5 ηρωϊκές γυναίκες που πάλεψαν για την κοινωνική δικαιοσύνη

Κάθε χρόνο, στις 20 Φεβρουαρίου γιορτάζουμε την Παγκόσμια Ημέρα Κοινωνικής Δικαιοσύνης, που καθιερώθηκε το 2007 με απόφαση της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, ώστε να αντιμετωπισθούν με διεθνείς δράσεις η φτώχεια, η ανεργία και ο κοινωνικός αποκλεισμός, μέσα σε μια ανοιχτή κοινωνία.

Φυσικά, αυτός ο αγώνας δεν ξεκίνησε το 2007. Ο κόσμος μας αντιμετωπίζει κοινωνικές αδικίες, τις οποίες ηρωικές φιγούρες της ιστορίας προσπάθησαν να εξαλείψουν με τον αγώνα τους. Ανάμεσα σε αυτούς, διάσημα ονόματα όπως ο Μάρτιν Λούθερ Κινγκ, ο Γκάντι, ο Νέλσον Μαντέλα, η Ρόζα Παρκς, αλλά και λιγότερο γνωστά ονόματα, όπως η Μπέτι Φρίνταν, η Ουανγκάρι Μαατάι, η Κορέτα Σκοτ Κινγκ, η Πόλι Μάρεϊ, η Μάργκαρετ Χίγκινς Σάνγκερ και πολλές, πολλές ακόμα γυναίκες, των οποίων τα ονόματα μπορεί να μην γνωρίζουμε, η συμβολή τους όμως στον αγώνα για μία πιο δίκαιη κοινωνία ήταν καθοριστική.

Σήμερα, με αφορμή την ημέρα, ας γνωρίσουμε λίγο καλύτερα, μόλις 5 γυναίκες, που άλλαξαν τον κόσμο με την δράση τους.

Γεννημένη το 1879, η Μάργκαρετ Χίγκινς Σάνγκερ ήταν από τις πρώτες γυναίκες που τόλμησαν να μιλήσουν ανοιχτά στην σύγχρονη Αμερική για το δικαίωμα των γυναικών στην έκτρωση και την αντισύλληψη, με αποτέλεσμα πολλές φορές να απειληθεί μέχρι και η ζωή της. Γι’ αυτό το λόγο, αναγκάστηκε να μεταναστεύσει στη Μ. Βρετανία. Όταν όμως επέστρεψε στις ΗΠΑ άνοιξε την πρώτη κλινική αντισύλληψης, ενώ συνελήφθη για την προσπάθειά της να ενημερώσει περισσότερες γυναίκες, για την σωστή αντισύλληψη. Πίστευε ότι οι γυναίκες πρέπει να έχουν το δικαίωμα να επιλέγουν οι ίδιες πότε και αν θα γίνουν μητέρες (ένα δικαίωμα που μέχρι σήμερα αμφισβητείται ακόμα και στον δυτικό κόσμο). Δημιούργησε οργανισμούς που οδήγησαν στο σημερινό Planned Parenthood, που παλεύει ακόμα για το δικαίωμα αυτό των γυναικών.

Η Μπέτι Φρίνταν ήταν κορυφαία φιγούρα στο γυναικείο κίνημα των ΗΠΑ. Το βιβλίο της, «Το Γυναικείο Μυστήριο», που εκδόθηκε το 1963, ήταν επαναστατικό για την εποχή, αφού αμφισβητούσε τη θέση και τον ρόλο της γυναίκας στην τότε κοινωνία. Το 1970 διοργάνωσε μαζική απεργία των γυναικών, με στόχο την ισότητα στην εργασία, όπου 20 χιλιάδες γυναίκες συγκεντρώθηκαν για να διαδηλώσουν, τραβώντας την προσοχή της αμερικανικής κυβέρνησης. Συνέβαλε στην ίδρυση της Εθνικής Οργάνωσης Γυναικών (NOW) των ΗΠΑ και αποτέλεσε ηγετική μορφή του δεύτερου κύματος του φεμινισμού. Μπορεί οι απόψεις της για το LGBTQ+ ζήτημα να ήταν δυστυχώς απογοητευτικές (πολλές φορές είχε κατηγορηθεί ότι απέκλειε τις λεσβίες φεμινίστριες από το NOW), το έργο της όμως παραμένει καθοριστικής σημασίας.

