«Bookmorphs»: Ελληνοβρετανική συνάντηση εικαστικών βιβλίων στο Λονδίνο

Μια ιδιαίτερη μορφή καλλιτεχνικής έκφρασης, αυτή του εικαστικού βιβλίου, έτσι όπως αναδύεται μέσα από την πρακτική ελλήνων εικαστικών (και όχι μόνο), επιχειρεί να αναδείξει η διαδραστική έκθεση «Bookmorphs: Εικαστικά βιβλία από την Ελλάδα και το Ηνωμένο Βασίλειο», που φιλοξενείται από τις 14 Οκτωβρίου έως και τις 28 Νοεμβρίου 2025 στο Ελληνικό Κέντρο του Λονδίνου, επιδιώκοντας να πυροδοτήσει έναν ζωντανό διάλογο ανάμεσα στους 44 συμμετέχοντες εικαστικούς καλλιτέχνες, επιμελητές, εκδότες και θεωρητικούς από τις δύο χώρες. Ο ίδιος ο τίτλος της έκθεσης, άλλωστε, που ανήκει στον άγγλο τεχνοκριτικό Michael Hampton, αποτελεί έναν αγγλοελληνικό συνδυασμό (bōk+μορφ).

Στην έκθεση, που επιμελούνται οι εικαστικοί Φιόνα Μουζακίτη και Δέσποινα Σταύρου (Project 2 Athens) και Χριστίνα Μήτρεντσε, παρουσιάζεται μια ποικιλία καλλιτεχνικών βιβλίων, έργων-βιβλίων, αντικειμένων τέχνης-βιβλίων, περιορισμένων και πολλαπλών εκδόσεων, εντύπων και περιοδικών, αποτελώντας την πρώτη ολοκληρωμένη παρουσίαση στο Λονδίνο σύγχρονων εικαστικών βιβλίων από έλληνες καλλιτέχνες. Παρουσιάζοντας μια ευρεία γκάμα τεχνικών και μέσων –ζωγραφική, χαρακτική, σχέδιο, κείμενο, ποίηση, ψηφιακή εκτύπωση, κοπή, βιβλιοδεσία, γλυπτική, ήχο και φωτογραφία– η έκθεση «Bookmorphs» αναδεικνύει τη σωματικότητα και τον πειραματικό χαρακτήρα του βιβλίου ως καλλιτεχνικής μορφής.

Book of sleep, Fiona Mouzakitis

«Παρότι έλληνες καλλιτέχνες δημιουργούν βιβλία ήδη από τη δεκαετία του ’60, αυτή η σκηνή παραμένει ως επί το πλείστον άγνωστη, χωρίς θεσμούς αφιερωμένους στη μελέτη ή τη συλλογή τους, με εξαίρεση το Μουσείο Tériade – Βιβλιοθήκη Στρατή Ελευθεριάδη, με τη σημαντική συλλογή livres d’artiste, πρόδρομο του σύγχρονου εικαστικού βιβλίου», επισημαίνει η εκ των επιμελητριών Φιόνα Μουζακίτη. Παρ’ όλα αυτά, το ενδιαφέρον του κοινού είναι ζωηρό και αυξάνεται: «Η διαδραστική φύση των εικαστικών βιβλίων δημιουργεί μια αίσθηση οικειότητας, που αντιδιαστέλλεται με τη συχνά απόμακρη στάση απέναντι σε συμβατικότερες μορφές τέχνης».

Το πιο ζωντανό τμήμα της σκηνής εντοπίζεται στα zines και στις μικρής κλίμακας αυτοεκδόσεις, έργα που συνδέονται με την τυπογραφία, τη φωτογραφία και τις περιοδικές εκδόσεις, ενώ κάθε δυο χρόνια στην Αθήνα πραγματοποιείται έκθεση εξειδικευμένη σε αυτά τα βιβλία. Αντίθετα, τα μοναδικά, χειροποίητα καλλιτεχνικά βιβλία, όπου η ζωγραφική, η γλυπτική και άλλες μορφές τέχνης συνυπάρχουν σε ένα ενιαίο αντικείμενο, είναι σπανιότερα. Πολλοί καλλιτέχνες τα αντιμετωπίζουν ως προσωπική προέκταση της πρακτικής τους, έργα-συνθέσεις που εκφράζουν βαθύτερες σκέψεις και μεθόδους. Ως εκ τούτου, σπάνια εκτίθενται και συχνά παραμένουν ιδιωτικά.

