Στην Ιρλανδία οι γυναίκες γιορτάζουν τα δικά τους «Χριστούγεννα» τον Ιανουάριο

Στην Ιρλανδία υπάρχει μια γιορτή διαφορετική από όλες τις άλλες. Λέγεται Nollaig na mBan (προφέρεται «Νόλιγκ να Μον») και είναι γνωστή ως Γυναικεία Χριστούγεννα, Μικρά Χριστούγεννα ή Χριστούγεννα των Γυναικών. Μια παράδοση βαθιά ριζωμένη στο νότιο τμήμα της χώρας, η οποία ξαναζεί τα τελευταία χρόνια, καθώς οι σύγχρονες γυναίκες της Ιρλανδίας την έχουν μετατρέψει σε ημέρα ξεκούρασης και αναγνώρισης της εργασίας που σηκώνουν μέσα στις γιορτές.

Σε σχετικό ρεπορτάζ στο Natiotal Geographic, για την Tracey Groome, 48 ετών, αναπληρώτρια διευθύντρια σχολείου στο Kildorrey του County Cork, αυτή είναι η πιο αγαπημένη στιγμή της εορταστικής περιόδου. «Είναι η νύχτα που πραγματικά χαλαρώνω γιατί δεν υπάρχει καμία πίεση πάνω μου», λέει. Το Nollaig na mBan, όπου οι παραδοσιακοί ρόλοι αντιστρέφονται και οι γυναίκες ξεκουράζονται, τελείται κάθε χρόνο στις 6 Ιανουαρίου, δώδεκα μέρες μετά τα Χριστούγεννα, ανήμερα των Θεοφανίων στην Καθολική Εκκλησία. Φέτος πέφτει Τρίτη και η Groome σκοπεύει να το γιορτάσει με φίλες νωρίτερα, το Σάββατο 3 Ιανουαρίου, πριν ξαναρχίσει η σχολική ρουτίνα.

Για μια γυναίκα που εργάζεται πλήρες ωράριο ενώ μεγαλώνει τρία παιδιά, μία έφηβη 15 ετών και δίδυμα 12 ετών, τα Χριστούγεννα είναι συχνά περίοδος άγχους και διαρκούς διοργάνωσης. Οι γυναίκες μέσα στο σπίτι αναλαμβάνουν κατά κανόνα το μεγαλύτερο φορτίο. Αγορές δώρων, στολισμός, φαγητά, επισκέψεις, μέριμνα για όλους. Όταν τελειώνουν όλα αυτά, το Nollaig na mBan είναι μια ημέρα, δική τους, μια αφορμή για να ξεκουραστούν, να διασκεδάσουν, να αναπνεύσουν.

Οι απαρχές του χάνονται στον χρόνο. «Είναι πολύ δύσκολο να εντοπιστεί πότε και πώς ξεκίνησε», σχολιάζει η Dr. Marion McGarry, ερευνήτρια και συγγραφέας που ειδικεύεται στα ιρλανδικά έθιμα. Παραδόθηκε προφορικά από γενιά σε γενιά, κυρίως στις επαρχίες Kerry και Cork στον νότο. Από τα τέλη του 19ου αιώνα υπάρχουν αναφορές ότι οι γυναίκες γιόρταζαν αυτή τη μέρα και μάλιστα λεγόταν πως στην πόλη του Cork «ο μόνος άντρας που κυκλοφορούσε εκείνη τη νύχτα ήταν ο επίσκοπος».

Η ιστορικός Mary McAuliffe, διευθύντρια Σπουδών Φύλου στο University College Dublin, σημειώνει ότι η Ιρλανδία μπορεί να είναι μικρή χώρα, αλλά τα τοπικά έθιμα διαφέρουν έντονα από περιοχή σε περιοχή. Το Nollaig na mBan ήταν για δεκαετίες σχεδόν άγνωστο στο μεγαλύτερο μέρος της χώρας, ζώντας μόνο στον νοτιοδυτικό άξονα. Στις παλιές του μορφές, η γιορτή ήταν απλή και ανεπιτήδευτη. Οι γυναίκες μάζευαν τις φίλες τους στο σπίτι για τσάι, sherry, scones ή χριστουγεννιάτικο κέικ. Άλλες έβγαιναν σε παμπ ή για φαγητό. Το πιο χαρακτηριστικό στοιχείο ήταν η αντιστροφή ρόλων. Εκείνη τη μέρα οι δουλειές του σπιτιού γίνονταν από τους άντρες, ενώ οι γυναίκες κάθονταν επιτέλους να ξεκουραστούν.

Η McAuliffe, που μεγάλωσε στο Kerry, θυμάται ότι στο σπίτι της έφτιαχναν μικρό γιορτινό δείπνο όπου οι γυναίκες κάθονταν, έπιναν κρασί και απολάμβαναν λιχουδιές. «Αυτό ήταν το δικό τους χριστουγεννιάτικο τραπέζι», λέει. Την επόμενη μέρα κατέβαιναν πάντα τα στολίδια. «Οι άντρες και τα αγόρια θα φροντίσουν για την ηλεκτρική σκούπα και το ξεσκόνισμα», προσθέτει γελώντας η McGarry.

Σήμερα, το Nollaig na Mban δεν είναι απλώς παράδοση αλλά ένας τρόπος οι γυναίκες να διεκδικήσουν χώρο για τον εαυτό τους μέσα στη χρονιά. Πολλές το γιορτάζουν με δείπνο, brunch, ποτό, spa ή βραδινές εξόδους. Παμπ και εστιατόρια οργανώνουν θεματικά events, ενώ παρέες γυναικών κλείνουν τραπέζι μήνες πριν. Το πνεύμα όμως παραμένει ίδιο: αναγνώριση του ρόλου της γυναίκας, ξεκούραση, χαρά.

Για τις Ιρλανδέζες, η αναβίωση του εθίμου αποτελεί μία υπενθύμιση ότι ακόμη σήμερα εκείνες συνεχίζουν να αναλαμβάνουν την «αόρατη εργασία» των γιορτών. Το Nollaig na mBan λειτουργεί σαν μικρή αποκατάσταση ισορροπίας. Μια μέρα που λέει: «Αξίζουμε κι εμείς να καθίσουμε στο τραπέζι ως καλεσμένες».