Όλοι ξέρουν τον Μάρτιν Λούθερ Κινγκ (δικαίως φυσικά), λίγοι όμως ξέρουν τη σύζυγό του, Κορέτα Σκοτ Κινγκ, μία επίσης σημαντική ακτιβίστρια που συνέχισε το έργο του Κινγκ μετά την δολοφονία του. Το 1968 ίδρυσε το King Center και διοργάνωσε διαμαρτυρίες και διαδηλώσεις καθοριστικής σημασίας σε όλη την επικράτεια των ΗΠΑ, για να πιέσει την πολιτική ηγεσία να δώσει στους Αφροαμερικανούς ίσα δικαιώματα με τους λευκούς συμπολίτες τους. Μάλιστα, επέκτεινε την δράση της, ώστε να περιλαμβάνει τα γυναικεία και τα LGBTQ δικαιώματα!

Είναι απορίας άξιο το γιατί περισσότεροι άνθρωποι δεν γνωρίζουν την Πόλι Μάρεϊ, μία προσωπικότητα πραγματικά πρωτοπόρα για την εποχή της. Χρόνια πριν τον MLK, την Rosa Parks, το Woolworth και πολλά ακόμα ορόσημα του αγώνα των μαύρων Αμερικανών, η Μάρεϊ είχε τολμήσει να βρεθεί αντιμέτωπη με το δικαστικό σύστημα των ΗΠΑ για τις φυλετικές ανισότητες, καταργώντας τον ρατσιστικό νόμο Τζιμ Κρόου. Το 1944 ήταν η μοναδική γυναίκα στην Νομική του Χάρβαρντ και μάλιστα ήταν στην κορυφή της τάξης της. Χάρη στις ιδέες της ο φυλετικός διαχωρισμός κρίθηκε παράνομος, ενώ ήταν από τους πρώτους νομικούς που πρότειναν ότι η 14η Τροπολογία θα έπρεπε να αφορά και τον διαχωρισμό που βασίζεται στον σεξουαλικό προσανατολισμό. Μαύρη, queer, συγγραφέας, ακτιβίστρια και μετέπειτα ιερέας, η Μάρεϊ πάλεψε για την ισότητα, ανεξαρτήτως φύλου, χρώματος και σεξουαλικής ταυτότητας και με τις ιδέες της άνοιξε τον δρόμο για έναν πιο δίκαιο κόσμο.

Οι δυτικές κοινωνίες συνηθίζουν να “αμελούν” τη σημασία των γυναικών, και ιδιαίτερα των μαύρων γυναικών, όσο σπουδαίες και αν είναι. Απόδειξη αποτελεί σίγουρα η Ουανγκάρι Μαατάι (Wangari Maathai), η οποία αν και Νομπελίστρια ακτιβίστρια, δεν είναι όσο γνωστή στο ευρύ κοινό, όσο θα έπρεπε. Η Μαατάι δεν πάλεψε μόνο για την πολιτική και κοινωνική αλλαγή, αλλά και για το περιβάλλον, συνειδητοποιώντας από πολύ αρχή ότι για να ευημερήσει αυτή και κάθε κοινωνία, πρέπει να σεβόμαστε το “σπίτι” μας, τον πλανήτη Γη. Ίδρυσε το Green Belt Movement, μία οργάνωση για τα γυναικεία δικαιώματα και την προστασία του περιβάλλοντος, πάλεψε καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής της, για να αντιμετωπίσει την έλλειψη του νερού, την πείνα και την αποψίλωση των δασών και το 2004 έγινε η πρώτη Αφρικανή γυναίκα που κέρδισε Νόμπελ Ειρήνης.