Danai Simou

Οι καλλιτέχν(ιδ)ες που συμμετέχουν στην έκθεση, μέσα από εικαστικά βιβλία, βιβλία-έργα, αντικείμενα βιβλιο-τέχνης, περιορισμένες ή πολλαπλές εκδόσεις, εφήμερα και περιοδικά, παρουσιάζουν ένα εντυπωσιακό φάσμα τεχνικών και μέσων: ζωγραφική, χαρακτική, σχέδιο, γραφή, ποίηση, ψηφιακή εκτύπωση, ντεκουπάζ, βιβλιοδεσία, γλυπτική, ήχο, φωτογραφία.

«Το εικαστικό βιβλίο εξελίσσεται σε ένα νέο, παγκόσμιο είδος τέχνης, που συνδυάζει γλώσσα και εικόνα, λογοτεχνία και εικαστικές τέχνες», υπογραμμίζει από τη μεριά της η Χριστίνα Μήτρεντσε, προσθέτοντας: «Τα βιβλία-έργα της έκθεσης εξερευνούν, με το βλέμμα στραμμένο στο 2025, το νόημα και την ιστορία του κώδικα, θέτοντας ερωτήματα γύρω από κοινωνικά, πολιτικά, πολιτισμικά, οικολογικά και έμφυλα ζητήματα. Προσωπικές αφηγήσεις και ανατρεπτικά θέματα αντηχούν μέσα από το εικαστικό βιβλίο, που διευρύνει τους τρόπους παραγωγής, ανάγνωσης και κατανόησης του βιβλίου ως πολιτισμικού φορέα».

Κική Περιβολάρη

Η έκθεση «Bookmorphs» αποτελεί την πρώτη και πιο ολοκληρωμένη παρουσίαση του είδους από Έλληνες εικαστικούς στο Λονδίνο, που φιλοδοξεί να δημιουργήσει ένα έδαφος συνεργασίας και ανταλλαγής, ενώ παράλληλα συμβάλλει στον διεθνή διάλογο για τη σημασία των καλλιτεχνικών βιβλίων στη σύγχρονη τέχνη.

Στην έκθεση παίρνουν μέρος οι: Ελένη Αγγέλου, Νίκος Αρβανίτης, Ράνια Μπέλλου, David Blackmore, Sarah Bodman, Ισμήνη Μπονάτσου, BOOKEND – Matt Hale & Nick Cash, Μαρία Μπουρμπού, Θόδωρος Μπρουσκομάτης, Jonathan Callan, Νατάσσα Χελιώτη-Νάγκα, Ιωάννα Δελφίνο, Joe Devlin, Άννα Δημητρίου, Stephen Emmerson, SJ Fowler, Michael Hampton, Rowena Hughes, Inscription Journal (Gill Partington, Simon Morris, Adam Smyth), Αντωνία Ηρωίδου, Ελένη Καστρινογιάννη, Πέγκυ Κλιάφα, Αλεξία Κοκκίνου, Γεωργία Κοτρέτσος, Νίκος Κρυωνίδης, Βασιλική Λευκαδίτη, Ελένη Μαραγκάκη, Κυριάκη Μαυρογεώργη, Δέσποινα Μεϊμάρογλου, Χριστίνα Μήτρεντσε, Φιόνα Μουζακίτη, Κική Περιβολάρη, Σταμάτης Σχιζάκης, Ιφιγένεια Σδούκου, Χριστίνα Σγουρομύτη, Δανάη Σίμου, Δημήτρης Σκουρογιάννης, Αννέτα Σπανουδάκη, Νεκτάριος Σταματόπουλος, Δέσποινα Σταύρου, Άρης Στοΐδης, Ευάγγελος Τάσιος, Γιάννης Τζώρτζης, Λεώνη Γιαγδζόγλου