Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο από αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο

Το αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο που έπαθε επί σκηνής στο Ηρώδειο η Μαρινέλλα έχει σκορπίσει θλίψη σε όλους μας. Σύμφωνα με την τελευταία ενημέρωση από τους θεράποντες γιατρούς της η κατάσταση της υγείας της παραμένει κρίσιμη. Τι είναι όμως το αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο και ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο; Στο ερώτημα που λογικά προκύπτει αυτές τις ώρες απαντά η Παθολόγος, Καθηγήτρια Θεραπευτικής-Επιδημιολογίας-Προληπτικής Ιατρικής της Θεραπευτικής Κλινικής της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ, Θεοδώρα Ψαλτοπούλου.

Σύμφωνα με πρόσφατη περίληψη και εκλαΐκευση από τη Mayo Clinic, δύο είναι οι κύριες αιτίες του εγκεφαλικού. Το ισχαιμικό εγκεφαλικό που προκαλείται από φραγμένη αρτηρία στον εγκέφαλο. Από την άλλη, ένα αιμορραγικό εγκεφαλικό προκαλείται όταν ένα αιμοφόρο αγγείο στον εγκέφαλο διαρρηγνύεται. Μερικοί άνθρωποι μπορεί να έχουν μόνο μια προσωρινή διαταραχή της ροής του αίματος στον εγκέφαλο, γνωστή ως παροδικό ισχαιμικό επεισόδιο (ΠΙΕ), το οποίο δεν προκαλεί μόνιμα συμπτώματα.

Το ισχαιμικό εγκεφαλικό, που είναι το πιο κοινό, συμβαίνει όταν τα αιμοφόρα αγγεία του εγκεφάλου στενεύουν ή είναι φραγμένα. Αυτό προκαλεί μειωμένη ροή αίματος, γνωστή ως ισχαιμία. Η στένωση των αιμοφόρων αγγείων μπορεί να προκληθεί από εναποθέσεις λίπους που συσσωρεύονται στα αιμοφόρα αγγεία ή και από θρόμβους αίματος.

Το αιμορραγικό εγκεφαλικό συμβαίνει όταν ένα αιμοφόρο αγγείο στον εγκέφαλο διαρρηγνύεται ή σπάει. Η αιμορραγία στο εσωτερικό του εγκεφάλου, γνωστή ως εγκεφαλική αιμορραγία, μπορεί να προκύψει από πολλές καταστάσεις που επηρεάζουν τα αιμοφόρα αγγεία.

Οι παράγοντες που σχετίζονται με το αιμορραγικό εγκεφαλικό περιλαμβάνουν:

• Υψηλή αρτηριακή πίεση που δεν είναι υπό έλεγχο.
• Υπερθεραπεία με αντιπηκτικά.
• Διογκώσεις στα τοιχώματα των αιμοφόρων αγγείων, γνωστά ως ανευρύσματα.
• Τραύμα στο κεφάλι, όπως από τροχαίο ατύχημα.
• Εναπόθεση πρωτεϊνών στα τοιχώματα των αιμοφόρων αγγείων που οδηγούν σε αδυναμία στο τοίχωμα των αγγείων. Αυτό είναι γνωστό ως εγκεφαλική αμυλοειδική αγγειοπάθεια.
• Ισχαιμικό εγκεφαλικό επεισόδιο που οδηγεί σε εγκεφαλική αιμορραγία.
• Μια λιγότερο συχνή αιτία αιμορραγίας στον εγκέφαλο είναι η ρήξη μιας αρτηριοφλεβικής δυσπλασίας (AVM).

Άλλοι παράγοντες κινδύνου που μπορούν να αυξήσουν τον κίνδυνο εγκεφαλικού είναι οι δυνητικά θεραπεύσιμοι, οι οποίοι περιλαμβάνουν:

• Υπερβαρότητα ή παχυσαρκία
• Σωματική αδράνεια.
• Βαριά ή υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ.
• Υψηλή αρτηριακή πίεση.
• Κάπνισμα τσιγάρου ή έκθεση σε παθητικό κάπνισμα.
• Υψηλή χοληστερόλη.
• Διαβήτης.
• Αποφρακτική άπνοια ύπνου.
• Καρδιαγγειακές παθήσεις, συμπεριλαμβανομένης της καρδιακής ανεπάρκειας,  ή του ακανόνιστου καρδιακού ρυθμού, όπως η κολπική μαρμαρυγή.
• Προσωπικό ή οικογενειακό ιστορικό εγκεφαλικού επεισοδίου, καρδιακής προσβολής ή παροδικού ισχαιμικού επεισοδίου.

Τέλος, υπάρχουν ακόμη κάποιοι, μη ελέγξιμοι παράγοντες που σχετίζονται με υψηλότερο κίνδυνο εγκεφαλικού:

• Ηλικία — Τα άτομα ηλικίας 55 ετών και άνω έχουν υψηλότερο κίνδυνο εγκεφαλικού από ό,τι οι νεότεροι.
• Φύλο — Οι άνδρες έχουν υψηλότερο κίνδυνο εγκεφαλικού από τις γυναίκες. Οι γυναίκες είναι συνήθως μεγαλύτερες όταν παθαίνουν εγκεφαλικά, και είναι πιο πιθανή η απώλεια ζωής από εγκεφαλικά, συγκριτικά με τους άνδρες.
• Ορμόνες — Η λήψη αντισυλληπτικών χαπιών ή ορμονικών θεραπειών που περιλαμβάνουν οιστρογόνα μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο.

Τα καλά νέα είναι ότι μπορούν να ληφθούν μέτρα για να αποτραπεί ένα εγκεφαλικό και οι στρατηγικές πρόληψης είναι ίδιες με εκείνες για την πρόληψη καρδιακών παθήσεων.

Ο έλεγχος της υπέρτασης, της χοληστερόλης και του διαβήτη είναι ζωτικής σημασίας. Επιπλέον, η διατήρηση φυσιολογικού βάρους, η υιοθέτηση της μεσογειακής διατροφής με περιορισμένη κατανάλωση κορεσμένων και τρανς λιπαρών και αυξημένη κατανάλωση φρούτων και λαχανικών και η τακτική άσκηση ανήκουν στους βασικούς τρόπους πρόληψης ενός εγκεφαλικού επεισοδίου.