυξημένη Lp(a), όμως μόνο ένα μικρό ποσοστό γνωρίζει τα επίπεδά του.