Από την Πρωτομαγιά του Σικάγο στο σήμερα: Από το 8ωρο μέχρι το 13ωρο, 140 χρόνια δρόμος

Πριν από ακριβώς 140 χρόνια, η 1η ημέρα του Μαϊου άλλαξε για πάντα νόημα, όταν στο Σικάγο, ξεκίνησε μια από τις πιο ιστορικές και μαζικές απεργίες στην ιστορία. Τότε χιλιάδες εργάτες είχαν κατακλύσει τους δρόμους, διεκδικώντας τα δικαιώματά τους, διαδηλώνοντας κατά της εκμετάλλευσης, της εξάντλησης, της αποστράγγισης του χρόνου τους, της ζωής τους. Οι εργαζόμενοι δεν ήθελαν να ζουν για να δουλεύουν, αλλά να ζουν τη ζωή τους με αξιοπρέπεια, να εργάζονται υπό καλύτερες συνθήκες και μετά να έχουν τον χρόνο για να μπορέσουν να “ζήσουν” τη ζωή τους.

Ο Καρλ Μαρξ θα έγραφε στο magnus opus του, το “Κεφάλαιο”, για τον εργάσιμο χρόνο: “Η δημιουργία μιας κανονικής ημέρας εργασίας είναι το προϊόν ενός μακροχρόνιου – κρυφού ή φανερού – εμφυλίου πολέμου ανάμεσα στην κεφαλαιοκρατική και την εργατική τάξη”. Δύο δεκαετίες μετά, θα επιβεβαιωνόταν (ξανά) στο Σικάγο.

Η εργατική τάξη, λοιπόν, απαιτούσε να καθιερωθεί το 8ωρο ως ημερήσιος εργάσιμος χρόνος, αντί της 10ωρης, 11ωρης ακόμα και 13ωρης εργασίας που τότε πολύ εύκολα επέβαλαν οι εργοδότες. Ή όπως πολύ απλά δήλωναν οι απεργοί στα συνθήματά τους, ήθελαν: “8 ώρες για εργασία, 8 ώρες για ανάπαυση και 8 ώρες για ο,τι θέλουμε”. Τόσο απλό.

Με αυτό το αίτημα, κατέβηκαν στον δρόμο σχεδόν μισό εκατομμύριο εργάτες στις περισσότερες μεγάλες πόλεις των ΗΠΑ, με το Σικάγο να αποτελεί φωτεινό “φάρο” του αγώνα τους. Η απεργία πήρε τόσο μαζικές διαστάσεις, που οι αστυνομικές αρχές έφτασαν την 3η ημέρα του Μαϊου να πυροβολούν εν ψυχρώ τους απεργούς. Την επόμενη ημέρα και μετά τα γεγονότα στο Χεϊμάρκετ στήθηκε μια παντελώς σκηνοθετημένη δίκη με κατηγορούμενος οχτώ ηγέτες του εργατικού κινήματος της εποχής. Τελικά, στις 11 Νοεμβρίου του 1887, τέσσερις από αυτούς, οι Πάρσονς, Σπάις, Φίσερ και Εγκελ εκτελέστηκαν, και τα ονόματά τους πέρασαν στην ιστορία.

Για την ιστορία του εργατικού κινήματος των ΗΠΑ και τα γεγονότα που εκτυλίχθηκαν την Πρωτομαγιά του 1886, μπορείτε να διαβάσετε το πολύ ενδιαφέρον βιβλίο των Ρίτσαρντ Ο. Μπόγιερ και Χέρμπερτ Μ. Μόρε, «Η άγνωστη Ιστορία του εργατικού κινήματος των ΗΠΑ», (κυκλοφορεί από τις εκδόσεις «Σύγχρονη Εποχή»). Κατά τ’ άλλα, το αποτέλεσμα και τους καρπόυς του αγώνα των χιλιάδων αυτών (και πολλών άλλων) απεργών εργάτων, τα γνωρίζουμε και τα “απολαμβάνουμε” μέχρι σήμερα. Ή μάλλον έτσι νομίζαμε.

Η φετινή Πρωτομαγιά μάς βρίσκει ανάμεσα σε συνεχόμενες πολεμικές συγκρούσεις, με χιλιάδες θύματα, με εργαζόμενους σε φρεγάτες να ρισκάρουν τη ζωή τους “για τ’αφέντη το φαϊ” που λέει και ο ποιητής. Η λεγόμενη πολεμική οικονομία έχει μπει σε τρελή τροχιά και ποιος καλείται να “πληρώσει” (κυριολεκτικά και μεταφορικά); Φυσικά, οι εργαζόμενοι, είτε με το πανάκριβο ρεύμα, τις αυξήσεις σε καύσιμα, σούπερ μάρκετ, είτε κυριολεκτικά σε περίπτωση εμπλοκής στον πόλεμο.

140 χρόνια μετά την Πρωτομαγιά του 1886, λοιπόν, και ενώ τα σύγχρονα δεδομένα και οι τεχνολογικές εξελίξεις θα επέτρεπαν μείωση του εργασιμου χρόνου – 7ωρη, πενθήμερη εργασία – εμείς όχι μόνο δεν προχωράμε μπροστά, αλλά κάνουμε βήματα πίσω. Αντι να συζητάμε για περισσότερο ελεύθερο χρόνο για τους εργαζόμενους, επιστρέφουμε στον μεσαίωνα, στο 1886, τότε που ήταν οκέι οι άνθρωποι να εργάζονται 13 ώρες.

Προφανώς, σε πολλούς κλάδους, όπως ο επισιτισμός, ο τουρισμός (aka “σεζόν”), τα 13ωρα και η “μαύρη” υπερ-εργασία δεν ήταν κάποιος τρελός μύθος. Απλά τώρα έγινε νόμιμο. Μόλις πριν από μερικούς μήνες, δηλαδή, ψηφίστηκε και με τη βούλα η 13ωρη εργασία και ναι, πλέον “εχουμε ενα κίνητρο και μια ευκαιρία” – όπως πολύ εύγλωττα έθεσε ο 19χρονος ΟΝΝΕΔίτης φοιτητής Νομικής που τυχαία βρέθηκε στην εκπομπή της Τατιάνας Στεφανίδου – να δουλεύουμε 13 ώρες μέσα σε μια ημέρα, όπως δηλαδή οι εργαζόμενοι στον Μεσαίωνα!

Η αλήθεια είναι ότι υπάρχουν πολλοί λόγοι για να αγανακτήσει κανείς σήμερα – από τις πολεμικές συγκρούσεις και το ενδεχόμενο ενός Γ’ Παγκοσμίου Πολέμου μέχρι τις τιμές στα σούπερ μάρκετ, τις σχεδόν καθημερινές γυναικοκτονιες κ.ο.κ – αλλά το 13ωρο (όπως και η γελοία συμφωνία της ΓΣΕΕ με το Υπουργείο Εργασίας για τη Συλλογική Σύμβαση) είναι το κερασάκι σε μια ήδη υπερφορτωμένη, χαλασμένη τούρτα.

Η Πρωτομαγιά δεν είναι απλώς μια “αργία”, ούτε καν μια απλή επέτειος. Είναι μια υπενθύμιση ότι τα πιο αυτονόητα δικαιώματα – όπως το 8ωρο – δεν είναι πια ασφαλή. Είναι ημέρα απεργίας και νομίζω μια απόδειξη, ότι οφείλουμε να συνεχίσουμε τον αγώνα για τα εργατικά μας δικαιώματα, για να αφήσουμε τη δική μας παρακαταθήκη στις επόμενες γενιές.